η αφισα της παραστασης

η αφισα της παραστασης

Ένα μέρος της ομορφιάς των κλασικών κειμένων οφείλεται στη διαχρονικότητά τους, στο γεγονός πως ακούγονται φρέσκα και επίκαιρα, ακόμα και μερικούς αιώνες αργότερα. Όταν μάλιστα πρόκειται για καλογραμμένα, σπιρτόζικα και έξυπνα κείμενα, τότε η απόλαυση είναι σίγουρα πολύ μεγαλύτερη και εγγυημένη.

Ο Μολιέρος είναι αναμφισβήτητα ένας από τους πολυγραφότερους και πιο αναγνωρισμένους -και αναγνωρίσιμους- Γάλλους συγγραφείς. Ο Μολιέρος ήταν πανέξυπνος και κατόρθωνε να επιβιώνει εντός της βασιλικής αυλής, όσο κι αν στηλίτευε τα κακώς κείμενα, όσο κι αν κορόιδευε εκείνα που θεωρούσε γελοία. Αυτό οφείλεται στην πονηριά του αφενός, χάρη στην οποία πετύχαινε να ασκήσει δριμύα κριτική με τον πιο σκερτσόζικο και χαριτωμένο τρόπο. Σίγουρα, πάντως οφείλεται και στο μεγάλο του ταλέντο: ο Μολιέρος χρησιμοποιεί τη γλώσσα, έτσι ώστε να εξυπηρετεί τον στόχο του κειμένου, αλλά και κάνοντάς την να μοιάζει ολοκαίνουρια, φρέσκια, ζωντανή -και προφανώς, οι θεατρικές παραστάσεις του Μολιέρου, όσο έξυπνες κι αν είναι οι ιστορίες, θα ήταν κατώτερες χωρίς το αναγνωρίσιμο στη γλώσσα πνεύμα του (witt).

Και είναι πραγματικά αξιοθαύμαστο το γεγονός ότι κατάφερε να μείνει εντός της Αυλής, κατάφερε να μην τον πετάξουν έξω κλωτσηδόν, ενώ τα κείμενά του σχολιάζουν φαρμακερά την αριστοκρατία, την ανοησία των αξιωματούχων, την φαυλότητα, την κουτοπονηριά και την δουλικότητα των υψηλών κύκλων, και πάνω από όλα, χμ, την Εκκλησία. Η οποία Εκκλησία στα χρόνια του Μολιέρου ήταν ισχυρότατη (μιλάμε για πολύ πριν τη Γαλλική Επανάσταση και τον πλήρη διαχωρισμό Κράτους-Εκκλησίας στην Γαλλία) και αγαστός συνεργάτης του Βασιλιά (που ήταν ο εργοδότης του Μολιέρου). Παραστάσεις όπως ο Ταρτούφος ή οι Σοφές γυναίκες είναι πραγματικά αξιοπερίεργο πώς ανέβηκαν στην βασιλική σκηνή.

Βέβαια, ο φίλος μας ο Μολιέρος, όσο ξύπνιος, καταφερτζής και πονηρούλης κι αν ήταν, την λογοκρισία δεν την γλίτωνε πάντα. Όταν λοιπόν το παράκανε, οι διάφοροι Καρδινάλιοι ασκούσαν όλη τους την επιρροή στον Βασιλιά, με αποτέλεσμα τα κείμενά του να πετσοκόβονται, ο αριθμός των παραστάσεων να μειώνεται και οι κριτικοί να φέρονται στον συγγραφέα με σκληρότητα. Παρά ταύτα, ο Μολιέρος την κριτική του στην Εκκλησία και την υποκρισία της την άσκησε μια χαρά, κι ένα έξοχο παράδειγμα (εκτός φυσικά από τον Ταρτούφο) είναι ο Δον Ζουάν (που προφανώς λογοκρίθηκε αρκούντως).

O Olivier Massart στο ρολο του Sganarelle

O Olivier Massart στο ρολο του Sganarelle

Με την πρώτη ματιά, ο Δον Ζουάν μοιάζει να μην είναι τίποτα παραπάνω από ένας έκλυτος αριστοκράτης που έχει αναγάγει την ακολασία σε ύψιστη τέχνη. Καρδιοκατακτητής, σπάταλος, επιπόλαιος, κόλακας, καλοπερασάκιας και υποκριτής, ξέρει να μιλά όμορφα και να πετυχαίνει το στόχο του, είτε αυτός είναι η πρόσβαση στην καρδιά μιας γυναίκας είτε σε υλικά αγαθά. Με αυτό τον τρόπο, φυσικά, σκανδαλίζει τόσο τον υπηρέτη του Σγκαναρέλ, όσο και τον πατέρα του. Ο πρώτος δεν έχει βέβαια την δυνατότητα να φέρει αντιρρήσεις στον κύριό του και δέχεται καρτερικά όλες τις ιδιοτροπίες του κάνοντας τον σταυρό του -ακόμα και όταν αναγκάζεται να πράξει εντελώς αντίθετα προς την πίστη του. Γιατί ο Σγκαναρέλ είναι ο μόνος υποστηρικτής της Εκκλησίας και της θρησκείας μέσα στο έργο. Ή αν όχι ο μόνος, σίγουρα ο πιο αγνός και άδολος. Ο πατέρας του Δον Ζουάν από την άλλη, εξίσου θρησκευόμενος, παρουσιάζεται σαν ένας συντηρητικός αριστοκράτης, ενώ υπονοείται πως η πίστη του υποβοηθάται και από όχι αγνά συμφέροντα.

Όπως και να έχει, ο Δον Ζουάν είναι μάλλον μια προσωπικότητα, πολύ μπροστά από την εποχή της. Είναι ένας άνθρωπος που αγαπά την ελευθερία του και το μόνο που θέλει είναι να απολαύσει τη ζωή και τον έρωτα. Απέναντί του στέκεται η Εκκλησία και οι κάθε λογής αρχές, με τους περιορισμούς και τους κανόνες τους. Ο Δον Ζουάν αντιπροτείνει την ευκολία και τις χαρές μιας απλής ζωής χωρίς δεσμεύσεις. Η αλήθεια είναι πως έχει ένα στήριγμα: το χρήμα και την ταξική του καταγωγή. Ενάμιση αιώνα πριν τη Γαλλική Επανάσταση, ο Μολιέρος δεν είχε ακόμα την άνεση να ριζοσπαστικοποιήσει περισσότερο τον ήρωά του. Πάντως, ακόμα και ο κλονισμός του αγνωστικισμού του Δον Ζουάν, με αφορμή την εμφάνιση ενός «φαντάσματος» είναι προσωρινός. Η μεταστροφή του κρατά πολύ λίγο -μαζί της και η χαρά του πατέρα του-, και στο τέλος ο ήρωάς μας επιστρέφει στις γνωστές «κακές» του συνήθειες.

Το γνωστό μας στέκι ανέβασε την παράσταση αυτή στο τέλος της σεζόν που μας πέρασε, σε σκηνοθεσία Michel Kacenelenbogen και με πρωταγωνιστές τους καταπληκτικούς Serge Demoulin (Δον Ζουάν) και Olivier Massart (Σγκαναρέλ). Η σκηνοθεσία προβάλλει την διαχρονικότητα του έργου μέσα από λιτά και αχρονικά σκηνικά και αντίστοιχα κοστούμια και χρησιμοποιεί το βίντεο με πολύ εύστοχο τρόπο, για να υποδηλώσει το υπερφυσικό. Πολύ καλή είναι η μουσική επένδυση, ενώ το καστ απογειώνει την παράσταση.

Όσοι πιστοί εν Βελγίω, μπορείτε να την δείτε μεταξύ 21 και 30 Οκτωβρίου, καθώς ανεβαίνει ξανά για δεύτερη σεζόν.

Advertisements