Μετά τoν Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπως όλοι ξέρουμε η Γερμανία χωρίστηκε στα δύο. Για την ακρίβεια, η διαίρεση οριστικοποιήθηκε επισήμως το 1949.

Με την ίδρυση του κράτους της Δυτικής Γερμανίας, ως πρωτεύουσα επελέγη η Βόννη. Αυτή η επιλογή θεωρείται αλλόκοτη από πολλούς, μιας και η Βόννη είναι (και ήταν και τότε) μια μικρή, επαρχιακή και ελαφρώς βαρετή πόλη. Οι αιτίες αυτής της επιλογής ήταν ακριβώς αυτοί: με αυτό τον τρόπο, υπογραμμιζόταν η προσωρινότητα της καινούριας πρωτεύουσας. Ένας άλλος λόγος ήταν και το γεγονός ότι η Βόννη ήταν μια από τις λίγες πόλεις της Γερμανίας που δεν είχαν υποστεί carpet bombing και άρα, αφενός διατηρούσε τα χαρακτηριστικά της, αλλά και ήταν σε κατάσταση ικανή να φιλοξενήσει τις ανάγκες μιας πρωτεύουσας.

Το γεγονός ότι η Βόννη υπήρξε πρωτεύουσα για σαράντα χρόνια της έδωσε την δυνατότητα να αναπτυχθεί αρκετά, αφού φιλοξενούσε τις κυβερνητικές υπηρεσίες, πρεσβείες, αλλά και ένα παράρτημα των Ηνωμένων Εθνών. Η πόλη επεκτάθηκε, ενσωματώνοντας μερικά από τα κοντινά χωριά, αναπτύσσοντας παράλληλα πολλές οικονομικές και πολιτιστικές δραστηριότητες.

Παράλληλα, η Βόννη είναι και η γενέτειρα του Μπετόβεν. Πολλοί μάλιστα λένε, με μια δόση κακεντρέχειας ότι η επιτυχία των Αυστριακών συνίσταται στο γεγονός ότι έκαναν όλο τον πλανήτη να πιστεύει ότι ο Χίτλερ ήταν Γερμανός και ο Μπετόβεν Αυστριακός.

Με αυτή της λοιπόν την ιδιότητα, η Βόννη φιλοξενεί κάθε Σεπτέμβριο για τρεις εβδομάδες το Φεστιβάλ Μπετόβεν, γερμανιστί Beethovenfest.

Στα πλαίσια αυτού του φεστιβάλ οργανώνονται κάθε χρόνο εκδηλώσεις, κονσέρτα, εκθέσεις και άλλες δραστηριότητες, καθιστώντας την πόλη πόλο έλξης πολλών επισκεπτών. Με αυτή την αφορμή, την επισκεφτήκαμε και εμείς για ένα σαββατοκύριακο, θεωρώντας πως ήταν μια καλή ευκαιρία να δούμε μια πόλη, στην οποία δεν θα είχαμε πολλούς λόγους να πάμε υπό άλλες συνθήκες.

Και η Βόννη μας εξέπληξε πολύ θετικά. Μια βόλτα στο ιστορικό της κέντρο αποκαλύπτει όλα τα προπολεμικά χαρακτηριστικά στην αρχιτεκτονική και την οργάνωση μιας τυπικής γερμανικής πόλης, δείγματα της οποίας πλέον σώζονται σε ελάχιστα μέρη, κυρίως στην Ελβετία -όλα αυτά χάρη στους σωτήριους βομβαρδισμούς των συμμάχων-σωτήρων το 1945.

Το κέντρο της πόλης είναι μικρό και ενδιαφέρουσες στάσεις είναι το Πανεπιστήμιο, ο Καθεδρικός ναός και η πλατεία του (Munsterplatz, όπου βρίσκεται και το άγαλμα του Μπετόβεν), η εκκλησια του Σταυρού (Kreuzkirche), η Sterntor (Πύλη του Αστεριού, μαζί με την οποία σώζεται και ένα τμήμα των τειχών της μεσαιωνικής πόλης), το Δημαρχείο και το παλάτι του Popelsdorf. Στα πέριξ της πόλης υπάρχουν και άλλα παλάτια και κάστρα.

Πολύ αξίζει και μια βόλτα κοντά στον Ρήνο. Ξεκινώντας από το ύψος του ιστορικού κέντρου, μπορεί κανείς να περπατήσει μέχρι τα γραφεία των Ηνωμένων Εθνών (μεταξύ Kennedybrücke και Adenauerbrücke). Σε αυτή την διαδρομή, περιλαμβάνονται και πολλά από τα αξιοθέατα της «Διαδρομής της Δημοκρατίας»: μιας διαδρομής μέσα στην πόλη, κατά την οποία ο επισκέπτης γνωρίζει σημαντικά κτήρια από την εποχή που η πόλη ήταν πρωτεύουσα.

Στην Βόννη υπάρχουν και πολλά ενδιαφέροντα μουσεία. Ένα από αυτά είναι το σπίτι του Μπετόβεν στην Bonnergasse. Πρόκειται για το σπίτι στο οποίο ο μεγάλος συνθέτης γεννήθηκε και πέρασε τα πρώτα χρόνια της ζωής του, μέχρι που μετακόμισε στην Βιέννη. Το μουσείο περιλαμβάνει πολλά από τα προσωπικά είδη του συνθέτη (το πιάνο του, παρτιτούρες, έπιπλα), πληροφορίες για την ζωή και την οικογένειά του και έργα τέχνης της εποχής (πίνακες και γλυπτά). Επίσης, στο κτήριο φιλοξενείται και το ψηφιακό κέντρο Μπετόβεν, όπου ο επισκέπτης μπορεί να γνωρίσει με την χρήση οπτικοακουστικών μέσων τον συνθέτη και την μουσική του. Πολύ ενδιαφέρουσα είναι η αναπαράσταση αποσπάσματος της όπερας Fidelio σε ένα 3D animation φιλμάκι, με αφηρημένα σχήματα. Το σπίτι απειλείτο με κατεδάφιση, αλλά ο σύλλογος «Φίλοι του Μπετόβεν στη Βόννη» ανέλαβε να το αγοράσει, σώζοντάς το και μετρέποντάς το σε μουσείο.

Εξαιρετικά καλοφτιαγμένο και συγκλονιστικό είναι το «Σπίτι της σύγχρονης Γερμανικής Ιστορίας». Πρόκειται για ένα σύγχρονο μουσείο, στο οποίο παρουσιάζεται η ιστορία της Γερμανίας από το 1945 μέχρι σήμερα. Το μουσείο έχει συγκεντρώσει αμέτρητα αντικείμενα (από χειρόγραφα και διοικητικά έγγραφα μέχρι προεκλογικές αφισες , βιβλία, εμπορεύματα: ως και το αυτοκίνητο του Adenauer όταν ήταν καγγελάριος, ή ακόμα και τμήματα από το αεροπλάνο -μια Ντακότα- που χρησιμοποιήθηκε για την επικοινωνία του Δυτικού Βερολίνου με την υπόλοιπη Δυτική -κατεχόμενη- Γερμανία, κατά τους μήνες του αποκλεισμού του Δυτικού Βερολίνου από τους Σοβιετικούς, στα 1948). Η λογική του μουσείου είναι η αυτενέργεια του επισκέπτη, η προσωπική επιλογή ως προς το τι και πώς θα δει. Τα εκθέματα παρουσιάζονται με χρονολογική σειρά και η επίσκεψη συνοδεύεται από φωτογραφικά, ηχητικά και κινηματογραφικά ντοκουμέντα, διαδραστικές οθόνες και βίντεο.

Το ενδιαφέρον είναι πως η ιστορία παρουσιάζεται -όσο το δυνατόν- «αντικειμενικά» (με ενοχλεί ο όρος, όταν μιλάμε για ιστορία, μιας και δεν υπάρχει «αντικειμενική αλήθεια» στην ιστορία: βρίσκω ορθότερο τον όρο «impartial», αντί του «objective») και χωρίς εμπάθειες. Είναι μια προσπάθεια να παρουσιαστεί η ιστορία της Γερμανίας (για την ακρίβεια, παράλληλα, και των δύο Γερμανιών), ώστε να αποδεσμευτούν και οι Γερμανοί, αλλά και οι ξένοι επισκέπτες από κλισέ, προκαταλείψεις και φαντάσματα. Για άλλη μια φορά, αποδεικνύεται πως οι Γερμανοί αντιμετωπίζουν πλέον το παρελθόν ακομπλεξάριστα, σε αντίθεση με πολλούς «πρώην σοβιετικού μπλοκ» λαούς.

Το μόνο αρνητικό είναι πως όλες οι λεζάντες είναι μόνο στα γερμανικά. ‘Όμως, στην είσοδο, μπορεί ο ξένος επισκέπτης να προμηθευτεί τον (πληρέστατο και εξυπηρετικότατο) αγγλόφωνο οδηγό προς μόλις 6 ευρώ. Η είσοδος στο μουσείο είναι δωρεάν.

Στα πλαίσια του Φεστιβάλ, παρακολουθήσαμε ένα κονσέρτο της ορχήστρας του Ωδείου της Αγίας Πετρούπολης (την Ποιμενική του Μπετόβεν, το Caprice for violin and orchestra του Kuzma Bodrov και το Francesca da Rimini του Τσαϊκόφσκυ) στην αίθουσα Beethoven Halle, δίπλα στο Ρήνο, υπό την αιγίδα της Deutsche Welle. Ήταν όντως πολύ καλή συναυλία.

Παράλληλα, κάνοντας βόλτες στην πόλη πέσαμε πάνω σε διάφορα απρόσμενα: μια λαϊκή αγορά, μια αγορά βιολογικών προϊόντων και μια διοργάνωση στην κεντρική πλατεία με στόχο την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Σε αυτό το τελευταίο event, πέραν του ότι μάθαμε αρκετά πράγματα για τις εναλλακτικές μορφές ενέργειας, παρατηρήσαμε ότι οι διοργανωτές είχαν προβλέψει χωριστή εκδήλωση που απευθυνόταν σε παιδιά.

Λίγο πιο πέρα, σε μια άλλη πλατεία, πετύχαμε μια άλλη εκδήλωση για παιδιά, στα πλάισια της οποίας γινόταν διαπαιδαγώγηση μέσω του παιχνιδιού για την προσωπική υγειινή: οδοντίατροι έδειχναν πώς πρέπει να πλένουμε τα δόντια μας και άλλοι γιατροί και παιδαγωγοί εξηγούσαν άλλα πράγματα.

Την Κυριακή το πρωί, στο Munsterplatz πέσαμε πάνω σε αυτό που με τίποτα δεν θα περιμέναμε. Εδώ όμως χρειάζεται μια μικρή εισαγωγή. Στα 1945, στα πλαίσια της ήττας της Γερμανίας, 20 εκατομμύρια Γερμανοί εκτοπίστηκαν (ως και υπέστησαν εκκαθάριση) από περιοχές της Βαλτικής (πρώην Ανατολική Πρωσία), της Πολωνίας (Πομερανία και Σιλεσία), της Τσεχίας (περιοχή Sudeter), της Μολδαβίας (Βεσσαραβία) κ.λπ. Οι άνθρωποι αυτοί εκδιώχθηκαν εν μία νυκτί, σχεδόν όπως οι Αρμένιοι και οι Έλληνες από την Τουρκία, ενώ σε αυτές τις περιοχές ήταν το σπίτι και η πατρίδα τους εδώ και επτά αιώνες. Όσοι επέζησαν (λίγο παραπάνω από τους μισούς) από τις εκτοπίσεις, εγκαταστάθηκαν φυσικά στην Δυτική Γερμανία. Εκεί ίδρυσαν συλλόγους, αρχικά με στόχο την αλληλοϋπστήριξη και την διατήρηση των εθίμων τους -σιγά σιγά, μερικοί από αυτούς εμφάνισαν στοιχεία αλυτρώτισμού, και ειδικά μετά την πτώση του Τείχους, σε πολούς αναβίωσαν ελπίδες για επανεγκατάσταση στις «χαμένες πατρίδες».

Στην γιορτή ενός τέτοιου συλλόγου πέσαμε εμείς τυχαία την Κυριακή το πρωί: κάτι σαν να λέμε «ετήσιος χορός Κωνσταντινουπολιτών», αλλά σε υπαίθρια έκδοση. Σε μια σκηνή έπαιζαν την παραδοσιακή τους μουσική και χόρευαν παραδοσιακούς χορούς, ενώ σε stands γύρω γύρω πουλούσαν βιβλία και αφίσες σχετικές με το θέμα (και, χμ, τις διεκδικήσεις), αλλά και παραδοσιακά γλυκά, ποτά, σούπες, ψωμιά και λουκάνικα.

Ειδικότερα οι χάρτες και τα βιβλία παρουσίαζαν τρομερό ενδιαφέρον και έδιναν άφθονη τροφή για σκέψη, τηρουμένων των αναλογιών.

Εν κατακλείδι, αν βρεθείτε στην Βόννη, αξίζει να περάσετε μια-δυο μέρες εκεί. Εμείς μείναμε στο ξενοδοχείο Eschweiler (δίπλα στο σπίτι του Μπετόβεν) και συστήνουμε και το φαγητό του Stern δίπλα στο Δημαρχείο και την παραδοσιακή μπυραρία μετά φαγητού Im Stiefel στην Bonnergasse.

________________________

Φωτογραφιές:

1/ Rathaus, το Δημαρχείο
2/ Το Πανεπιστήμιο
3/ Η θέα από την Kreuzkirche προς το Poppelsdorfer Schloss
4/ Sterntor
5/ Ο Ρήνος
6/ Ποιο καραβάκι θα φτάσει πρώτο;
7/ Munster – ο καθεδρικός ναός
8/ Προεκλογικές αφίσες από τις πρώτες γερμανικές εκλογές (πριν την διχοτόμηση της Γερμανίας, υπό την επίβλεψη των κατοχικών δυνάμεων των συμμάχων: διακρίνονται αφίσες των γνωστών CDU και SPD, αλλά και του SED, το οποίο ήταν το μετέπειτα κόμμα στην Ανατολική Γερμανία. Το κόμμα αυτό μετεξελίχθηκε στο Κομμουνιστικό κόμμα της σύγχρονης ενωμένης Γερμανίας).
9/ Ο Beethoven μπροστά στην Beethovenhalle: αυτή η προτομή ονομάζεται «Beethon» για προφανείς λόγους.
10/ Από την εκδήλωση για τις εναλλακτικές μορφές ενέργειας: παραγωγή ενέργειας από ένα είδος λαδιού.
11/ Poppelsdorfer Schloss
12/ Μαθαίνοντας ποιες τροφές χαλάνε τα δόντια
13/ Παραδοσιακός χορός από την γιορτή των εκτοπισμένων
14/ To Im Stiefel

Bonus track: η αφίσα του wall-e!

 

 

Υ.Γ. Παρακάτω παραθέτω δυο εικόνες που μας εντυπωσίασαν πολύ: Αυτό που βλέπετε είναι μια υπαίθρια δανειστική βιβλιοθήκή στην αλέα που οδηγεί από το κέντρο της πόλης προς το Poppelsdorfer Schloss -και έναν κύριο που έκανε χρήση της βιβλιοθήκης.

 

Advertisements