Ετικέτες

, , ,

I.

Οι βουλευτικές εκλογές του 1961 στην πραγματικότητα ήταν πρόωρες, δεδομένου ότι η θητεία της Βουλής έληγε τον Σεπτέμβριο του 1962. Δεν υπήρξε ιδιαίτερος λόγος επίσπευσης παρά μόνο καθαρά κομματικός, όπως δήλωσε αργότερα ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Καραμανλής στο βιογράφο του, Ροζέ Μασίπ

[…]

Έμειναν στην ιστορία ως«εκλογές βίας και νοθείας». Η κυβέρνηση Καραμανλή, τα σώματα ασφαλείας και ο στρατός κατηγορήθηκαν ότι προέβησαν προεκλογικά σε εκτεταμένη τρομοκρατία εναντίον των κομμάτων του Κέντρου και της Αριστεράς αλλά και σε νοθεία του εκλογικού αποτελέσματος.

Σημειώθηκαν βίαια επεισόδια κατά την προεκλογική εκστρατεία κατά των οπαδών της ΕΔΑ (η οποία συμμετείχε με την ονομασία «ΠΑΜΕ»), ακόμη και κατά υποψηφίων βουλευτών της. Στις συμπλοκές υπήρξαν και νεκροί από πυρά του στρατού και της χωροφυλακής. Ιδιαίτερα στην επαρχία στρατός, χωροφυλακή και παρακρατικοί («μαγκουροφόροι») άσκησαν ψυχολογική πίεση στους πολίτες να μη συμμετάσχουν στις προεκλογικές εκδηλώσεις της ΕΔΑ και να μην την ψηφίσουν. Προεκλογικό υλικό της ΕΔΑ κατασχέθηκε κατ’ επανάληψη, ενώ πολλές συγκεντρώσεις της παρεμποδίστηκαν είτε με την επέμβαση του στρατού και της αστυνομίας είτε με τη δημιουργία επεισοδίων από πολίτες που εκτελούσαν διαταγές των τελευταίων.

II.

Οι εκλογές έγιναν στις 3 Νοεμβρίου 1963 απο την υπηρεσιακή κυβέρνηση Σ. Μαυρομιχάλη. Ο Μαυρομιχάλης ήταν αποφασισμένος να οργανώσει εκλογές όσο το δυνατό περισσότερο αδιάβλητες. Για πρώτη φορά δεν γίνονται βάσει των εκλογικών καταλόγων του 1940, αλλά βάσει της απογραφής του 1961. Ο Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής επιστρέφει από το Παρίσι για τις εκλογές. Μετά την ήττα του αναχώρισε ξανά στο εξωτερικό, αφήνοντας την αρχηγία, του κόμματός του, στον Παναγιώτη Κανελλόπουλο.

Το εκλογικό σύστημα ευνοεί τους δύο επικεφαλής συνασπισμούς, που μαζί κερδίζουν το 90% των εδρών με κάτι περισσότερο από το 80% των ψήφων.

Στις 8 Νοεμβρίου 1963 ορκίζεται η κυβέρνηση μειοψηφίας του Γεωργίου Παπανδρέου. Μή θέλοντας να κυβερνήσει με τις ψήφους της ΕΔΑ, η κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου παραιτείται στις 30 Δεκεμβρίου1963. Ο Βασιλιάς Παύλος Α΄ διορίζει υπηρεσιακή κυβέρνηση, με επικεφαλής τον υποδιοικητή της Εθνικής Τράπεζας Ιωάννη Παρασκευόπουλο, η οποία θα διενεργήσει τις εκλογές της 16ης Φεβρουαρίου 1964.

ΙΙΙ.

Με τον όρο Αποστασία ή Ιουλιανά αναφέρεται στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας η περίοδος πολιτικής ανωμαλίας που ακολούθησε την αποπομπή της κυβέρνησης του Γεωργίου Παπανδρέου στις 15 Ιουλίου1965 έως την επιβολή της δικτατορίας των συνταγματαρχών. Μετά την παραίτηση Παπανδρέου σχηματίστηκαν κυβερνήσεις από μέλη της Ενώσεως Κέντρου παρά τη σφοδρή αντίθεση του αρχηγού της Γ. Παπανδρέου και της πλειοψηφίας των βουλευτών της. Οι πρωθυπουργοί και υπουργοί αυτών των κυβερνήσεων, καθώς και οι βουλευτές της Ε.Κ. που τελικά στήριξαν αυτές τις κυβερνήσεις χαρακτηρίστηκαναποστάτες, καθώς υπήρχε η εντύπωση σε πολιτικούς, δημοσιογράφους αλλά και ιστορικούς ότι η στήριξη που παρείχαν δεν πήγαζε από πολιτική ή ιδεολογική συμφωνία, αλλά ήταν προϊόν χρηματισμού και υποσχέσεων για ανάληψη κυβερνητικών αξιωμάτων. Η περίοδος αυτή ήταν περίοδος πολιτικής αστάθειας και εντάσεων με έντονη την ανάμιξη του νεαρού τότε βασιλιά Κωνσταντίνου στα πολιτικά πράγματα της χώρας κατά παράβαση του Συντάγματος του 1952. Οδήγησε σε απαξίωση των πολιτικών και άνοιξε τον δρόμο στο πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967.

[…]

Στο μεταξύ ο Γ. Παπανδρέου είχε κηρύξει νέο «ανένδοτο αγώνα» κατά της συνταγματικής εκτροπής. Στους δρόμους γίνονταν μεγάλες διαδηλώσεις οργανωμένες από την Ένωση Κέντρου και την αριστερή ΕΔΑ και συγκρούσεις με την αστυνομία. Σε μια τέτοια σύγκρουση σκοτώθηκε ο 25χρονος φοιτητής και στέλεχος της Αριστεράς Σωτήρης Πέτρουλας. Στις πορείες ακούγονταν έντονα αντιβασιλικά συνθήματα με κυρίαρχο το«Δε σε θέλει ο λαός, παρ’ τη μάνα σου και μπρος», ενώ χιουμοριστικό σύνθημα με αναφορά στη νεογέννητη κόρη του βασιλιά ήταν το «Αλεξία, πάρε θέση».

=================================================

Αυτά συνέβαιναν περίπου 50 χρόνια πριν. Δυο χρόνια μετά τα Ιουλιανά, και κατόπιν μεγάλης αστάθειας, συγκεκριμένων προβοκατόρικων γεγονότων και λίγο πριν την διενέργεια, προγραμματισμένων για τον Μάιο, εκλογών, έγινε το πραξικόπημα και ακολούθησε η επταετής Χούντα. Τα υπόλοιπα είναι λίγο-πολύ γνωστά.

Κι ύστερα τελείωσε η μεταπολίτευση. Πότε ακριβώς τη θάψαμε δεν μπορεί να ειπωθεί με ακρίβεια, αλλά σίγουρα η οπερέττα του Νοεμβρίου του 2011 αποτελεί ορόσημο για το τέλος της. Έξι και κάτι μήνες μετά, συμβαίνουν τα απροσδόκητα. Καταρχάς, κατά από την τελευταία πράξη της οπερέττας, την επωνομαζώμενη και παπατζηλίκι (εδώ εκλογές, εκεί εκλογές, πότε θα γίνουν εκλογές), προς μεγάλη μας έκπληξη, διενεργούνται εκλογές. Και προκύπτει από αυτές ένα αποτέλεσμα που, αφενός μας κάνει όλους να τρίβουμε τα μάτια μας, για ποικίλους λόγους, αφετέρου σχεδόν όλοι αδυνατούν να το διαχειριστούν. Το ίδιο το σύστημα θεωρώ πως πιάστηκε στα πράσσα. Θαρρώ πως ακόμα και η αριστερά πιάστηκε στα πράσσα. Γενικά, βρέχει ανθρώπους απ’τα σύννεφα.

Δεν έχει και πολύ νόημα ίσως να σχολιαστεί για ακόμα μία φορά το θέμα της, κοινβουλευτικής πλέον, Χρυσής Αυγής. Απλά το επαναλαμβάνω για να το εμπεδώσουμε: η Χρυσή Αυγή βρισκεται στο Κοινοβούλιο. Ένα καθαρά ναζιστικό συνοθύλευμα, ένα μάτσο τραμπούκων δολοφόνων, έχει πλέον κοινοβουλευτική εκπροσώπηση. Από κάποιους αυτό μεθοδεύτηκε πολύ έξυπνα, με στόχο προφανή: την μετατόπιση της συζήτησης από την ουσία, δλδ τα πραγματικά κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα, στη μετάθεση ευθυνών στους μόνους που δεν φταίνε -τους μετανάσταες.
Την ίδια ώρα, κάποιοι άλλοι τύρβαζαν περί άλλα, ή προσπαθούσαν να επιβάλουν με το ζόρι σε μια κοινωνία σε καθεστώς ύφεσης και σοκ, την ιδέα πως η πολυπολιτισμικότητα είναι αποκλειστικά καλή, χωρίς όμως να διατυπώνουν υλοποιήσιμες λύσεις για το πρόβλημα με πειστικό τρόπο [για να μην παρεξηγηθώ, προφανώς και η πολυπολιτισμικότητα είναι ένα καλό πράγμα, προϋποθέτει όμως την ομαλή αφομοίωση όλων των πλευρών στο κοινωνικό σύνολο, όχι το ξεφόρτωμα ψυχών σε συγκεκριμένες γειτονιές, μετατρέποντάς τες σε γκέττο -και σίγουρα στο παρόν σύστημα η πολυπολιτισμικότητα αποτελεί το άλλοθι για την εκμετάλλευση των αδύναμων κοινωνικών στρωμάτων].
Να το χωνέψουμε λοιπόν το γεγονός και να μην το αγνοήσουμε.

Περισσότερη σημασία πάντως έχει η ιστορική ευκαιρία που δίνεται στην αριστερά να αλλάξει το σκηνικό. Να διατυπώσει δλδ ευθέως πως οι λύσεις που προτείνονται από το σύστημα εδώ και δεκαετίες, και δη τα τελευταία δύο χρόνια, δεν είναι πανάκεια, πως υπάρχουν εναλλακτικές, που μάλιστα μπορούν να οδηγήσουν σε μια καλύτερη κοινωνία. Πως δεν υπάρχουν μονόδρομοι, αδιέξοδα και «δεν γίνεται αλλιώς». Δεν σκοπεύω εδώ να γκρινιάξω, αναλύοντας τη στάση των αριστερών κομμάτων, αυτά ειπώθηκαν αλλού, πολύ καλύτερα. Η ουσία για μένα είναι πως παρουσιάζεται μια ευκαιρία να ακυρωθούν οι φιλελεύθερες πολιτικές που έχουν οδηγήσει στην εξαθλίωση μεγάλο κομμάτι του ελληνικού πληθυσμού, μετατρέποντάς τον σε πειραματόζωο για την εφαρμογή αυτών των πολιτικών και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Και να τεθούν συνολικότερα και με τρόπο συγκεκριμένο, ζητήματα που σχετίζονται με το ποια κοινωνία θέλουμε, σε ποιον κόσμο θέλουμε να ζήσουμε, τι σχέσεις θέλουμε να φτιάξουμε και ποια μορφή θέλουμε να έχει τελικά η ζωή μας. Γιατί, χωρίς καμία διάθεση ελιτισμού ή οραματισμού, πιστεύω πως κάθε στιγμή, μα κάθε στιγμή είναι κατάλληλη για να κουβεντιάζουμε πολιτικά και οπωσδήποτε να πράττουμε πολιτικά.

Για την ακρίβεια, δεν πρόκειται καν για «ευκαιρία». Εκλογές σημαίνει επιλογή. Χωρίς να βαυκαλίζομαι πως τάχα ξαφνικά τριπλασιάστηκε ο αριστερός κόσμος στην Ελλάδα, θαρρώ πως πραγματικά, κάποιοι άνθρωποι επέλεξαν να διαμαρτυρηθούν για την κοινωνική καταστροφή που συντελείται, επιλέγοντας αριστερά και όχι φιλελευθερισμό, δεξιά ή φασισμό. Οι επιλογές αυτές επίσης υπήρχαν μεταξύ των 32 ψηφοδελτίων. Αλλά τελικά αυτοί οι άνθρωποι έβαλαν στο φακελάκι ένα αριστερό χαρτάκι. Αυτό συνιστά επιλογή, συνειδητή και σαφή. Η ευκαιρία ανήκει στην αριστερά που μπορεί, είτε κατά την προσφιλή της συνήθεια να στείλει τη μπάλα στην κερκίδα, είτε να σκοράρει. Hic Rhodus, hic salta.

Ήθελα να κάτσω να καταγράψω και πάλι τα γεγονότα που τρέχουν για άλλη μια φορά με ταχύτητα φωτός, για να τα θυμάμαι, να μην ξεχάσω τίποτα. Αλλά ίσως να είναι νωρίς ακόμα. Σε κάθε περίπτωση, όμως, παράλληλα με την πολιτική συζήτηση, παράλληλα με τις διεργασίες και τις ζυμώσεις, έχουμε όλοι μας καθήκον να μάθουμε (αν δεν ξέρουμε) ή να ξαναθυμηθούμε (αν ήδη ξέρουμε) τα γεγονότα του «σύντομου 20ου αιώνα«, πριν και μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, εντός και εκτός των τειχών. Για να μη μας πέσει πάλι καμιά φάρσα στο κεφάλι. Γιατί σ’αυτό το γήπεδο, κανείς δεν παίζει μπάλα μόνος του. Γιατί μόλις κουνήθηκε το πρώτο πιόνι στη σκακιέρα και δεν είναι καθόλου σίγουρο από ποια πλευρά ήταν.

Γιατί οι μέρες βρωμάνε Ιούλιο του ’65.