Valerie Lemaitre

Valerie Lemaitre

Έστω τεράστια, υπερμεγέθης, δυσθεώρητη πολυεθνική εταιρία που δραστηριοποιείται σε πληθώρα τομέων, με κέρδη ανυπολόγιστα. Τα κεντρικά γραφεία της εταιρίας βρίσκονται σε κάποια δυτική μεγαλούπολη -αδιάφορο ποια. Στο εσωτερικό της εργάζεται ακούραστα η αφρόκρεμα των μάνατζερ, οι πιο πολλά υποσχόμενοι τεχνοκράτες. Οι δουλειές πάνε περίφημα, και όλα δουλεύουν ρολόι. Η εσωτερική της κοινωνική διαστρωμάτωση αποτυπώνεται στην ιεραρχία, αλλά και στην «γεωγραφική» κατανομή των γραφείων των υπαλλήλων της: τα χαμηλότερα στελέχη ζουν στους χαμηλότερους ορόφους, τα υψηλότερα στους υψηλότερους -ο πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος στον τελευταίο -ενώ η πλέμπα, οι ωρομίσθιοι, οι ίντεριμ, στους πρώτους.

Αντίστοιχα, αποτυπώνεται και η προσφερόμενη εργασία. Ο νεαρός τεχνοκράτης εργάζεται άπειρες ώρες σκληρά, στίβει το μυαλό του για να δημιούργησει καινούρια πρότζεκτ, που θα εντυπωσιάσουν τον πρόεδρο, στο οποίο πολύ πρόσφατα άρχισε να έχει πρόσβαση. Εύχεται όλες αυτές οι εργατοώρες και η χαμένη ιδιωτική του ζωή, να του δώσουν κάποια στιγμή την δυνατότητα να ανέβει στα σκαλιά της ιεραρχίας. Η ανώτερή του, τεχνοκράτισσα εδώ και πολλά χρόνια, περιφέρεται όλη μέρα στα γραφεία και τους διαδρόμους με ένα κινητό σφηνωμένο ανάμεσα στο αυτί και τον ώμο της, μιλώντας κυρίως στα αγγλικά -ενώ παράλληλα υπογράφει έγγραφα, ελέγχει πίνακες, διαβάζει φαξ στα πεταχτά. Η στολή εργασίας της δεν διαφέρει από των ανδρών συναδέλφων της -μια διακριτική δαντέλα στο πουκάμισό της μόνον υπενθυμίζει διστακτικά την θαμένη της θηλυκότητα. Άλλωστε, την δική της θέση επιβουλεύεται μάλλον αυτός ο νεαρός πολύφερνος υπάλληλος.

Ακόμα πιο πάνω, ο αντιπρόεδρος της εταιρίας: επιλέγει τη γραμματέα του με βάση την εμφάνισή της, τα τακούνια της έχουν το ίδιο μήκος με τη φούστα της. Οι αρμοδιότητές του ασαφείς, οι ευθύνες του λίγες, οι ώρες αληθινής εργασίας του ακόμα λιγότερες. Άλλωστε, αυτή είναι η ουσιαστική αξία της θέσης του.

Όλα, λοιπόν δουλεύουν ρολόι, οι μισθοί είναι αντιστρόφως ανάλογοι της προσφερόμενης εργασίας, τα κέρδη πολλαπλασιάζονται και η εταιρία ευημερεί. Μέχρι που ξαφνικά: μια ωραία μέρα, ένα από τα δοκιμαστικά πρότζεκτ σε κάποια αφρικανική χώρα πάει στραβά. Το αποτέλεσμα είναι καμιά πεντακοσαριά θύματα και μια σημαντική περιβαλλοντική καταστροφή (από κείνες που δεν κρύβονται με τίποτα). Η εταιρία αρχίζει να κλονίζεται, και όλα αυτά οφείλονται στο νεαρό που λέγαμε: δικό του ήταν το πρότζεκτ.

DSC02540

Michelangelo Marchese

Αλλά αυτό είναι το λιγότερο. Γιατί, το αποτέλεσμα του αποτυχημένου πρότζεκτ δεν έχει αντίκτυπο μόνο στην κοινή γνώμη. Ο πρόεδρος της εταιρίας, παραδόξως κλονίζεται σημαντικά από την ανθρωπιστική πλευρά αυτής της αποτυχίας. Χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση κλειδώνεται στο γραφείο του και αρνείται να συνομιλήσει με τα πρώην «δεξιά του χέρια», ακόμα και με τον αντιπρόεδρο! Θέλει μόνο να επικοινωνήσει με μια ίντεριμ γραμματέα -μα, ποια είναι αυτή; Τα μεγαλοστελέχη ανακαλύπτουν ξαφνικά το κορίτσι που έφτιαχνε τους καφέδες εδώ και μερικούς μήνες -το οποίο φυσικά δεν είχαν καν προσέξει  ότι υπήρχε.

Όλα μπορούν να είναι ανεκτά: οι ανταγωνισμοί μεταξύ των στελεχών, τα πισώπλατα μαχαιρώματα, οι διαβολές στον πρόεδρο, ακόμα και η είσοδος νεώτερων -μέχρι να κάνουν το πρώτο λάθος, έστω. Αλλά, η αναίτια και επιβλαβής μεταστροφή του ίδιου του Προέδρου είναι ανυπόφορη και μπορεί να αποβεί τορμακτικά επιβλαβής. Για την εταιρία, φυσικά. Και για την πρόοδο, υπέρ της οποίας αυτή δραστηριοποιείται. Κάτι πρέπει να γίνει…

Ingrid Heiderscheidt

Ingrid Heiderscheidt

Βασισμένη στο βιβλίο του Jean Ziegler (και εδώ), Η αυτοκρατορία της ντροπής, η Valérie Lemaître δημιούργησε αυτή την παράσταση, σε μια προσπάθεια να διεισδύσει στον κόσμο του τεχνοκρατισμού και των επιχειρήσεων. Ο στόχος της δεν ήταν μόνον να ασκήσει μια κριτική στη λειτουργία του καπιταλισμού και στις «παράπλευρες απώλειες» που αυτός γεννά, αλλά και να εντοπίσει τις ιδιαιτερότητες της ψυχολογίας των ανθρώπων που δραστηριοποιούνται εντός τέτοιων οργανισμών, και τα αρρωστημένα στοιχεία που διαπερνούν τις σχέσεις και τις προσωπικότητές τους. Άνθρωποι μόνοι, επικεντρωμένοι 100% στην (πολύ σημαντική και σοβαρή) δουλειά τους, που πλέον είναι προέκταση της ύπαρξής τους, αν όχι ταυτόσημη. Άτομα εντελώς αποκομμένα από το περιβάλλον και τον πραγματικό κόσμο, αποστερημένα από την ικανότητα να μεταφράσουν το οτιδήποτε σε κάτι άλλο εκτός από χρήματα, εξουσία και δύναμη. Αλλοτριωμένοι, αποξενωμένοι και εντελώς στεγνοί από συναισθήματα έχουν χάσει τελικά την επαφή τους με την πραγματικότητα -όχι μόνον εκείνη της κοινωνίας, αλλά και τη δική τους. Και όμως, κρατάνε το τιμόνι των σημαντικότερων οργανισμών ή υπηρεσιών και, τελικά, αποφασίζουν για τις τύχες του κόσμου (ή έστω μιας μεγάλης μερίδας του). Η Καρόλ, ο Μπερνάρ και ο Φιλίπ θα μπορούσαν να είναι στελέχη εταιρίας, υψηλόβαθμοι υπάλληλοι δημόσιας υπηρεσίας ή διεθνούς οργανισμού ή ακόμα και πολιτικοί. Κατά βάσιν είναι τεχνοκράτες -άρα μπορούν να προσαρμοστούν σε κάθε ένα από αυτά τα περιβάλλοντα -έτσι κι αλλιώς αυτά πλέον μοιάζουν απελπιστικά μεταξύ τους.

Στην άλλη πλευρά της ζυγαριάς, η Ζεραλντίν και η Ροζ (οι δυο γραμματείς), εντελώς αποπροσανατολισμένες, χαμένες στα οικονομικά τους προβλήματα και τα προσωπικά τους αδιέξοδα, προσπαθούν απλά να επιβιώσουν. Και αυτό, όχι απαραίτητα με επιτυχία. Η μία ελπίζει να τη βολέψει ως μετρέσα του αντιπροέδρου. Δεν έχει και πολλές επιλογές: κάνει πως πιστεύει τις γαλιφιές του, έτσι μπόρεσε να παραμείνει στους υψηλούς ορόφους. Η άλλη πάλι, καταλαβαίνει πολύ καλά τι της συμβαίνει, αλλά οι επιλογές της είναι φριχτά στενές: τα λεφτά της δεν φτάνουν για νοίκι, γι’αυτό μένει κρυφά σε μια ξεχασμένη αποθήκη της εταιρίας. Προσωρινά.

Clement Thirion

Clement Thirion

Το θέμα μπορεί να μην είναι εντελώς πρωτότυπο. Η καινοτομία του έγκειται, αφενός σε τεχνικά στοιχεία, καθώς η Λεμέτρ έχει εντάξει στη σκηνοθεσία της τη χορογραφία, τις πολεμικές τέχνες και μια καρικατούρα κινησιολογίας από το διαλογισμό. Παράλληλα, τα σκηνικά και τα κοστούμια, μέσα στη λιτότητά τους, λειτουργούν σχεδόν πρωταγωνιστικά στην παράσταση. Εξίσου και η μουσική επένδυση. Προφανώς, η πανέξυπνη σκηνοθεσία της Λεμέτρ δεν θα αναδεικνυόταν χωρίς το πολύ αξιόλογο καστ (Claire Bodson, Monia Douieb, Ingrid Heiderscheidt, Michelangelo Marchese, Clément Thirion).

Η παράσταση ανεβαίνει για τρίτη συνεχή χρονιά στο Public και μπορείτε να τη δείτε ως τις 17 Οκτωβρίου.

Advertisements