29 Ιανουαρίου

Μιλούσε σωπαίνοντας

Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Άντον Τσέχωφ, στα 1860.
Έγραφε σα να μη λέει τίποτα.
Και τα είπε όλα.

Eduardo Galeano, Los Hihos de los dias (Τα παιδιά των ημερών)

Το τελευταίο βιβλίο του Eduardo Galeano έχει τη μορφή ημερολογίου, περιλαμβάνει μία σύντομη ιστορία για κάθε ημέρα του χρόνου. Στα χέρια μου έφτασε σαν δώρο γενεθλίων φέτος από αγαπημένο φίλο, με τον οποίο περνάμε το μισό καιρό μας καβγαδίζοντας. Για να «εξασκήσω τα καστιγιάνικά μου», όπως μου έγραψε στην αφιέρωση, κάνοντάς με να χαμογελάσω πολύ.

Το παραπάνω απόσπασμα είναι η ιστορία της ημέρας των γενεθλίων μου και το διαβάσαμε μαζί προχτες, ενώ προσπαθούσε να με πείσει να πάω για ύπνο επιτέλους, ο ίδιος αυτός φιλος.

Μου αρέσουν τα σύμβολα και οι συμπτώσεις -που ποτέ δεν είναι συμπτώσεις. Σημαδιακό που γενήθηκα την ίδια μέρα με ένα ρώσο συγγραφέα -κι ας μην είναι ο αγαπημένος μου ο Τσέχωφ. Σημαδιακό που αυτόν επέλεξε για την ιστορία του ο Γαλεάνο. Για μένα σημαδιακό. Σημαδιακό ακόμα και που η όψη του συγγραφέα που επέλεξε να σχολιάσει είναι ο τρόπος «ομιλίας», τα εκφραστικά του μέσα. Έχω ένα θεματάκι με την ομιλία, το λόγο, την έκφραση. Μιλώ πολύ, γρήγορα, έντονα και διαλέγοντας πολύ προσεκτικά τις λέξεις μου, συνήθως. Ναι, είμαι γλωσσοκοπάνα.

***

Και κανείς δεν καταλαβαίνει. Κανείς δεν καταλαβαίνει πως όσο σημαντικό είναι να ξεσκαλώσεις και να αρχίσεις να μιλάς, να εκφράζεσαι, άλλο τόσο σημαντικό είναι και να μάθεις να το βουλώνεις όταν πρέπει, Κανείς δεν καταλαβαίνει πως η γαμάτη υπερδραστηριότητα είναι η άλλη όψη της απραξίας ή της νωθρότητας, όψεις κι οι δυο του ίδιου νομίσματος, απέλπιδες απόπειρες να γίνεται η ζωή υποφερτή. Κανείς δεν καταλαβαίνει πως το να έχεις πολλούς και καλούς ανθρώπους γύρω σου, να σε φροντίζουν και να σε νοιάζονται είναι υπέροχα καταπληκτικό -αλλά δεν είναι αρκετό. Κανείς δεν καταλαβαίνει πως δεν ωφελεί να νιώθεις ασφάλεια επειδή υπάρχουν άλλοι που έχουν όλη την καλή διάθεση να σε στηρίξουν, πως αυτό είναι εν τέλει αναπηρία. Γιατί αυτό που χρειάζεται απαραιτήτως για να λογίζεσαι αυτάρκης ενήλικος είναι να ξέρεις, να μπορείς, να αντέχεις να στηρίζεσαι μόνος σου. Κανείς δεν καταλαβαίνει πως ακόμα κι όταν μοιάζεις να το’χεις, μπορεί στην τελική να μην το’χεις και τόσο. Κανείς δεν καταλαβαίνει πως τελικά η μοναξιά και η απομόνωση δεν είναι το ίδιο πράγμα, αλλά πως η λεπτή γραμμή που τις χωρίζει είναι δυσδιάκριτη τόσο όσο μια κλωστή. Κανείς δεν καταλαβαίνει πως είναι δυνατόν να περιτριγυρίζεσαι από δεκάδες ανθρώπους, ανθρώπους με τους οποίους έχεις ουσιαστικές, βαθείες, ριζωμένες σχέσεις, αλλά και πάλι, ακόμα και τότε μπορεί να νιώθεις απελπιστικά μόνος. Κανείς δεν καταλαβαίνει πως μικρές και μεγάλες αυθόρμητες τρέλες, που φαντάζουν τόλμη, τσαγανό, όρεξη για ζωή και γαματοσύνη, ενδέχεται τελικά να είναι απονενοημένα άλματα απελπισίας.

Κανείς δεν καταλαβαίνει αυτό που με τόση λιτότητα, ευθύτητα και ομορφιά λέει ο Ρίτσος:

Τὸ ξέρω πὼς καθένας μοναχὸς πορεύεται στὸν ἔρωτα, μοναχὸς στὴ δόξα καὶ στὸ θάνατο. Τὸ ξέρω. Τὸ δοκίμασα. Δὲν ὠφελεῖ. Ἄφησέ με νἄρθω μαζί σου.

Τίποτα πιο φρικαλέο από το να δεις τη ζωή σαν μια πορεία προς το θάνατο. Ίσως μονάχα, πιο φρικαλέο από αυτό να είναι το να καθιστάς εσύ τη ζωή σου, μια τέτοια πορεία προς το θάνατο. Να την υποτιμάς. Να την εξευτελίζεις.