wolfgang-amadeus-mozart_1.jpg

Γεννήθηκε στα 1756 (27 Ιανουαρίου -Υδροχόος σαν εμένα!) στο Σάλτσμπουργκ της -τότε- Αυστρουγγρικής Αυτοκρατορίας και πέθανε στη Βιέννη στα 1791. Σε ηλικία τριών ετών, και ενώ ο πατέρας του (δάσκαλος και μουσικός ο ίδιος) δίδασκε μουσική στην μικρή αδερφή του Wolfgang,  εκείνος έδειξε μια πρωτόγνωρη κλίση και άρχισε να παίζει κλαβεσέν. Σε ηλικία πέντε ετών, άρχισε να συνθέτει μικρά έργα. Ο αποσβολωμένος πατέρας σταμάτησε να συνθέτει και αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στο να βοηθήσει τον γιο του να τελειοποιήσει το ταλέντο του.

Κατά τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια, ο μικρός Mozart περιόδευσε στην Ευρώπη με την συνοδεία του πατέρα του και επεδείκνυε τις ικανότητές του, ως παιδί θαύμα. Μέχρι τα 11 του χρόνια, είχε εμφανιστεί στο Μόναχο, το Λονδίνο, το Παρίσι, την Χάγη, σε διάφορες πόλεις της Ιταλίας και στην Βιέννη -μάλιστα, μπροστά στον Αυτοκράτορα. Μέχρι τα 14 του χρόνια, είχε συνθέσει τρεις τουλάχιστον όπερες και αρκετά κονσέρτα, όλα απευθείας στο χαρτί, κάνοντας ελάχιστες διορθώσεις. Ο ίδιος έλεγε συχνά ότι «είχε τη μουσική μέσα στο κεφάλι του». Γι’αυτό το παιδί, είπε ο Haydn ότι είναι «ο μεγαλύτερος συνθέτης της εποχής μας».

Στα 1773, σε ηλικία 17 ετών, προσλαμβάνεται ως μουσικός της αυλής του Πρίγκηπα του Σάλτσμπουργκ, αλλά επιθυμεί διακαώς να φύγει, τόσο γιατί ο μισθός του ήταν χαμηλός, όσο και επειδή οραματίζεται να συνθέσει όπερες, για τις οποίες το περιβάλλον του Σάλτσμπουργκ δεν ήταν ιδιαίτερα ευνοϊκό.

Στα 1781, ο Ιδομενέας προκαλεί μεγάλη αίσθηση στο Μόναχο. Λίγο αργότερα, ο Mozart ακολουθεί τον εργοδότη του στη Βιέννη, όπου παρακολουθούν τις τελετές ενθρόνισης του Joseph II, αλλά προκαλείται παρεξήγηση, γιατί ο Πρίγκηπας δεν του επιτρέπει να παίξει μπροστά στον Αυτοκράτορα και, γενικότερα, του συμπεριφέρεται σαν να ήταν υπηρέτης. Μερικούς μήνες μετά, καταφέρνει να αποδεσμευθεί από το Σάλτσμπουργκ, παρά τις αντιρρήσεις του πατέρα του, και μετακομίζει στη Βιέννη.

Εκεί, θριαμβεύει:  Η απαγωγή από το Σαράι, Οι γάμοι του Φίγκαρο, ο Don Giovanni, ο Μαγεμένος Αυλός είναι μόνο λίγες από τις όπερες που δημιούργησε, μαζί με πολλά κονσέρτα και συμφωνίες. Το κοινό τον αποθεώνει και ο Αυτοκράτορας τον εκτιμά. Παρ’όλα αυτά, συχνά γνωρίζει μεγαλύτερη επιτυχία στην Πράγα από ό,τι στη Βιέννη, καθώς το βιεννέζικο κοινό είναι πιο προσκολλημένο στις νόρμες και δυσκολεύεται να παρακολουθήσει του νεωτερισμούς του (χαρακτηριστική η χλιαρή αντιμετώπιση του Φίγκαρο στην Βιέννη -ο οποίος όμως έγινε μεγάλη επιτυχία στην Πράγα).

Παράλληλα, συνδέεται στενά με τον Haydn, στον οποίο αφιερώνει και έξι κουαρτέτα. Λέγεται ακόμα πως προς το τέλος της σύντομης ζωής του, δίδαξε και τον Μπετόβεν.

Ο γάμος του με την Constanze Weber τον αποξενώνει από τον πατέρα του -γεγονός που του στοιχίζει αρκετά. Παράλληλα, λέγεται πως ο Mozart διήγε αρκετά ελεύθερο βίο, πως αγαπούσε τα χαρτιά, το ποτό και τις διασκεδάσεις. Αυτό πιθανώς να έχει μια δόση αλήθειας, δεδομένου του ότι κέρδισε πολλά χρήματα από τις μεγάλες του επιτυχίες, αλλά πέθανε χωρίς περιουσία. Φέρεται να έχει πει «Θέλω να αποκτήσω όλα όσα είναι καλά, αξιόλογα και όμορφα». Στο αφιερωμένο σε αυτόν Μουσείο στην Βιέννη, εκτίθεται μέρος της συλλογής του από αντίκες και ακριβά αντικείμενα.

Οι συνθήκες του θανάτου του παραμένουν ασαφείς και οι απόψεις διίστανται. Παραμένει το γεγονός ότι πέθανε μόλις στα 37 του χρόνια και πως αν είχε ένα μακρότερο βίο, θα είχε χαρίσει πολλές ακόμα όμορφες μουσικές στην ανθρωπότητα. Σε κάθε περίπτωση η ιδιοφυΐα του είναι προφανής από το άκουσμα ακόμα και ενός απλού κουαρτέτου.

Στα 1979, ο Peter Shaffer ανεβάζει στο Λονδίνο την παράσταση Amadeus. Η παράσταση αυτή επικεντρώνεται στην ιστορία του Antonio Salieri, o οποίος ήταν ένας αξιόλογος μουσικός του παλατιού, αλλά μάλλον ασήμαντος σε σχέση με τον Mozart. Βάσει ορισμένων πηγών, ο Salieri φθονούσε τον Mozart και προσπάθησε να τον βλάψει, αυτό όμως δεν είναι αποδεδειγμένο. Τα υπόλοιπα τα συνέθεσε η φαντασία του συγγραφέα. Την παράσταση παρακολούθησε ο Milos Forman, o οποίος αποφάσισε να την μετατρέψει σε ταινία (1984), με πρωταγωνιστές τον F. Murray Abraham στο ρόλο του Salieri και τον καταπληκτικό Tom Hulce στον ρόλο του Mozart. Η ταινία γυρίστηκε στην Πράγα, καθώς είναι μια πόλη που προσφέρει σχεδόν αυτούσιο το σκηνικό που είναι απαραίτητο για μια ταινία, αναφερόμενη στο τέλος του 18ου αιώνα. Οι δυσκολίες ήταν αρκετές, καθώς το καστ και οι συντελεστές της ταινίας ήταν αμερικάνοι. Η ταινία όμως ολοκληρώθηκε και ήταν εξαιρετική από άποψη σκηνοθεσίας, σκηνικών, κοστουμιών, ερμηνειών και ατμόσφαιρας -κυρίως. Όμως, δεν πρέπει να θεωρηθεί αξιόπιστη πηγή για την ζωή και τον χαρακτήρα του Mozart, αφού πολλά από όσα περιγράφει τίθενται εν αμφιβόλω.

Το βέβαιο είναι πως οι Βιεννέζοι υπήρξαν μάλλον «λίγοι» για να κατορθώσουν να εκτιμήσουν σε όλο της το μεγαλείο την ιδιοφυία του μεγάλου συνθέτη. Τουλάχιστον, κάλυψαν το κενό μετά τον θάνατό του.

Όπως θα άξιζε σε κάποιον που συνέθεσε κάτι τέτοιο:

______________________________________________________________ 

Μια πολύ αξιόλογη προσπάθεια συγκέντρωσης υλικού που αφορά στον Mozart αποτελεί το Mozart project.

Ακούμε, βέβαια, Eine kleine Nachtmusik.

Advertisements