rubens-livinus.jpgΟ Rubens είναι αναμφισβήτητα ένας από τους σημαντικότερους και γνωστότερους Φλαμανδούς ζωγράφους του 17ου αι. Γεννήθηκε στην Βεστφαλία το 1577 και πέθανε στην Αμβέρσα το 1640. Οι γονείς του ήταν καλβινιστές και αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν στην Κολωνία, εξαιτίας της διαμάχης καλβινιστών – προτεσταντών. Στη νεανική του ηλικία, ταξείδεψε πολύ στην Ιταλία, την Γαλλία και αλλού, για να καταλήξει στην Αμβέρσα, στις αρχές του 17ου αι., όπου οργάνωσε το εργαστήριό του και πλούτισε από την ζωγραφική του.

Αυτό ακριβώς το εργαστήριο ήταν και το θέμα της έκθεσης που είδαμε στο Bozar. Eίναι κοινό μυστικό ότι οι μεγάλοι ζωγράφοι δεν έφτιαχναν εξ ολοκλήρου ολόμοναχοι τους πίνακές τους. Οι ίδιοι έφτιαχναν το βασικό προσχέδιο, συμφωνούσαν με τον αγοραστή που έκανε την παραγγελία και στην συνέχεια, παρέδιδαν το προσχέδιο στους συνεργάτες τους. Αυτοί δημιουργούσαν τον πίνακα και ο γνωστός καλλιτέχνης (η φίρμα!) επενέβαινε πλέον στο τέλος για να τελειοποιήσει τις λεπτομέρειες και να επιμεληθεί κυρίως τα πρόσωπα της σύνθεσης. Καθώς μάλιστα συχνά, φοιτούσαν στα εργαστήρια των μεγάλων ζωγράφοι που εκ των υστέρων έγιναν και οι ίδιοι μεγάλοι, παρατηρείται πολλές φορές το φαινόμενο, ένας πίνακας που αποδίδεται για παράδειγμα στον Rubens, να είναι στην πραγματικότητα κατά το μεγαλύτερο ποσοστό έργο πχ του Brughel.

Στα άδυτα αυτού του εργαστηρίου μας οδήγησε η έκθεση, παρουσιάζοντας πενήντα έργα που ανήκουν στο Bozar και άλλα τόσα που φιλοξενούνται προσωρινά εδώ χάριν της έκθεσης. Πολύ ενδιαφέρον ήταν το τμήμα, όπου μεγάλες συνθέσεις παρουσιάζονται μαζί με τα προσχέδιά τους, γεγονός που συνιστά «αποδόμηση» κατά κάποιο τρόπο της τελικής γνωστής σύνθεσης. Αυτή η έρευνα βοηθά επίσης τους ιστορικούς τέχνης να αναγνωρίζουν λεπτομέρειες σε συνθέσεις του Rubens που τους οδηγούν σε άλλους ζωγράφους, κατά τρόπον που μπορούν σχεδόν με βεβαιότητα να αποδώσουν έναν πίνακα σε όλους τους πραγματικούς δημιουργούς του -ή και να πιστοποιήσουν την σχέση και αλληλεπίδραση γνωστών ζωγράφων.

Εξίσου ενδιαφέρον ήταν και το τελευταίο τμήμα της έκθεσης, όπου παρουσιάστηκαν μεταγενέστερες παρεμβάσεις που έγιναν σε ορισμένους πίνακες του Rubens. Εκεί ανακαλύπτουμε πως σε περιπτώσεις που οι πίνακες περιήλθαν στην κατοχή μεταγενέστερων καλλιτεχνών, συχνά υπέστησαν μετατροπές (μέχρι και δημιουργία δύο νέων πινάκων από έναν παλιό!), άλλοτε βελτιωτικές και άλλοτε… φρικαλέες!

Όπως περίπου, συμβαίνει συχνά και σήμερα…

Advertisements