Και δεν θα γιορτάζει όσο οι μεγάλοι, σπουδαίοι και ισχυροί συμπεριφέρονται με την αλαζονεία που τους επιτρέπουμε όλοι εμείς να έχουν. Το πρόβλημα του περιβάλλοντος έχει γιγαντωθεί τα τελευταία 200 χρόνια -αν και πάντα ο άνθρωπος προσπαθούσε να δαμάσει τη φύση. Αλλά μέχρι πριν από 3 αιώνες τα μέσα που είχε στη διάθεσή του ήταν πενιχρά, και γι’αυτό η φύση εξακολουθούσε να υπάρχει με μικρές απώλειες. Από τη βιομηχανική επανάσταση και μετά, λόγω του τρόπου με τον οποίο αυτή «αξιοποιήθηκε» από το καπιταλιστικό σύστημα, η φύση μετράει κάθε μέρα και πιο πολλές πληγές. Όταν και για όσο το κέρδος μπαίνει πάνω από όλα, τόσο το περιβάλλον -και μαζί με αυτό η πλειοψηφία των ανθρώπων- θα μετράνε ήττες, θα επιβιώνουν θλιβερά.

Το ένα τρίτο του ανθρώπινου πληθυσμού ζει εις βάρος των υπολοίπων δύο τρίτων και όλου του πλανήτη. Αυτό είναι αναμφισβήτητο γεγονός και μια πραγματικότητα που ισχύει από τις μεγάλες αποικιοκρατικές εκστρατείες του 15ου και 16ου αι. και εξής. Η μικρή γηραιά μας ήπειρος κατέκτησε όλο τον κόσμο και επέβαλε το πολιτιστικό της μοντέλο, την θρησκεία της, τον τρόπο ζωής της σε όλο τον πλανήτη. Έσφαξε, έκαψε, κατέστρεψε, κατέκτησε, κατέκλεψε και, κυρίως, μετέδωσε το μικρόβιο της απληστείας σε όσα παρθένα εδάφη και οργανισμούς πάτησε το πόδι της με ύφος μεγάλου κατακτητή. Οι ανταγωνισμοί μεταξύ των ηγεμονικών τάσεων (και τάξεων) εντός της μικρής γηραιάς μας ηπέιρου εξήχθησαν σε όλο τον κόσμο, σε περιοχές πολλαπλάσιου μεγέθους και σε πληθυσμούς που μέχρι να γνωρίσουν τα «χλωμά πρόσωπα» ζούσαν ειρηνικά ή όχι -πάντως ζούσαν πολύ καλύτερα.

Αυτό που πρέπει να βάλουμε καλά στο κεφάλι μας είναι πως το ζήτημα του περιβάλλοντος δεν είναι ξεκομένο από την πολιτική, το οικονομικό μοντέλο και τον τρόπο που επιλέγουμε να ζούμε. Το περιβάλλον καταστρέφεται εξαιτίας της ανθρώπινης απληστείας και δίψας για όλο και μεγαλύτερα κέρδη, όλο και περισσότερη δύναμη, όλο και ισχυρότερη επιβολή. Όσο αυτοί που ρυθμίζουν τις ζωές μας εξακολουθούν να απομυζούν ακόμα και την παραμικρότερη ρανίδα φυσικού πλούτου, τόσο το περιβάλλον θα συρρικνώνεται -εις βάρος όλων μας. Το απότελεσμα θα είναι πάντα το βορειο-δυτικό ημισφαίριο να ζει με μια επίφαση ευζωίας και ευδαιμονίας -εις βάρους των άλλων περιοχών και πληθυσμών της γης, εις βάρος του φυσικού περιβάλλοντος. Μακροπρόθεσμα, εις βάρους του εαυτού του.

Προφανώς η απομύζηση πόρων, η εξάντληση πλούτου, η καταστροφή της ζωής δεν περιορίζεται στο φυσικό περιβάλλον. Δεν είναι διόλου τυχαίο που οι έννοιες «άνθρωποι» και «εργαζόμενοι» έχουν αντικατασταθεί από τους όρους «ανθρώπινο δυναμικό» και «ανθρώπινοι πόροι». Human resources κατ’αντιδιαστολή με τις natural resources. Άνθρωποι, πετρέλαιο, φρούτα, τούβλα και φυσικό αέριο -όλα δηλώνονται με το ίδιο ουσιαστικό (έχουν δηλαδή την ίδια ουσία), προσδιοριζόμενα απλά από διαφορετικό επίθετο. Η γλώσσα αντικατοπτρίζει τις κοινωνικές εξελίξεις και τα δεδομένα των κοινωνικών αντιθέσεων -οι λέξεις που χρησιμοποιούνται δηλώνουν πολιτική άποψη και στάση ζωής. Σκέψου το μια στιγμή και θα πάθεις κλακάζ.

Εκτός από το να σοκαριζόμαστε όμως, πρέπει και να κάνουμε κάτι. Δεν μπαίνω στη λογική του διαμοιρασμού ευθυνών, για μένα είναι προφανές πως οι ευθύνες της Nestlé, της BP, της General Motors, της Gazprom ή των πολιτικών ηγεσιών δεν είναι ίδιες με τις δικές μου και τις δικές σου. Αυτό όμως δεν αναιρεί πως στο μέτρο και το βαθμό που αναλογεί στον καθένα μας, υπάρχουν πράξεις εφικτές, όχι πολύπλοκες και πάντως πράξεις που μπορούν αν μη τι άλλο να βοηθήσουν στο να κερδίζουμε χρόνο, να παίζουμε στις καθυστερήσεις και εν τέλει να κάνουμε μικρά βήματα. Δεν είναι δύσκολο να μην αφήνεις το νερό να τρέχει, να σβήνεις ένα φως ή μια ηλεκτρική συσκευή όταν δεν την χρειάζεσαι, να ανακυκλώνεις, να χρησιμοποιείς τα μέσα μαζικής μεταφοράς ή τα πόδια σου, να αγοράζεις δύο μπλουζάκια αντί για πέντε, να ενημερώνεσαι πριν αγοράσεις κάτι ή και να σκέφτεσαι αν σου είναι απαραίτητο αυτό που καταναλώνεις. Είναι εύκολο και κάνει καλό τόσο στην τσέπη σου, όσο και στο παρόν και το μέλλον το δικό σου και των παιδιών σου. Και είναι ίσως πιο αποτελεσματικό από το να υπογράψεις ένα petition. Μην παίξεις το παιχνιδάκι των ενοχών, δεν έχει νόημα και είναι αποπροσανατολιστικό. Δεν φταις εσύ όσο φταίει η ΒΡ. Αν δεν μπορείς να σταματήσεις τη ΒΡ να εγκληματεί, μπορείς να χρησιμοποιείς το αυτοκίνητό σου λιγότερο. Τόσο απλά.

Χτες ήταν ήδη αργά.

Advertisements