Ετικέτες

, , ,

Στην αρχή σε ξενίζει, νιώθεις πως αντιμετωπίζει ένα πολύ σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα με μια ελαφρότητα αρμόζουσα σε αμερικάνικο docufilm του discovery channel ή κάτι τέτοιο. Και πως απλά είναι ασπρόμαυρο για να βγάλει λίγη «αρτιστιά». Βλέπεις μια αμερικάνα που ζει στο Βέλγιο εδώ και 12 χρόνια, αλλά μιλάει ελάχιστα γαλλικά και ολλανδικά, να προσπαθεί να πείσει τον Βέλγο σύζυγό της να την κάνει πρωταγωνίστρια της ταινίας που έχει στα σκαριά με θέμα τους άστεγους. Η τύπισσα είναι ξανθιά, τέλεια μακιγιαρισμένη, κούκλα, και θυμώνει όταν ο σκηνοθέτης άντρας της τής λέει πως «είναι πολύ μεγάλη γι’αυτό το ρόλο» -και σκέφτεσαι «μα πόσο βλαμμένη είναι αυτή αμερικάνα»;

Μετά αποφασίζει να «πάει να ζήσει με τους άστεγους» και να φιλμάρει τη «ζωή της σαν άστεγη», με στόχο να πείσει τον άντρα της να της δώσει τον πολυπόθητο ρόλο. Μάλιστα, όλο αυτό το ονομάζει «πρότζεκτ» και πάει και στο παζάρι για να προμηθευτεί «τα κατάλληλα ρούχα» -προφανώς η ίδια δεν έχει παλιά ρούχα. Και σκέφτεσαι «μα πού ζουν οι τύποι;».

Παράλληλα, παρακολουθείς τον άντρα της να κάνει casting για το ρόλο διάφορες τύπισσες που με τίποτα δεν κάνουν για τη δουλειά -κάτι 20χρονες χαριτωμένες κουκλίτσες ψιλο-drama queens ή εντελώς αφελείς ελαφρώς bimbo. Νομίζεις πως ο σκηνοθέτης απλά σε δουλεύει ή πως έχεις μπει σε λάθος φιλμ.

Αλλά εκεί, κάπου στο 20λεπτο, αρχίζεις να μπαίνεις στο κλίμα. Παρακολουθείς την Νικόλ να γνωρίζεται με τον κόσμο του δρόμου -αναγνωρίζεις μάλιστα τους δρόμους και τις πλατείες όπου συχνάζεις, είναι τόσο οικείο όλο αυτό, σχεδόν νομίζεις πως τους ξέρεις αυτούς τους αδέσποτους ανθρώπους με τα σκυλιά και τις κουβέρτες τους που κοιμούνται το δρόμο. Και παίρνεις πρέφα αυτό που θέλει να σου πει η ταινία: εσύ ζεις στον κόσμο σου. Εσύ δεν έχεις ιδέα τι σημαίνει άστεγος, τι σημαίνει να ζεις στο δρόμο. Και, πάνω από όλα, εσύ -όπως και η Νικόλ στην αρχή της ταινίας- δεν φαντάζεσαι πόσο εύκολο είναι να διαβείς τη λεπτή γραμμή που χωρίζει τον δικό σου κόσμο από τον δικό τους. Γιατί ο κόσμος του δρόμου δεν αφορά, φίλε μου, μόνο τους μετανάστες, τα τζάνκι, τους φτωχούς, άντε και κάτι ονειροπαρμένους μποέμ. Δεν είναι λογοτεχνία του Ουγκώ, δεν πρόκειται για μυθικές μορφές που βρίσκονται στη σφαίρα του φανταστικού, όπως ο Γαβριάς ή ο Γιάννης Αγιάννης. Είναι αληθινή πραγματικότητα (ο πλεονασμός σκόπιμος), είναι άνθρωποι σαν εσένα, άνθρωποι που πιθανότατα μέχρι πριν που βρέθηκαν στο δρόμο, είχαν μια ζωή σαν τη δική σου.

Είναι λεπτή η γραμμή που χωρίζει τη θαλπωρή της σπιτίσιας ζωής σου από τον παγωμένο ύπνο στο παγκάκι ή έστω σε μια πιο προφυλαγμένη καβάτζα. Κι οι δικές σου οι καβάτζες είναι τόσο εύθραυστες. Άλλωστε και η ίδια η Νικόλ είχε μια κανονικότατη και πολύ επιτυχημένη ζωή όταν αποφάσισε να κάνει το «πρότζεκτ» της -και σχεδόν δεν το κατάλαβες πώς βρέθηκε πραγματικά στο δρόμο. Μάλλον ούτε και η ίδια δεν το συνειδητοποίησε τη στιγμή που διάβηκε την γραμμή. Αμέσως μετά, έγινε μια σκιά, ένας άνθρωπος χωρίς πρόσωπο από κείνους που κοιμούνται στα πάρκα ή τις πλατείες, μέσα σε ένα βρόμικο υπνόσακο, αγκαλιά με μια σακούλα Lidl -όλα τους τα υπάρχοντα. Αυτούς για τουςοποίους πολλοί λένε «να πάνε να δουλέψουν οι τεμπέληδες», αλλά ποιος θα προσλάβει κάποιον που δεν διαθέτει μόνιμη διεύθυνση*;

Ο κόσμος του δρόμου: no identity, no dignity, no shame. Είναι δίπλα μας, εκεί μπροστά μας, όταν τον προσπερνάμε στρέφοντας το κεφάλι από την άλλη -καθώς ντρεπόμαστε μάλλον για τη ζέστα μας και για την ανθρωπιά μας.

Miss Homeless.

=============================================

  • Ο τίτλος της ταινίας είναι το όνομα ενός αληθινού project που οργανώθηκε στο Βέλγιο: κάτι σαν διαγωνισμός (ομορφιάς;) για άστεγες γυναίκες με έπαθλο την προσφορά στέγης για ένα χρόνο. Προφανώς, οι απόψεις σχετικά με την αποτελεσματικότητα του εγχειρήματος δίιστανται, καθώς τέτοιες πρωτοβουλίες δεν λύνουν όχι μόνο το συνολικό πρόβλημα, αλλά ούτε καν -στην ουσία- το πρόβλημα της τυχερής νικήτριας.
  • Η ταινία πάντως, έχει τη μορφή docu-fiction και δεν παίρνει θέση σχετικά με τον «διαγωνισμό». Άμεσα δεν παίρνει καν θέση σχετικά με το ίδιο το πρόβλημα: τα αίτια, τις ευθύνες της κοινωνίας ή του οικονομικού συστήματος κ.λπ. Σε κάποια φάση, αυτό το θέμα θίγεται, αλλά όχι εις βάθος. Ο στόχος της ταινίας εξάλλου δεν είναι αυτός: απυθύνεται σε «εμάς, τους κανονικούς ανθρώπους», θέλοντας να υπογραμμίσει την ύπαρξη του προβλήματος και, κυρίως, να αναδείξει το γεγονός ότι ο καθένας μας θα μπορούσε να βρεθεί στη θέση τους, αν πάσα στιγμή, χωρίς καν να το καταλάβει. Πόσο επίκαιρο, ε; Τώρα που οι νεόπτωχοι και οι άστεγοι αυξάνονται σε απόλυτους αρθμούς, όχι απλά σε ποσοστά.

  • Η ειρωνεία είναι πως η πρεμιέρα στο Βέλγιο έγινε στις 17 Οκτωβρίου, παγκόσμια ημέρα κατά τις φτώχειας, στα πλαίσια του «ευρωπαΐκού έτους κατά της φτώχειας«. Ειρωνεία, καθώς όλοι ξέρουμε πως αυτές οι «μέρες» και τα «έτη» λειτουργούν σαν άλλοθι για όλες τις άλλες μέρες και χρόνια που ξεχνάμε.
  • Πολλά credits για τον σκηνοθέτη Daniel Lambo, την πρωταγωνίστρια Tracee Westmoreland, τον Louis Van der Waal (που μάλλον είναι αληθινός άστεγος?) και τον τζάνκι Jules Clarisse-Radko.
  • *Κράτησα το καλύτερο για το τέλος: η επίσημη έκφραση για τον «άστεγο» στα γαλλικά είναι το αρκτικόλεξο SDF= sans domicile fixe=χωρίς σταθερή κατοικία. Η γαλλική γλώσσα είναι τόσο μα τόσο ευγενική…
Advertisements