Στα 1896, ο Alfred Jarry ανέβασε τον Βασιλιά Υμπύ (Ubu roi), μια παράσταση που αργότερα θεωρήθηκε ότι προετοίμασε το έδαφος για σημαντικά ρεύματα στην τέχνη, όπως το θέατρο του παραλόγου, ο σουρεαλισμός και το νταντά. Ο Βασιλιάς Υμπύ κρίθηκε βλάσφημος και ακραίος, και ο Ζαρρύ κατηγορήθηκε πολύ γι’αυτό το έργο. Δεν ήταν βέβαια, και η πρώτη του φορά, αφού στη σύντομη ζωή του, το κωμικό εναλλασσόταν με το τραγικό συχνά, ενώ οι προκλήσεις πάσης φύσεως ήταν στην ημερήσια διάταξη. Ο Βασιλιάς Υμπύ, κατά μία έννοια, ήταν βλάσφημος, καθώς καταφέρθηκε εναντίον προσώπων και θεσμών που έχαιραν ευρείας εκτίμησης και ήταν συνυφασμένα με την κυρίαρχη αστική τάξη της εποχής.

p18_Ubu__600_x_600_Περισσότερο από έναν αιώνα και κάτι, ο Υμπύ είναι πάλι παρών, προσαρμοσμένος και ενημερωμένος για τα σύχγρονα δεδομένα. Τον λένε Νικολά και είναι βασιλιάς υποψήφιος για την γαλλική προεδρία. Χμ, χαμογελάσατε; Να ξέρετε πως πριν χαμηλώσουν τα φώτα και ξεκινήσει η παράσταση, ο δημιουργός της μας προειδοποιεί πως «Οποιαδήποτε ομοιότητα με πρόσωπα και καταστάσεις υπαρκτές είναι απολύτως τυχαία».

Παρακολουθούμε λοιπόν μια άσχημη, κοντή φιγούρα που κινείται νευρικά και φωνασκώντας να διεξάγει μια θαυμαστή προεκλογική εκστρατεία. Σε όλη τη διάρκεια της εκστρατείας συνοδεύεται φυσικά, από την σύζυγό του, την Τσιντσιλά, η οποία ξεκλέβει χρόνο για να τηλεφωνήσει κρυφά στον εραστή της. Αντίπαλος του Νικολά στη διεκδίκηση του θρόνου της προεδρίας (όχι, δεν διαβάσατε λάθος), είναι η Αγία Σεγκολέν, που (δεν) υποστηρίζεται από τους συνεργάτες της του κόμματος: αυτοί είναι πολύ απασχολημένοι με το να διαφωνούν μεταξύ τους για όλα τα πιθανά θέματα. Φυσικά, η Αγία Σεγκολέν χάνει, δηλώνοντας πεπεισμένη πως ένας άλλος υποψήφιος στις ΗΠΑ θα της κλέψει τις ιδέες της εκστρατείας της, και υποσχόμενη πως θα ξαναείναι υποψήφια… πολλές φορές!

Στη διάρκεια της εκστρατείας, ο Νικολά επικαλείται θεσμικά ιδεολογήματα της άκρας δεξιάς, αλλά χρησιμοποιεί και τσιτάτα κλασικών της αριστεράς, όπως ο Ζαν Ζωρές. Δηλώνει πως θα αποτραβηχτεί σε μοναστήρι, για να συγκεντρωθεί μετά την εκλογή του, δυσκολεύεται πολύ να προφέρει την λέξη «δουλειά», όταν δηλώνει πως μιλά εξ ονόματος της «Γαλλίας της δουλειάς, της Γαλλίας που σηκώνεται το χάραμα»: ο ίδιος όμως δεν μπορεί εύκολα να ξυπνήσει τα πρωινά, ενώ γιορτάζει την εκλογή του σε ένα ακριβό εστιατόριο. Το επόμενο πρωί, φορώντας το ρόλεξ του και τα ρέυ-μπαν γυαλιά του αποτραβιέται στο γιωτ πλούσιου φίλου του, τραβολογώντας και τη δύστυχη Τσιντσιλά. Αυτή τον παρατάει λίγο αργότερα.

1441859433Τα παραπάνω δεν είναι παρά μόνο το πρώτο δεκάλεπτο της καταπληκτικής παράστασης που παρακολουθήσαμε στο Public. Η παράσταση ανεβαίνει για τρίτη συνεχή χρονιά, σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία. Εκτός από την πολύ πετυχημένη προσαρμογή του αυθεντικού κειμένου του Ζαρρύ στα… καθ’ημάς, το μυστικό της καλής συταγής εντοπίζεται σε δυο ακόμα στοιχεία: ο συγγραφέας Claude Semal επιλέγει και αυτός τον έμμετρο λόγο, θυμίζοντας κλασική κωμωδία. Επιλέγει επίσης να πρωταγωνιστήσουν… οι πολύ καλοφτιαγμένες μαριονέτες του Ivan Fox. Φυσικά, στο σπαρταριστό αποτέλεσμα συμβάλλουν οι φωτισμοί και η μουσική επένδυση.

Όπως εξηγεί ο δημιουργός της παράστασης, ο Νικολά εμφορείται από πολλά στοιχεία που τον καθιστούν ονειρεμένη πρώτη ύλη για τους γελοιογράφους και τους κωμικογράφους. Είναι κοντός και άσχημος, αλλά το πρόβλημα δεν είναι εκεί: το γελοίο συνίσταται στους τρόπους με τους οποίους προσπαθεί να καλύψει αυτά που θεωρεί ελαττώματα -χωρίς όμως να καλύπτει τα κόμπλεξ του: τακούνια, ακριβά εξαρτήματα, προσεκτική επιλογή όσων φωτογραφίζονται δίπλα του. Ακόμα, είναι απατημένος σύζυγος, ψεύτης, τυρανικός, συγκεντρωτικός, ερωτύλος, προδότης. Όλα αυτά έχουν για πολλούς αιώνες τροφοδοτήσει το θέατρο, την σάτυρα και την γελοιογραφία -το ευτύχημα (;) εν προκειμένω είναι πως όλα αυτά τα στοιχεία εντοπίζονται σε ένα και το αυτό πρόσωπο -που τυγχάνει να είναι και Πρόεδρος της Γαλλίας. Χρυσή συγκυρία για την κωμωδία.

09-05-05%20%20Ubu%20049

Χαρακτηριστικά, ο Σεμάλ αναφέρει:

Ο Νικολά Σαρκοζύ είναι, εξ όσων γνωρίζω, ο μόνος υποψήφιος που διεξήγαγε προεκλογική εκστρατεία, ενώ η σύζυγός του πρωταγωνιστούσε στα πρωτοσέλιδα των κουτσμπολίστικων περιοδικών, μαζί με τον εραστή της. Πράγμα που δεν τον εμπόδισε, όπως και κανέναν Πρόεδρο που σέβεται τον εαυτό του, να χουφτώνει ό,τι κινείται, εγκαινιάζοντας το είδος «Δον Ζουάν κερατάς». Το να κοροϊδεύεις τους ψηφοφόρους είναι επάγγελμα. Το να είσαι κερατάς είναι αποστολή. Δεν αμφιβάλλω πως η καινούρια του σύζυγος θα γράψει μερικές ακόμα σελίδες σε αυτή τη σαπουνόπερα.

Το θέατρο αγαπά τους ψεύτες, οι οποίοι είναι τόσο απολαυστικοί επί σκηνής, όσο είναι απωθητικοί στην αληθινή ζωή. Οι πολιτικοί έχουν συχνά την (ψευδή) φήμη ότι ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Όμως, είναι αλήθεια, όπως έλεγε ο Πασκουά, ότι οι προεκλογικές υποσχέσεις δεν δεσμεύουν παρά μόνον όσους τις πιστεύουν. Φταίνε οι πολιτικοί, που οι ψηφοφόροι είναι ηλίθιοι;

Αναμφίβολα, τα λογοπαίγνια τόσο με τα ονόματα των πρωταγωνιστών, όσο και στις στιχομυθίες, αποτελούν το αλατοπίπερο της παράστασης. Μετά την εκλογή του Βασιλιά Υμπύ/Νικολά στην Προεδρία, βλέπουμε τον Docteur Bernard Kouche-par-terre (*) να καταφτάνει στο παλάτι, ακολουθούμενος από την συνείδησή του (που απεικονίζεται από ένα σκουλήκι από λουτρ). Η άμοιρη συνείδηση προσπαθεί να τον πείσει για την ύπαρξή της, η οποία δεν επιβεβαιώνεται παρά μόνο από την αποφορά που εκπέμπει. Λίγο αργότερα, το σκουλήκι θα καταβροχθιστεί από τον κροκόδειλο του βασιλιά, ενώ εντός του παλατιού, ο Μπερνάρ θα ωρύεται:

DSC08764-Γεννήθηκα, σοσιαλιστής και θα πεθάνω σοσιαλιστής!

Για να λάβει την απάντηση, διά στόματος Υμπύ:

-Μπορείς να γεννηθείς και να πεθάνεις και κομμουνιστής, αν σου αρέσει / αρκεί ανάμεσα στα δύο να γίνεις Υπουργός μου.
-Μα, εγώ έχω τις ιδέες μου! Το Κόσοβο, η Τιεν-Αν-Μεν…
-Μπορείς να κρατήσεις τις ιδέες σου / εφόσον θα υπηρετείς τις δικές μου.

Ο Bernard φυσικά αναλαμβάνει το πόστο του Υπουργού Καλών Εξωτερικών Υποθέσεων (Bonnes affaires étrangères).

And the rest is history…

(*) Couche par terre: ξάπλωσε κατάχαμα (συνηθίζεται να χρησιμοποιείται σαν εντολή προς τα σκυλιά).

==============================
Αδυνατώ να μην αναφέρω πως, στην παράσταση, ο Υμπύ/Νικολά ξαναπαντρεύται λίγες μέρες αφού τον παρατάει η Τσιντσιλά. Η νέα του σύζυγος ονομάζεται Μάρλα Καρόνι, είναι πριγκήπισσα της Μπολόνια και η ιδέα για το γάμο αυτό ανήκει στο στενό συνεργάτη του Brise-Couille Portefeux, Yπουργού DNA και Τσάρτερ!

Advertisements