Ηλιόλουστο, θερινό μες τον χειμώνα (παρά το γεγονός ότι μας τα χάλασε για δυο μερούλες), πανέμορφο και ζεστό, το νησί μας υποδέχτηκε με τα γιορτινά του. Περάσαμε όμορφα και άσχημα, τα συναισθήματα ανάμεικτα, γιατί είχαμε και απρόοπτα δυσάρεστα, αλλά ο απολογισμός είναι τελικά πολύ θετικός.


Αυτό δεν είναι άλλο ένα ταξειδιωτικό ποστ, γιατί η σχέση μου με το Νησί είναι ιδιαίτερη και περίπλοκη. Τα τελευταία χρόνια το μαθαίνω μέρα με τη μέρα, κι από την καλή κι από την ανάποδη, κι ας το έχω επισκεφτεί μόνο δυο φορές. Αποπειρώμαι να βάλω τις γνώσεις και τις σκέψεις μου σε τάξη -μόνο αυτό.

Η Ιστορία.

Πώς είναι να κατάγεσαι από ένα τόπο, ο οποίος υπήρξε ανεξάρτητος μόνο κατά την προϊστορική αρχαιότητα και ποτέ ξανά; Τι σόι ανεξαρτησία σου χαρίζουν, όταν σου βάζουν πάνω από το κεφάλι τους «εγγυητές μπαμπούλες» να σε επιτηρούν; Πώς να εξελιχθείς με τη δαμόκλειο σπάθη των κατά καιρούς δυναστών πάνω από το κεφάλι σου;

Ως «καλαμαρού», ξεκαθαρίζω ευθύς εξαρχής πως δεν θεωρώ το Νησί Ελλάδα -ούτε Τουρκία. Έχει την δική του ταυτότητα, την δική του ιστορία και τις δικές του παραδόσεις. Δεν τοποθετείται στην Ευρώπη, παρά μόνο από τα ελληνικά σχολικά εγχειρίδια γεωγραφίας. Τα έθιμα, οι παραδόσεις, οι συνήθειες, η κουζίνα αποδεικνύουν πως πρόκειται για «Μέση Ανατολή». Έχει ανακατέψει το Λίβανο και τη Συρία με την Αίγυπτο, την Τουρκία, την Ελλάδα, τη Φραγκοκρατία και τους πολιτικούς δεσμούς με την «Ρωσική Άρκτο», φτιάχνοντας μια πολύ νόστιμη μείξη. Σαν σιεφταλιά.

Η Γλώσσα.

Ελληνικά; Χα! Η ελληνοπρεπής ντοπιολαλιά έχει την βάση της στην αρχαία ελληνική -ορθόν. Η σύνταξη είναι σαφώς αρχαιοελληνική -κι αυτό ορθόν. Όμως, οι λέξεις ανακατεύτηκαν με τούρκικες, φράγκικες, ιταλικές, αγγλικές και αραβικές, ενώ η προφορά -η εκφορά του λόγου- είναι σαφέστατα επηρρεασμένη από τα ιταλικά, τα τούρκικα, τα αραβικά και τα αγγλικά. Κι άλλη σιεφταλιά, δηλαδή.

Έτσι κι αλλιώς, όλες οι γλώσσες είναι ζωντανοί οργανισμοί που εξελίσσονται και «κλέβουν» από άλλες γλώσσες. Σε έναν τόπο, από τον οποίο π

έρασαν τόσες εθνότητες και ανακατεύτηκαν τόσοι πολιτισμοί, το γλωσσικό αποτέλεσμα είναι λογικό να θυμίζει έναν γοητευτικότατο αχταρμά.

Οι άνθρωποι.

Οι άνθρωποι δεν κατατάσσονται. Κανένας άνθρωπος δεν είναι ίδιος με έναν άλλο. Φιλοξενία και εχθρότητα, καχυποψία και συντηρητισμός, ανοιχτά μυαλά και εθνικισμός ανακατεμένος. Όπως είναι και λογικό δηλαδή. Σε κάθε μικρό και απομονωμένο τόπο, έτσι γίνονται οι άνθρωποι.
Για έναν ξένο που θέλει να εγκατασταθεί εκεί, τα πράγματα διόλου ρόδινα δεν είναι. Και για τους καλαμαράδες (ακόμα περισσότερο γι’αυτούς ίσως). Κανείς δεν θα νοιαστεί γι’αυτόν, δεν θα δοκιμάσει να τον βοηθήσει να ενταχθεί, δεν θα τον καλέσει για καφέ. Κι αν δεν έχει δικό του όχημα, δεν μπορεί να μετακινηθεί, ούτε για τσιγάρα (μέσα μαζικής μεταφοράς, απλώς δνε υπάρχουν, εκτός από τα ενδημούντα φημισμένα γαϊδούρια).
Ένας τουρίστας βρίσκει τον παράδεισό του -αν και τον πληρώνει κομμάτι ακριβά. Ιδιαίτερα αν εχει αγγλοσαξονικά ή nouveaux russes γούστα, ακόμα καλύτερα. Στην Λεμεσσό, όλες οι ταμπέλες είναι μεταφρασμένες στα ρώσικα και στην Αγία Νάππα, οι αγγλόφωνες ενδείξεις είναι περισσότερες από τις ελληνόφωνες.
Ο ξένος που φιλοξενείται από δικούς του ανθρώπους, πάντως, νιώθει σαν πρίγκηπας. Με ειλικρίνεια και χωρίς δόλο, του χαρίζεται ό,τι θέλει.

Παρατήρηση

Η σχέση με τους καλαμαράδες έχει πολλές ιδιατερότητες. Άλλοτε αντιμετωπίζουμε την (κάποτε υποφώσκουσα, κάποτε σαφώς και ρητά διατυπωμένη) κατηγορία ότι ευθυνόμαστε για όλα τους τα δεινά, και πρέπει να απολογούμαστε για την πολιτική της δικτατορίας ή για την πολιτική των «δημοκρατικά εκλεγμένων κυβερνήσεων της δεκαετίας του 60» (ακόμα και εμείς που γεννηθήκαμε μετά το ’74, δεν είναι γελοίο;), και άλλοτε βαριόμαστε να ακούμε εγκώμια για το πόσο καταπληκτική είναι η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη. Και μένουμε να αναρωτιώμαστε, για ποιο σκοτεινό λόγο, στην Λευκωσία κυματίζουν περισσότερες γαλανόλευκες από ό,τι στην Αθήνα.

Το φαγητό.

Δεν περιγράφεται. Μιλάμε για γαστριμαργικό όργιο εξαιρετικής ποιότητας και ατελείωτης ποσότητας. Πρέπει να δοκιμάσετε. Επί τόπου.
Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στην κουμανταρία -το νέκταρ!

Τα κατεχόμενα.

Θλίψη. Φτώχεια. Εγκατάλειψη. Μαζί με τις βίλες των αητονύχηδων Άγγλων που αγόρασαν κοψοχρονιά δεκάδες στρέμματα για να τα μετατρέψουν σε εξοχικές κατοικίες. Μαζί με τα καζίνο, όπου πλουτίζουν κάθε βράδυ οι «του νότου». Και απερίγραπτη φυσική ομορφιά. Απειλούμενη από την τύπου δεκαετίας του ’70 τουριστική αξιοποίηση.

Η κατεχόμενη Λευκωσία αποτελεί τον ορισμό της παραγκούπολης. Πάμφτωχοι -κυρίως έποικοι- διαμένουν ανά δεκάδες σε μικροσκοπικά δωμάτια, με σπασμένες πόρτες και τζάμια. Όλες αυτές οι παράγκες, όμως, διαθέτουν απαραιτήτως κλιματισμό και δορυφορικό πιάτο -σημάδια των καιρών.

Ο πρώην ελληνικός συ

νοικισμός στην Αμμόχωστο -φαντάσματα ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων και άθλιων πολυκατοικιών της δεκαετίας του ’60- χάσκει βομβαρδισμένος μπροστά στην ωραιότερη παραλία που έχω δει ποτέ μου. Λίγο πιο πέρα ο πρώην τουρκομαχαλάς φυτοζωεί. Τα ιστορικά μνημεία της Φραγκοκρατίας ρημάζουν -μπαίνεις χωρίς να πληρώσεις, αν παζαρέψεις με τον θυρωρό τους-, ενώ οι παλιές αποθήκες «αναπλάστηκαν» με ευρωπαϊκά κονδύλια και χρήματα του ΟΗΕ. Κανείς όμως, δεν μπήκε στον κόπο να ελέγξει τι είδους ανάπλαση συντελέστηκε εκεί, με αποτέλεσμα πέτρινοι τοίχοι να έχουν μπογιατιστεί προχείρως λευκοί!

Κι όμως, δεν βρήκα πουθενά αλλού φιλοξενία σαν εκείνη των Τουρκοκύπριων φίλων μας (είναι και δικοί μου φίλοι πια), που μας τραπέζωσαν στο ταβερνάκι τους και μας φίλεψαν όλα τα καλά του Θεού (ή του Αλλάχ;) και μας έταξαν γλέντι τρικούβερτο την επόμενη φορά που θα πάμε. Και, δεν έχω ξανακούσει να μιλά άνθρωπος με τόση πίκρα, για όσα έχει υποστεί από τους κυβερνώντες, από αυτούς τους ανθρώπους.

Το πρόβλημα.

Λέγεται πως κανείς δεν θέλει την λύση, γιατί είναι όλοι βολεμένοι. Αυτό είναι ψέμα. Παντού στον κόσμο, υπάρχουν πολιτικοποιημένοι άνθρωποι και μη, άνθρωποι που νοιάζονται μόνο για τον εαυτό τους και άλλοι που νοιάζονται και για τον τόπο τους και για τα ιδανικά τους και παλεύουν γι’αυτά. Κάποιοι είναι βολεμένοι, κάποιοι όχι -όπως παντού.

Είμαι, όμως πλέον πεπεισμένη πως η πλειονότητα των πολιτικών δεν θέλει την λύση, γιατί αν υπάρξει λύση, αυτοί δεν θα έχουν λόγο να υπάρχουν.

Τα προβλήματα είναι πάρα πολλά, κι όσο χρονίζει το θέμα, τόσο θα πολλαπλασιάζονται. Ποιος θα πείσει, για παράδειγμα, τα παιδιά των εποίκων που γεννήθηκαν στα κατεχόμενα ότι το σπίτι τους δεν είναι εκεί, αλλά στα βάθη της Ανατολίας; Ποιος θα τολμήσει να πει τις αλήθειες για την εισβολή; Αυτές που κανείς δεν μαθαίνει, γιατί δεν συμφέρουν; Κι ακόμα και οι πρόσφυγες, είτε μιλούν ελληνικά και εκδιώχθηκαν από τη Μόρφου, είτε μιλούν τούρκικα και εκδιώχθηκαν από την Πάφο, θα ξεριζωθούν για μια ακόμα φορά; Γιατί, όσες και όποιες λύσεις κι αν προτάθηκαν, καμιά τους δεν θίγει το θέμα των βρετανικών βάσεων; Ποιος θα έχει την παρρησία να παραδεχτεί ότι αυτό το κατασκεύασμα, επί της ουσίας ήταν ένα προτεκτοράτο που σταδιακά μετεξελίχθηκε σε «ευρωπαϊκό έδαφος» και να εξηγήσει και το γιατί;

Μετά από όλα όσα έχουν μεσολαβήσει, πιστεύει κανείς πως μπορούν να υπάρξουν ξανά μεικτά χωριά;

 

Το Χρυσοπράσινο Νησί κρύβει πολλές εκπλήξεις, μαγεία και ενδιαφέρον. Ο επισκέπτης που θα ψάξει τα κρυμμένα, μόνο κερδισμένος θα είναι. Κι ακόμα καλύτερα, αν δεν λησμονήσει, φεύγοντας ότι σε έναν τόσο μικρό τόπο βρίσκεται η μοναδική στον πλανήτη, πλέον, διαιρεμένη πρωτεύουσα.

________________________________________
Φωτογραφίες:

1- Κερύνεια
2- Πάφος
3- Φικάρδου
4- Αμμόχωστος

 

Advertisements