Η Φινλανδία ως κράτος υπάρχει μόλις από το 1919, δημιουργημένη από τις συνθήκες που σφράγισαν το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου -και δη από την συνθήκη των Βερσαλλιών. Μέχρι τότε, οι πληθυσμοί που την απαρτίζουν σήμερα, δηλαδή οι Φινλανδοί και ένα μέρος των Σάμι (Λαπώνων) και τα εδάφη της ανήκαν είτε στην Σουηδική Αυτοκρατορία, είτε στην Ρωσία, είτε στην Δανία -εναλλάξ. Είναι img_1139s.jpgχαρακτηριστικό πως οι Φινλανδοί

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

εκχριστιανίστηκαν μόλις τον 17ο αι., και τότε μόνο η φινλανδική γλώσσα απέκτησε γραπτή μορφή.

Το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου σηματοδότησε και το τέλος μιας σειράς Αυτοκρατοριών (Αυστρουγγαρία, Οθωμανική Αυτοκρατορία και Γερμανία), και έτσι οι πληθυσμοί που ζούσαν στα πλαίσιά τους και είχαν κάνει την «σωστή» επιλογή συμμάχων (δλδ την Entente Cordiale Άγγλων, Γάλλων και Ρώσων) ανταμείφθηκαν με ένα κομμάτι γης δικό τους. Μια σειρά νέων κρατών δημιουργείται ανάμεσα στην Δύση (κυρίως την Γερμανία) και την Ανατολή (κυρίως την Ρωσία): Φινλανδία, Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχοσλοβακία, Γιουγκοσλαβία κλπ. Ανάμεσα σε αυτές και άλλες μικρές χώρες είδαν τα εδάφη τους να αυξάνονται ιλιγγιωδώς (θυμάστε την Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών του Βενιζέλου;).

Οι Φινλανδοί, λοιπόν, μετρούν πολύ λίγα χρόνια ανεξαρτησίας. Και αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους για «εθνική υπερηφάνεια» που ενίοτε αγγίζει και τα όρια του εθνικισμού. Στην συνέχεια της ιστορίας, και με δεδομένο πως η καινούρια μικρή χώρα βρίσκεται γεωγραφικά ανάμεσα σε δύο μεγάλες δυνάμεις και προαιώνιους εχθρούς, την Σουηδία (περιφερειακή δύναμη) και την ΕΣΣΔ (δύναμη παγκόσμιου βεληνεκούς), ακολουθώντας την λογική «ο εχθρός του εχθρού μου είναι φίλος μου» συντάσσονται στο πλευρό της Γερμανίας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην επιχείρηση Barbarossa, αλλά και στην εκκαθάριση μερικών χιλιάδων Εβραίων. Προς το τέλος του Πολέμου και, καθώς η Γερμανία αρχίζει να χάνει έδαφος, οι Φινλανδοί βλέπουν το φως το αληθινό και αλλάζουν γραμμή πλεύσης, στάση η οποία οδήγησε στα εξής αποτελέσματα: οι Γερμανοί καθώς την κοπανάνε άρον άρον, καταστρέφουν τα πάντα στο διάβα τους (έτσι τιμωρούνται οι προδότες, λογικό δεν είναι;), και οι νικητές του Πολέμου αποφασίζουν η Φινλανδία της μετά τον Πόλεμο εποχής να είναι ουδέτερη (ένα «αναπαυτικό μαξιλαράκι» ανάμεσα στην Δύση και την Ανατολή και πάλι), αλλά και με την υποχρέωση να πληρώνει πολεμικές αποζημιώσεις στην Σοβιετική Ένωση (και κατόπιν Ρωσία), μέχρι πριν από τέσσερα-πέντε χρόνια (για να μάθει να στηρίζει τον Barbarossa!) . Κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, η Φινλανδία δεν έχει δικαίωμα να έχει στρατό, δεν έχει δικαίωμα να ενταχθεί σε κανένα διεθνή ή στρατιωτικό οργανισμό, εκτός από τον ΟΗΕ, και φυσικά είναι η μόνη χώρα (μαζί με την Ισπανία του Φράνκο) που δεν παίρνει δεκάρα τσακιστή από το σχέδιο Μάρσαλ.

Έχει όμως και κάτι αποζημιώσεις να πληρώνει. Εξού και φροντίζει να αναπτύξει την βιομηχανία της και τις τεχνολογικές της υποδομές -από τον φόβο του εξ ανατολών κινδύνου. Έτσι, κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η χώρα αποτελεί θέατρο παρασκηνιακών και κατασκοπευτικών δραστηριοτήτων και των δύο υπερδυνάμεων, αλλά δεν λαμβάνει καμιά ενεργό δράση και δεν βρίσκεται καθόλου στο προσκήνιο. Ενώ οι υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης συνασπίζονται και τα βρίσκουν μεταξύ τους (ή περνούν εμφυλίους και εσωτερικούς διχασμούς και δικατορίες, για να μην ξεχνάμε και τα καθ’ημάς), η Φινλανδία ζει ήρεμα και απομονωμένα, κάνοντας σαν να μην καταλαβαίνει τα σούρτα φέρτα των κατασκόπων στα εδάφη της και προετοιμάζοντας την τεχνολογική επανάσταση της ΝΟΚΙΑ.

img_1200s.jpg

Απομονωμένη, λοιπόν. Εκτός Συμφώνου της Βαρσοβίας, εκτός ΕΟΚ, εκτός ΝΑΤΟ, και φυσικά χωρίς ξένους -αλλά με δυο-τρεις σημαντικές μειονότητες: Σουηδούς, Σάμι και Ρώσους. Η πρώτη καταφέρνει, χάρη στην πλούσια χώρα που την προστατεύει να θέσει την γλώσσα ως επίσημη γλώσσα της Φινλανδίας, να αποκτήσει δικό της πανεπιστήμιο και να δημιουργήσιε μια πλούσια και έντονη πολιτιστική και επιστημονική δράση. Οι δυο άλλες είναι σαν να μην υπάρχουν και τις τρώει η μαρμάγκα.

Οι Σάμι δυστυχώς ζουν υπό τις ίδιες συνθήκες ακόμα και σήμερα. Η γλώσσα τους μόλις πριν από λίγα χρόνια αναγνωρίστηκε ως μειονοτική και όχι επίσημη (όπως τα Σουηδικά) και δεν έχουν το δικαίωμα να την διδάσκονται στο σχολείο. Ακόμα και σήμερα, ζουν από τις αγροτικές και κτηνοτροφικές εργασίες ή φτιάχνοντας τα παραδοσιακά τους προϊόντα, απομονωμένοι στην Λαπωνία και είναι φτωχοί και θύματα του αλκοολισμού.

Και τα χρόνια περνούν, και το Τείχος πέφτει και ο Γιέλτσιν έρχεται και η ΕΕ διευρύνεται και ξαναδιευρύνεται. Και η Φινλανδία εξακολουθεί να ζει στο περιθώριο, και να πληρώνει τα σπασμένα της λάθος επιλογής συμμάχων και να αναπτύσσει την βιομηχανία της. Η μόνη αξιόλογη δραστηριότητα σε εξωτερικό επίπεδο είναι η συμμετοχή της στην Σκανδιναβική Ένωση, μια ένωση τύπου Σένγκεν μεταξύ των τεσσάρων σκανδιναβικών χωρών και την Φινλανδίας.

Γιατί η Φινλανδία δεν είναι σκανδιναβική χώρα, απλώς βρίσκεται γεωγραφικά στην Σκανδιναβική χερσόνησο. Αλλά για αυτό το θέμα, περισσότερα λίγο πιο κάτω.

Το σωτήριον έτος 1995, η Φινλανδία πραγματοποιεί την μεγάλη έξοδο προς την Ευρώπη και μαζί με την Σουηδία και την Αυστρία εντάσσεται στην ΕΕ και στο Σένγκεν, γεγονός που ευνοεί την άφιξη αρκετών ξένων. Η εγκατάσταση ξένων -άλλου τύπου- στην χώρα, ευνοείται και από την ελαστική πολιτική ασύλου και την υποδοχή προσφύγων από χώρες / εμπόλεμες ζώνες, όπως η Σομαλία και το Ιράν.

Οι Φινλανδοί δεν νιώθουν ευρωπαίοι. Και η άφιξη τόσων ξένων τους σαστίζει λίγο, τους μπλοκάρει. Δεν καταλαβαίνουν τι στο καλό θέλουν στην χώρα τους όλοι αυτοί, που συνήθως προέρχονται από πιο ζεστές και νότιες χώρες (έτσι κι αλλιώς, πιο βόρειες χώρες από την δική τους δεν υπάρχουν!). Επίσης, οι Φινλανδοί δεν ταξιδεύουν πολύ στο εξωτερικό και πάρα πολύ δύσκολα μεταναστεύουν εκτός Φινλανδίας.

Πέρα από όλα αυτά τα ιστορικά, χρήσιμο είναι να αναφερθούν και μερικά λαογραφικά / πολιτιστικά / κοινωνικά. Μην περιμένετε λακωνικότητα. Το ποστ αυτό θα είναι μακροσκελές!

Γεωγραφία – Γλώσσα

Η Φινλανδία ανήκει γεωγραφικά στην Σκανδιναβική χερσόνησο, αλλά δεν είναι Σκανδιναβική χώρα. Σκανδιναβικές χώρες είναι η Σουηδία, η Νορβηγία, η Δανία και η Ισλανδία (και οι γλώσσες αυτών Σκανδιναβικές). Λαογραφικά, οι Φινλανδοί κατάγονται από τα βάθη της Ανατολής, κάπου στην Σιβηρία. Και δεν είναι Βίκινγκς (καλά, και μόνο να τους δεις, φτάνει για να βεβαιωθείς!). Και η γλώσσα τους δεν είναι σκανδιναβική, αλλά κατάγεται από τις Ουραλικές γλώσσες και ανήκει στην Φιννο-ουγγρική οικογένεια, όπως και τα Ουγγρικά και τα Εστονικά -όχι όμως τα Λεττονικά και τα Λιθουανικά, τα οποία ανήκουν στην ανατολικοβαλτική ομάδα). Λόγω της απομόνωσης, ξένες λέξεις εισήχθησαν στην γλώσσα πολύ καθυστερημένα, και έμειναν ως είχαν, με την προσθήκη του επιθήματος -i: popp-i, rock-i, bar-i, grill-i και… μην γελάσετε, jäckipott-i είναι το jackpott!!!

Πολιτιστικά

Λόγω της πρόσφατης σύστασης του κράτους, αλλά και του αισθήματος ότι επί αιώνες ήταν κατακτημένοι, οι Φινλανδοί νιώθουν πολύ εθνικά υπερήφανοι με το παραμικρό. Η νίκη της χώρας στην Eurovision ήταν ένα εθνικό ζήτημα (στο σημείο να ονομαστεί η κεντρική πλατεία του Rovaniemi, από όπου κατάγεται ο κ. Lordi, πλατεία Lordi!). Αντίστοιχα, μία ήττα στο πρωτάθλημα χόκεϋ αποτελεί εθνική καταστροφή, ειδικά αν προέρχεται από τους Σουηδούς ή τους Ρώσους. Ακόμα και καλλιεργημένοι άνθρωποι, δικαιολογούν την στάση της χώρας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, λόγω του μίσους για τους Ρώσους -ασχέτως του αν αυτό σήμαινε συνεργασία με τους Ναζί. Πρόκειται για μια ιστορική σελίδα, την οποία ακόμα και οι Γερμανοί θεωρούν μαύρη -οι Φινλανδοί πάλι όχι. Στην Λαπωνία, στο δρόμο προς τον απόλυτο Βορρά, υπάρχει μνημείο σε μια τοποθεσία όπου υπήρχε γερμανικό στρατόπεδο. Και οι περισσότεροι Φινλανδοί μιλούν πολύ καλά γερμανικά.

Παρ’όλα αυτά, έχουν να επιδείξουν εξαιρετικά στοιχεία πολιτιστικής προσφοράς, όπως την μουσική του Sibelius, τον Väinö Linna, τον Alvar Aalto και πολλά άλλα (οκ, προσωπικά την marimekko και τα iittala τα ερωτεύτηκα!!).

Κοινωνικο-πολιτικά

img_1297s.jpgΚαταγόμενη από την Ελλάδα, ήταν αδύνατον να μην μείνω με το στόμα ανοιχτό μπροστά στο πολιτικό και κοινωνικό σύστημα της Φινλανδίας. Το Φινλανδικό κράτος σέβεται και προστατεύει τον πολίτη, ακόμα και τον ξένο και το μόνο του λάθος είναι το γεγονός πως αναπόφευκτα επιτρέπει να το εκμεταλλεύονται μερικοί χαραμοφάηδες και κλέφτες. Για να μην κουράζω με ανάλύσεις, θα αναφέρω μόνο μερικά παραδείγματα.

1.Η γη στην Φινλανδία ανήκει κατά το πλείστον στο κράτος. Αν αγοράσεις σπίτι, αγοράζεις μόνο το κτίσμα, η γη παραμένει ιδιοκτησία του κράτους. Αν θελήσεις να το πουλήσεις, πρέπει να απευθυνθείς πρώτα στο Δήμο και αν αυτός δεν ενδιαφερθεί να το αγοράσει, θα σου θέσει πλαφόν στην τιμή, το οποίο σε καμάι περίπτωση δεν μπορείς να ξεπεράσεις.

2. Ως ξένος, απολαμβάνεις επιδόματος ανεργίας και σπιτιού παραχωρούμενου από το κράτος, μέχρι να βρεις δουλειά. Επίσης, μπορείς να νοικιάζεις σπίτι από το κράτος, πληρώνοντας ένα εφάπαξ ποσό της τάξης των 20 χιλιάδων ευρώ και μετά εφόρου ζωής μόνο κοινόχρηστα! Η θέρμανση είναι πάντα, παντού και για όλους δωρεάν, διότι θεωρείται πως είναι αδύνατον να ζήσει χωρίς θέρμανση στην χώρα αυτή! (και χωρίς νερό είναι αδύνατον να ζήσεις, αλλά να μη σας πω πόσα πληρώνω για νερό στο Βέλγιο!).

3. Εδώ, στο Βέλγιο είχα γνωρίσει μια Φινλανδή, η οποία συζούσε με τον φίλο της στην Φινλανδία, αλλά είχε έρθει εδώ για να κάνει ένα πεντάμηνο traineeship. Το κράτος έδωσε στον άντρα της την δυνατότητα να αφήσει την δουλειά του για τους πέντε αυτούς μήνες προκειμένου να την ακολουθήσει. Κατά την διάρκεια αυτών των πέντε μηνών, ο άντρας της έπαιρνε το 60% του μισθού του, όλες τις κοινωνικές ασφαλίσεις και τα συντάξιμα, ενώ παράλληλα πλήρωνε κανονικά τον αντικαταστάστη του -και όταν εκείνος επέστρεψε στην Φινλανδία ξαναξεκίνησε την δουλειά του κανονικά και ο αντικαταστάτης μπήκε στο Ταμείο Ανεργίας.

4. Αν δεν απατώμαι (Θάνο, όπου κάνω λάθη, διόρθωσέ με!), το επίδομα ανεργείας είναι περί τα 1500 ευρώ. Και για να προλάβω τις παρατηρήσεις περί του κόστους ζωής, το κόστος ζωής δεν διαφέρει πολύ από το δικό μας στο Βέλγιο, το οποίο, πιστέψτε με, πλέον διαφέρει ελάχιστα από εκείνο της Αθήνας (ούτε καν τα τσιγάρα δεν είναι πια πολύ φτηνότερα στην Ελλάδα, για να μην σας πω τις τιμές του καφέ και της μπίρας στο Βέλγιο!).

Σε μεγάλο βαθμό, όλα αυτά τα καταπληκτικά όφείλονται στον επί ψυχρού πολέμου Πρόεδρο Urho Kekkonen. Περισσότερα, μπορείτε να μάθετε και εδώ. Τον Πρόεδρο αυτόν, βέβαια, πολλοί Φινλανδοί δεν τον χωνεύουν, επειδή ήταν σοσιαλιστής!

Μια πολύ χαρακτηριστική ιστορία σχετικά με αυτόν τον Πρόεδρο είναι η εξής: Η Πρωτομαγιά img_1149s.jpgστην Φινλανδία είναι η ημέρα της αποφοίτησης για όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και το έθιμο προστάζει όλοι οι αποφοιτώντες να φοράν τα χαρακτηριστικά καπελάκια της αποφοίτητσης και να μεθάνε μέχρι τελικής πτώσης. Τον Μάη του ’68, λοιπόν και ενώ οι Γάλλοι νέοι ήταν στα οδοφράγματα, οι Φινλανδοί νέοι τα κοπάναγαν κανονικά. Ο Πρόεδρος λοιπόν, έξαλλος, πήγε και έκανε κατάληψη στο Πανεπιστήμιο μόνος του, θέλοντας να δώσει το καλό παράδειγμα στους μεθύστακες νέους Φινλανδούς!

Δύο σημαντικά κοινωνικά προβλήματα, υπάρχουν στην χώρα. Τα τελευταία χρόνια αναπτύσσεται συχνά ένας ιδιότυπος ρατσισμός, ο οποίος πιθανότατα οφείλεται στην αλματώδη αύξηση των ξένων στην χώρα, αλλά και στην πρόσφατη ανάδειξη εθνικής ταυτότητας.

Από την άλλη έντονα είναι τα φαινόμενα αλκοολισμού και το ποσοστό αυτοκτονιών, αλλά οι αιτίες είναι μάλλον δύσκολο να εξιχνιαστούν.

Φαγητό και ποτό

Ο κ. Σιράκ είχε κατηγορήσει την Φινλανδική κουζίνα ότι είναι χειρότερη και από την Αγγλική, λέγοντας μάλιστα πολύ προσβλητικά ότι είναι αδύνατον ένας λαός με τέτοια κουζίνα να έχει πολιτισμό. Λυπάμαι που θα διαφωνήσω με τον Γάλλο τεως Πρόεδρο, αλλά εμένα η Φινλανδική κουζίνα μου άρεσε!

Ο τάρανδος είναι για τους Φινλανδούς, ό,τι είναι για εμάς το κατσικάκι. Και είναι νοστιμότατος, αν και δεν υπάρχει μεγάλη ποικιλία στον τρόπο μαγειρέματος. Κατά τα λοιπά, οι Φινλανδοί τρώνε πολλές πατάτες, σε όλες τους τις μορφές, εκτός από τηγανητές -αφού είναι αδύνατον να τηγανίσεις, όταν μετά δεν μπορείς να ανοίξεις τα παράθυρα, μιας και έξω η θερμοκρασία φτάνει τους -25! Εμένα πάντως, οι πατάτες μου αρέσουν, ακόμα και βραστές με βουτυράκι, οπότε, ήμουν πανευτυχής! Επίσης, στην Φινλανδία, φτιάχνουν καταπληκτικά ψωμιά πολλών ειδών, νοστιμότατα τυριά (με εξαίρεση την φινλανδική φέτα που απλά δεν τρώγεται, αλλά κάλλιστα μπορεί να χρησιμέψει για να μερεμετίσετε τους αρμούς από τα πλακάκια στο μπάνιο σας!) και καταπληκτικά παγωτά! Τι άλλο να ζητήσει κανείς;

Για όσους δε, αγαπούν τα κάθε είδους (βατό)μουρα, η χώρα αυτή είναι παράδεισος. Προσωπικά, έχω μια δυσκολία να διακρίνω τις λεπτές διαφορές μεταξύ сloudberries, rapsberries, blueberries, framboises και δεν συμμαζεύεται (μόνο τα strawberries ξεχωρίζω!), αλλά η κρεμούλα με την οποία τα συνοδεύουν είναι νοστιμότατη! (Θάνο, αυτό μπορείς και να μην το πεις στην Katri, για να μην πληγωθεί!).

Και, φυσικά, ένα άλλο νοστιμότατο φινλανδικό έδεσμα είναι τα ψάρια και κυρίως ο σολωμός, του οποίου η καλύτερη εκδοχή είναι σε σούπα με γάλα και ζαρζαβατικά -ακόμα καλύτερο όταν είναι σπιτικό!! Νοστιμότατος!

Ένα άλλο στοιχείο που με ενθουσίασε ήταν το γεγονός ότι, όταν στο εστιατόριο, ζητήσεις

img_1421s.jpg

νεράκι, σου φέρνουν νεράκι του Θεού από την βρύση, ΧΩΡΙΣ μπουρμπουλήθρες, το οποίο μάλιστα ΔΕΝ πληρώνεις!Βέβαια, οι Φινλανδοί δεν πίνουν πολύ νερό. Πίνουν ένα άλλο λευκό / διαφανές ποτό με 60% αλκοόλ μίνιμουμ, που φυσικά ακούει στο όνομα βότκα. Ξεχάστε την Finlandia, η καλύτερη είναι η Kosken Korva (προμηθευτήκαμε και ένα μπουκάλι, βέβαια!).

Ακόμη, εμένα που οι βέλγικες μπύρες δεν μου αρέσουν (ξέρω, είναι ύβρις αυτό!), μου άρεσαν πολύ και η Koff και η Lappin Kulta!

Sauna

Η sauna είναι τελετουργία, έθιμο και διαδικασία. Δεν είναι ούτε ψωνιά ούτε νεοπλουτίστικο spa. Στην sauna έχεις την ευκαιρία να καθαρίσεις το σώμα σου, να χαλαρώσεις, να κουτσομπολέψεις και να βρεθείς με τους φίλους σου. Η διαδικασία είναι απολαυστική, η χαλάρωση πλήρης και η αίσθηση καθαριότητας μετά απίστευτη. Αφού περάσεις από το αχνιστό δωμάτιο στο κρύο ντους (ή το μπάνιο στην παγωμένη λίμνη, αν τολμάς, εγώ δεν τόλμησα!) όσες φορές θέλεις, μετά πίνεις κάτι δροσιστικό (για να αναπληρώσεις τα χαμένα υγρά -τώρα, πώς το κάνεις αυτό με μπύρα, θα σας γελάσω) και τρως makkara. Τα makkara είναι εξαιρετικά νόστιμα λουκάνικα, τα οποία είναι από καθαρό κρέας κατά 55% (?), και τρώγονται είτε σκέτα, είτε σαν βρώμικο στο τέλος μιας βραδιάς με μπόλικο αλκοόλ, είτε σαν πιάτο κανονικό συνοδευόμενα φυσικά με πουρέ ή πατάτες φούρνου!!

(συνεχίζεται -αμ, τι νομίζατε?)

———————————–

Φωτογραφίες

1- Μπροστά στο Φινλανδικό Κοινοβούλιο

2- Porvoo

3- Η Οπέρα του Ελσίνκι

4- Το πάρκο μπροστά στην Finlandia (νέα όπερα του Ελσίνκι)

5- Turku, ένα από τα πάρκα

Advertisements