Το βιβλίο από το οποίο εμπνεύστηκαν οι Ιντιγνάδος την έξοδό τους στις πλατείες, την ανάκτηση του δημοσίου χώρου και το όνομα του κινήματός τους, είναι αυτό εδώ. Το διάβασα απνευστί στο αεροπλάνο, επιστρέφοντας από τη Βαρκελώνη χτες. Είναι απλό, «ταληράτο», αρκετά επιφανειακό και χωρίς πολλή ουσία. Ακουμπάει τις αδικίες που προκαλούνται από την κυριαρχία των τραπεζών και της ελεύθερης αγοράς, θυμώνει με την κατάλυση του κοινωνικού κράτους. Όλη όμως η ανάλυση βασίζεται στην Χάρτα των Ανθρωπίνων δικαιωμάτων του 1948 (στην σύνταξη της οποίας ο συγγραφέας είχε συμμετάσχει) και στην θεοποίηση του κράτους δικαίου και της κατοχύρωσης των αθρωπίνων δικαιωμάτων, αξίες που εδραιώθηκαν στην μεταπολεμική Γαλλία. Καλά όλα αυτά αλλά λίγα. Επιπλέον, αυτό που δεν λέει ο συγγραφέας είναι πως το παρόν σύστημα αποκλείεται να συγκινηθεί από κλαψουρίσματα σαν τα δικά του, αν οι πολλοί δεν αγωνιστούν για να τα διεκδικήσουν, αν οι πολλοί δεν ονειρευτούν μια άλλη κοινωνία, αν οι πολλοί δεν αποφασίσουν πως θα κάνουν αυτή την άλλη κοινωνία (της δικαιοσύνης, της αξιοπρέπειας) πράξη. Ο συγγραφέας καλεί τους ανθρώπους να οργιστούν και να βγουν στους δρόμους. Καλό μεν, ανεπαρκές δε.

Όμως, στην Ισπανία -ή τουλάχιστον στην Πλάθα Καταλούνια της Βαρκελώνης- οι Ιντιγνάδος μοιάζουν να έχουν ανέβει ένα-δυο επίπεδα παραπάνω. Την προηγούμενη εβδομάδα, τουλάχιστον ως την Πέμπτη, η κίνηση στην πλάθα Καταλούνια έμοιαζε πεσμένη: μερικές δεκάδες, με το ζόρι εκατοντάδες άνθρωποι κρατούσαν ακόμα το sit-in ζωντανό. Οι περισσότερες δραστηριότητες συνεχίζονταν, αλλά η συμμετοχή ήταν πεσμένη. Μια λάθος κίνηση από την πλευρά των αρχών του τόπου, όμως ήταν αρκετή. Την Παρασκευή το πρωί, η αστυνομία εισέβαλε κυριολεκτικά στην πλατεία, τα έκανε όλα λαμπόγυαλο, κατέστρεψε υλικό και υποδομές (που παρεμπιπτόντως αποτελούσαν ιδιωτική περιουσία) και έσπασε στο ξύλο ανθρώπους εντελώς ειρηνικούς, καθισμένους και ξαπλωμένους στο έδαφος. Η επίσημη δικαιολογία ήταν, εκτός από γελοία, και ενδεικτική: η πλατεία έπρεπε να καθαριστεί, προκειμένου να φιλοξενήσει την επόμενη μέρα το θρίαμβο της ομαδάρας. η οποία θα επέστρεφε στα πάτρια τροπαιούχος. Ενδιαφέρον αποτελεί το γεγονός ότι οι αρχές είχαν προδικάσει το αποτέλεσμα του τελικού. Ενδιαφέρον επίσης και το πώς το επαγγελματικό ποδόσφαιρο, για μια ακόμα φορά, αντιστρατεύεται και υπονομέυει κοινωνικές και πολιτικές εκδηλώσεις του λαού -ή έστω χρησιμοποιείται για το σκοπό αυτό.

Η αντίδραση των Ιντιγνάδος ήταν άμεση: χιλιάδες έσπευσαν στην πλατεία και την πλημμύρισαν. Τα δέντρα και τα αγάλματα γέμισαν μπανεράκια και πανό που έγραφαν «είμαστε ακόμα πιο δυνατοί, είμαστε ακόμα πιο ενωμένοι». Το κράτος επανήλθε το απόγευμα: ο τελικός απολογισμός ήταν πάνω από 100 τραυματίες και 3 συλληφθέντες. Τονίζω το γεγονός ότι οι διαδηλωτές ήταν απόλυτα ειρηνικοί: στην πρωινή επίθεση μάλιστα, μερικοί δε θα μπορούσαν να είναι ηπιότεροι, καθότι κοιμόντουσαν. Στις 6 το απόγευμα, πρέπει να είχαν μαζευτεί περί τις 7 με 8 χιλιάδες κόσμος, η κυκλοφορία στους γύρω δρόμους είχε σταματήσει και η παρουσία της αστυνομίας ήταν εμφανής μεν διακριτική δε. Το πλήθος έμοιαζε αμήχανο, αλλά αποφασισμένο να μην το κουνήσει από την πλατεία, όπερ και εγένετο. Αργότερα μαζεύτηκαν ακόμα περισσότεροι, που διανυκτέρευσαν στην πλατεία. Συνθήματα δεν φωνάχτηκαν πολλά. Στην αρχή πάντως, την αμηχανία έσπασε το εξής σύνθημα: Manos arriba, esto es un atraco / ψηλά τα χέρια, πρόκειται για ληστεία. Την αλήθεια του συνθήματος επιβεβαίωναν οι πικέτες που απαριθμούσαν πόσες κλίνες έχουν ήδη καταργηθεί στα δημόσια νοσοκομεία της Καταλωνίας, πόσο έχει μειωθεί ο προϋπολογισμός για την παιδεία και πόσο έχουν ανέβει οι τιμές βασικών προϊόντων.

Τις επόμενες μέρες, οι ρυθμοί της πλατείας διατηρήθηκαν, οι δραστηριότητες συνεχίστηκαν, οι συζητήσεις, οι συνελεύσεις, οι μουσικές εκδηλώσεις, οι δραστηριότητες για παιδιά μαζικοποιήθηκαν και ο κόσμος απλά δεν έφευγε. Ο ρωμαϊκός θρίαμβος που οργανώθηκε για το Μέσσι και την παρέα του δεν έλαβε χώρα στην πλάθα Καταλούνια, αλλά πιο πέρα, στη διασταύρωση Paseig de Gracia με Gran via. Προσωπικά το βίωσα σαν μια μικρή νίκη, μολονότι στις 6 το απόγευμα της Κυριακής, το πανηγύρι της Μπάρτσα συγκέντρωνε περισσότερο κόσμο από την Καταλούνια, επιβεβαιώνοντας την πικέτα που έγραφε Barça, pan y circo / Μπάρτσα, άρτος και θεάματα. Κάποιοι τουλάχιστον έχουν πιάσει το νόημα.

Πολύ ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύνθεση του κόσμου που συμμετείχε ή έστω πέρασε από την Καταλούνια. Προφανώς υπήρχαν τουρίστες, κάποιοι πήγαν επί τούτου (guess who?), κάποιοι απλά πέρναγαν, είδαν φως και μπήκαν να χαζέψουν. Υπήρχε πολύς mainstream κόσμος, κι αν θέλεις, αυτό για μένα είναι ενθαρρυντικό. Δε με πείραξε που ήταν εκεί η τύπισσα με τη Louis Vuitton και το τυπάκι με τα τρέντυ γυαλιά ηλίου. Ίσα ίσα, χάρηκα που διασταυρωθήκαμε, γιατί έτσι πήρε το μάτι τους και το τεράστιο πανό που ζητούσε να αποσυρθούν τα ισπανικά στρατεύματα από το Αφγανιστάν, κάτι πήρε το αυτί τους από τη συζήτηση που γινόταν για τη μετανάστευση. [Το δικό μας το αυτί δεν έπιασε και πολλά, γιατί οι κουβέντες γίνονταν κυρίως στα καταλάνικα]. Προφανώς έπαιζε πολύς κόσμος του anti-globalisation κινήματος, πολλοί ραστάδες, φρικιά και εναλλακτικοί. Αλλά ήταν πολλοί -ίσως και περισσότεροι- οι απλοί, καθημερινοί άνθρωποι: γονείς με μωρά σε καροτσάκια, έγκυες, γιαγιάδες, νοικοκυρές, πωλητές, όλοι αυτοί που τόσα χρόνια ήταν εγκλωβισμένοι στο δικομματισμό (ναι, δεν είναι ελληνικό φαινόμενο).

Τι μου έμεινε; Την Παρασκευή το απόγευμα, μετά το δεύτερο ντου της αστυνομίας, στεκόμαστε στη μια άκρη της πλατείας και κουβεντιάζουμε, προσπαθούμε να καταλάβουμε τι λένε γύρω μας και τι γράφουν οι πικέτες τους. Δίπλα μας στέκεται μια γιαγιά, πολύ μεγάλης ηλικίας, κλασική φιγούρα, με τα άσπρα μαλλιά της, τη ρόμπα της και το χαρακτηριστικό βλέμμα της καρτερικότητας που έχουν οι μεγάλοι άνθρωποι. Ακούγοντάς μας να μιλάμε ελληνικά, μας ρώτησε από που είμαστε, και μετά, σχεδόν μητρικά, μας είπε πως περιμένουν να ξανάρθει η αστυνομία: «αν μας δείτε να τρέχουμε, να πάτε κι εσείς προς τα εκεί (και έδειξε πού)». Νοιάξιμο, αλληλεγγύη, έχουμε κοινά προβλήματα, είσαι δίπλα μου, σε στηρίζω. Ζεστασιά.

Το μεσημέρι της Παρασκευής μάζευαν υπογραφές για στήριξη του sit-in και αλληλεγγύη. Το Σάββατο μάζευαν επίσης υπογραφές για να απαιτήσουν να παραιτηθεί ο Puig, ο τύπος που είναι αρμόδιος για την αστυνομία στην περιφέρεια (ή δημοτική αρχή; δεν κατάλαβα καλά) και ο οποίος μια βδομάδα μετά την εκλογή του, έστειλε τα ΜΑΤ στην πλατεία δυο φορές, σκορπίζοντας τη διάλυση. Προθυμοποιηθήκαμε και τις δυο φορές να υπογράψουμε, αλλά δεν μας άφησαν: χρειαζόταν οι υπογράφοντες να έχουν μόνιμη κατοικία ή/και αριθμό μητρώου στην Ισπανία. «Είναι σα να υπογράψατε», μας είπαν. Αγωνίζομαι, διεκδικώ, αλλά δεν κοροϊδεύω κανέναν, είμαι καθαρός -σπουδαίο πράμα.

Το απόγευμα του Σαββάτου μια κοπέλα είναι καθισμένη χάμω και χαζεύει γύρω της. Δίπλα της ένα πιτσιρίκι ξαπλωμένο μπρούμυτα είναι απορροφημένο από το κόμικ που διαβάζει. Λίγο πιο πέρα γίνεται μια συζήτηση. Παραπέρα, κάποιοι παίζουν παραδοσιακά καταλάνικα και ισπανικά τραγούδια, αλλά και The times are a-changing. Παντού υπάρχουν κάδοι ανακύκλωσης. Στο παρτέρι έχουν φυτέψει ντομάτες και καρότα. Αυτοδιαχείρηση, αυτο-οργάνωση και αυτοδιάθεση. No somos mercancia /Δεν είμαστε εμπόρευμα.

Τι άλλο μου έμεινε; Η πολυχρωμία, η φαντασία των συνθημάτων, των πανό και των κάθε λογής παρεμβάσεων. Στην πλατεία Ουρκινάονα, πάνω σε μια διαφήμιση, κάποιος έχει κολλήσει ένα εξαιρετικά πολιτικό (αλλά διόλου ξύλινο) κείμενο. Αυτό εδώ:

Την Παρασκευή το βράδυ, ο χώρος του φεστιβάλ Πριμαβέρα (για το οποίο κουβαληθήκαμε στην όμορφη Βαρκελώνη) είναι γεμάτος τρικάκια που γράφουν music and revolution. Στο κεντρικό αίθριο υπάρχει κρεμασμένο ένα πανό που γράφει Estamos con plaza Catalunya / Είμαστε με την πλάθα Καταλούνια. Στο live των Pulp ανοίγει πανό που γράφει #spanishrevolution, και στο τέλος ο Τζάρβις αφιερώνει το Common people στα παιδιά της Καταλούνια.

Μη με ρωτάς που θα βγάλει όλο αυτό. Δεν το ξέρω, ας το πάμε όλοι μαζί εκεί που θέλουμε. Δεν έχω απαντήσεις, έχω ιδέες, θέλω να μου πεις κι εσύ τις δικές σου. Μπορεί και να μην αλλάξει ο κόσμος επειδή μερικές χιλιάδες τρελοί επανοικειοποιούνται τις πλατείες μας, κοιμούνται στα παρτέρια και κουβεντιάζουν στα παγκάκια, αντί να πίνουν καφέ σε πεζοδρόμια που κοστίζουν ένα σκασμό λεφτά σε δημοτικά τέλη. Μπορεί να μην αλλάξει ο κόσμος. Θα έχουν ίσως αλλάξει μερικά μυαλά. Δεν είναι κέρδος αυτό;

Advertisements