από την παράσταση στο Παρίσι

από την παράσταση στο Παρίσι

Από τη μια ένας έμπορος οικοσκευών και η σύζυγός του -συγγραφέας, πολιτικοποιημένη και με κοινωνικές ευαισθησίες. Ο Michel και η Véronique. Από την άλλη ένας επιτυχημένος δικηγόρος και η κυρία του -σύμβουλος πολιτιστικής κληρονομιάς. O Alain και η Annette. Δυο ευυπόληπτα, πολιτισμένα και εντελώς comme il faut ζευγάρια γνωρίζονται με αφορμή ένα δυσάρεστο συμβάν. Ο γιος του δεύτερου ζευγαριού τραυμάτισε αρκετά σοβαρά το γιο του πρώτου, σε ένα σχολικό καβγά. Με πρωτοβουλία των γονιών του θύματος, οι τέσσερις συναντιούνται για να λύσουν το θέμα, να αναζητήσουν την αιτία και να επιβάλουν την συμφιλίωση.

Αριστεροί, ευαισθητοποιημένοι, μοντέρνοι -αντιπρόσωποι της πιο επιτυχημένης εκδοχής της σύγχρονης δυτικής κοινωνίας. Το «ευρωπαϊκό όνειρο». Καλόγουστα έπιπλα, βιβλία τέχνης στο τραπεζάκι του σαλονιού, ένας ευτυχισμένος γάμος και -πάνω από όλα- ενστερνισμός των αξιών του δυτικού πολιτισμού, αποτροπιασμός για τα επωνείδιστα γεγονότα που συμβαίνουν στον «Τρίτο κόσμο», «στράτευση» στον αγώνα του δικαίου.
Και ευγένεια. Καλοί τρόποι. Χαμόγελα και αβροφροσύνες.

Όταν δεν τους διακόπτει το κινητό του δικηγόρου (Alain) που δεν σταματά να χτυπάει. Ή το σταθερό τηλέφωνο του Michel -τον οποίο καλεί ακατάπαυστα η άρρωστη μητέρα του.

Και ξαφνικά… Μια απροσδόκητη πρόταση της Véronique- να ζητήσει το αγοράκι-θύτης συγγνώμη από το αγοράκι-θύμα- ανατρέπει την κοσμοθεωρία και αποκαλύπτει την ουσία των προσωπικοτήτων. Για να αναδειχθεί εν τέλει η μη αναστρέψιμη πραγματικότητα -η υπέρτατη υποκρισία: άνθρωποι που φαίνεται να είναι ακριβώς «όπως πρέπει«, είναι στην πραγματικότητα απολίτιστοι, αγροίκοι, βάρβαροι και -κυρίως- βίαιοι και επιθετικοί. Μέσα τους επιβιώνουν τα αγριότερα ένστικτα. Και ακόμα χειρότερα: είναι ακριβώς αυτό που δηλώνουν πως απεχθάνονται: ακραιφνείς καταναλωτές, σκλάβοι των υλικών αποκτημάτων, μικρόψυχοι και εκδικητικοί. Ακόμα χειρότερα: βλάπτουν με προσήλωση αυτό που δηλώνουν πως είναι ό,τι ιερότερο.

Olivier Massart

Olivier Massart

Η -χωρίς καμία υπερβολή- συγκλονιστική παράσταση της Yasmina Reza «Le dieu du carnage» (ο θεός του μακελειού), ανέβηκε με εξαιρετική επιτυχία στο Παρίσι, με πρωταγωνίστρια την αψεγάδιαστη Isabelle Huppert. Ακόμα καλύτερα, κατάφερε κάτι που λίγες γαλλικές παραστάσεις έχουν πετύχει: να διαπρέψει στο Λονδίνο. Στο Βρυξελλοχώρι μας παίζεται μέχρι τις 10 Ιανουαρίου στο Public, από ένα εξαιρετικό καστ: τον καταπληκτικό Olivier Massart (τον είχαμε απολαύσει στην Προδοσία του Πίντερ), την καθηλωτική Valérie Lemaître, την Véronique Biefnot και τον Damien Gillard.

Εξαιρετική σκηνοθεσία και πανέξυπνη σκηνογραφία συμβάλλουν στο να αναδειχθεί η ουσία του κειμένου: τα προσωπικά αδιέξοδα και η ματαιοδοξία που τρέφονται από τις κοινωνικές συμβάσεις κατασκευάζουν ένα προσωπείο λαμπερό, όσο και εύθραυστο: μια ασήμαντη αφορμή ρίχνει τις μάσκες με ένα φύσημα και αποκαλύπτει την πιο πρωτόγονη, εγωιστική και επιθετική ανθρώπινη φύση.

Η συγγραφέας, με τον κοφτερό της λόγο, τις θανατηφόρες ατάκες και τους γρήγορους όσο και αιχμηρούς διαλόγους, στηλιτεύει την κατηγορία bo-bo (bourgeois-bohème)* που σχεδόν έχει γίνει καθεστώς στην Γαλλία και άλλες δυτικές χώρες -και που σαφώς αναγνωρίζουμε πλέον και στην καθ’ημάς ανατολή: εκείνους τους ανθρώπους που πάσει θυσία πρέπει να διαφέρουν, που είναι «πρωτοπόροι», «ευαίσθητοι», «εστέτ», αλλά, βαθιά μέσα τους,  καταναλωτές, συμβατικοί και τόσο αστοί.

Οι bo-bo ντύνονται στο GAP, τρώνε βιολογικά προϊόντα, μισούν την παγκοσμιοποίηση -ενώ ταυτόχρονα διαθέτουν ένα πορτοφόλι γεμάτο μετοχές και παίζουν στα δάχτυλα τις παραδοξολογίες, όπως ακριβώς και το palmtop τους (Anne de Kinkelin).

η αφίσα της παράστασης των Βρυξελλών

η αφίσα της παράστασης των Βρυξελλών

Στο σημείωμα του σκηνοθέτη (Michel Kacenelenbogen) διαβάζουμε και την εξής πολύ εύστοχη παρατήρηση: «Το να είσαι αριστερός, χωρίς να επιτίθεσαι στον καπιταλισμό, είναι σαν να βολεύεσαι μες την αρρώστια που σε καταβροχθίζει«. […] Μπορείς να δηλώνεις προοδευτικός -το να είσαι όμως, είναι ένα εντελώς άλλο ζήτημα

Το μεγάλο ατού της παράστασης βέβαια, είναι το κείμενο. Η ίδια η συγγραφέας λέει πως

«δεν υπάρχει περιγραφή, στην πραγματικότητα. Ούτε και πράξη. Δεν περιγράφω μια πόρτα που ανοίγει ή έναν ήρωα που εκτελεί μια σημαντική πράξη. Αυτό που με ενδιαφέρει δεν είναι η περιγραφή των πραγμάτων, αλλά η καρδιά τους, όχι το να διηγηθώ ιστορίες, αλλά να ασκήσω κριτική στην ύπαρξη. Δεν θέλω να χάνω χρόνο. Χτυπάω λοιπόν κατευθείαν στο στόχο, με ένα σουγιά, και η λάμα του βγαίνει αυτόματα. Προφανώς, αυτό μπορεί να δώσει μόνο σύντομο κείμενο… Και κάποια στιγμή, έρχεται κορεσμός: αφού το κείμενο είναι τόσο συμπαγές που δεν υπάρχει πια τίποτα να προσθέσω, δεν μπορώ να σπρώξω το μαχαίρι πιο βαθειά, οπότε το κείμενο έχει ολοκληρωθεί«

(από την συνέντευξή της στον François Busnel, για το περιοδικό Lire, τον Σεπτέμβριο του 2005).

Κάτοικοι και επισκέπτες του Βρυξελλοχωριού μας, μην το χάσετε!

__________________________________________

*Οι Γάλλοι που τα πανε πολύ καλά με τα ευφυολογήματα, διαθέτουν και μια άλλη σατανικά έξυπνη έκφραση: gauche caviar (η αριστερά με το χαβιάρι, σε ελεύθερη μετάφραση).

__________________________________________

Τα περαιτέρω:
Συνέντευξη του Olivier Massart.
O Independent για την συγγραφέα και την παράσταση του Λονδίνου.
Σχετικά με το βιβλίο της Reza, «Στο έλκηθρο του Σοπενχάουερ«.
Για την παράσταση στις Βρυξέλλες.

******

François Sikivie

François Sikivie

 

Αξίζει ακόμα να δείτε (αν προλάβετε ως τις 22 Νοεμβρίου) την παράσταση «Les femmes ont de la chance» (Οι γυναίκες είναι τυχερές) του Christophe Sermet, που περιλαμβάνει δύο μονόπρακτα του Τσέχωφ (Η αρκούδα και Πρόταση γάμου) και ένα του Georges Feydeau (Ο αχυράνθρωπος) με κεντρικό άξονα τις γυναίκες, το γάμο και τις λεπτές ισορροπίες. Η παράσταση είναι απολαυστική -και ο François Sikivie που πρωταγωνιστεί… απερίγραπτος!
Περισσότερα, εδώ και εδώ.

Advertisements