με αφορμή τους Όρνιθες

Ετικέτες

, , ,

Η αφορμή για όλα αυτά ήταν η παράσταση των Ορνίθων στην Επίδαυρο χτες. Στην οποία δεν μπόρεσα να πάω, δυστυχώς. Έψαξα όμως να βρω την παράσταση του Θεάτρου Τέχνης και, για μια ακόμα φορά, επιβεβαίωσα πως το διαδίκτυο είναι απέραντη θάλασσα με πολλά σκουπίδια, αλλά ευτυχώς και αρκετά διαμάντια. Όποιος ψάχνει λοιπόν, βρίσκει:

Πρόκειται για την παράσταση που κατέβηκε κακήν κακώς το 1959, επί υπουργείας Τσάτσου, έχοντας προκαλέσει σκάνδαλο – και ανέβηκε ξανά το 1962, για να δικαιωθεί εν τέλει το 1975, όταν γέμισε την Επίδαυρο ασφυκτικά.

Το Θέατρο Τέχνης την ανέβασε ξανά το 1987 στο Ηρώδειο, μάλλον με αφορμή το θάνατο του Κουν -και αυτή είναι μια από τις πιο έντονες παιδικές μου αναμνήσεις, όταν έπιανα ελάχιστα πράγματα, αλλά είχα μείνει με το στόμα ανοιχτό από τα κοστούμια και τη μουσική (τόσα καταλαβαίνεις στα 10 σου χρόνια 🙂 ).

Η αναζήτηση αυτή, από κλικ σε κλικ, οδήγησε αναπόφευκτα στο να μετατραπεί η 21η Αυγούστου σε ημέρα Μάνου Χατζηδάκι και αναπόλησης των παιδικών μου χρόνων.

«Να περιφρονώ τις συνήθειες των πολλών, τη λογική του κράτους και την ‹ηθική› των συγγενών μου. Να αγαπώ με πάθος τους κυνηγημένους, τους ανορθόδοξους και τους αναθεωρητές.»

«Οι συνήθειες και οι ανάγκες μας αλλάζουν. Η ευαισθησία μας παραμένει και συνεχίζεται αναλλοίωτη μέσα στους καιρούς. Κι αυτήν καλείται η Τέχνη να εκπροσωπήσει καταγράφοντάς την, σε πείσμα των γεγονότων και της παντοδυναμίας των λεγόμενων «ιστορικών στιγμών».»

Τα λόγια αλιεύτηκαν εδώ.

Hatzidakis-Orni8es-Koun

Αναζητώντας απεγνωσμένα το αφιέρωμα του radiobubble στο Χατζηδάκι, από τις 16 Μαρτίου 2009 -το οποίο δυστυχώς δεν βρήκα, πάσα προσφορά δεκτή – έπεσα πάνω σε αυτή την επιστολή του Χατζηδάκι στον Κουν. Πέρα από την ποιότητα των ανθρώπων αυτών, εννοώ την καλλιτεχνική ποιότητα και το δημιουργικό μεγαλείο, διακρίνεις και την ουσία τους ως ανθρώπων, αλλά και την αγάπη που τους συνδέει, όσο και την αγάπη για τη δημιουργία και την τέχνη. Κι όταν αγαπάς, μόνο αλήθειες μπορείς να φτιάχνεις. 

Κλικ μετά από κλικ, ανάμνηση μετά από ανάμνηση, έψαξα και αυτό το εκπληκτικό κείμενο, και με θλίψη διαπίστωσα ότι έχει εκτεθεί σε κάθε λογής ιστοσελίδες. Εικάζω πως, αν ο Χατζηδάκις ήταν ακόμα εν ζωή, θα είχε απαγορεύσει στη μέγιστη πλειονότητα αυτών να εκθέτουν τα λόγια του. Δεν τολμώ να μαντέψω σε ποιες θα το επέτρεπε, αλλά με ασφάλεια μπορώ να υποθέσω σε ποιες θα το απαγόρευε. Δεν τολμώ να οικειοποιηθώ αυτή την προσωπικότητα -κι όσοι το τολμούν, δείχνουν απλά τη μικρότητά τους.
Ξυπνάει ο ελιτισμός μου και η αποστροφή για όλον αυτό τον αχταρμά που ζούμε. Και σκέφτομαι πόσο καλύτερα ήταν πριν από 20-25 χρόνια, τότε που οι διαχωριστικές γραμμές ήταν σαφείς, τότε που «εμείς» κι «αυτοί» ήμασταν με καθαρότητα τοποθετημένοι ένθεν κακείθεν.

Το κείμενο αυτό εκφωνήθηκε για πρώτη φορά στο Τρίτο, το 1978. Τριάντα οκτώ χρόνια πριν. Και το τελευταίο σημείο στίξης του είναι ακόμα επίκαιρο. Όσο και παρεξηγήσιμο όμως, σε αυτές τις μέρες της ευκολίας, της κενότητας, της πανταχόθεν Αυριανής.

Καληνύχτα Κεμάλ.
Μισώ του κόσμου τη βία κι απονιά.

 

****

Το κειμενάκι ξεκίνησε από δυο ποστ στο φβ. Σε μια προσπάθεια να μη χαθούν οι πληροφορίες στο φβ-χάος, προέκυψε αυτό το ποστ.

Καρτ-ποστάλ για το βιβλιοθηκαριο – μήνυμα σε μπουκάλι, ακόμα μια φορά 

Αγαπημενε μου Βιβλιοθηκαριε

Σήμερα φεύγω από την Ελλάδα και λυπηθηκα που δεν καταφέραμε να τα πούμε από κοντά. Σκέφτομαι, δεν πειράζει, όταν ξαναρθω, που μπορεί να’ναι σε πέντε μήνες, μπορεί και πιο νωρίς, δεν ξέρω, η ζωή είναι απρόβλεπτη, γεμάτη εκπλήξεις. 

Αυτό το «όταν ξαναρθω» βέβαια, είναι ασαφες και αφηρημενο, το ξέρω. Ξερω ακόμα πως η δική μας φιλία είναι μια πραγματική απόδειξη πως οι ζωές των ανθρώπων τεμνονται και απομακρυνονται με ένα ρυθμό ακανόνιστο, όμως ο καθένας μας μπορεί να επαναφέρει την τροχιά του κοντά στην τροχιά του άλλου, εφόσον κι οι δυο το θέλουν. 

Είμαστε τόσο διαφορετικοί, αλλά μας διαπνεουν μερικές βασικές κοινές συντεταγμενες, συνεννοουμαστε μερικές φορές με μισή λέξη, δεν είναι συνηθισμένο αυτό και με κάνει να αναθαρρω, όταν εντοπιζω τέτοιες περιπτώσεις. 

Έχω πολύ κακή σχέση με το μεταφυσικό, είμαι αθεραπευτα ρεαλιστρια, ξέρεις, του «διαφωτισμου», που τόσο της μόδας είναι, με μια έννοια όμως που όσοι χρησιμοποιούν τη λέξη επειδή είναι του συρμου, μάλλον δεν καταλαβαίνουν : εννοώ πως αντιλαμβάνομαι, καταλαβαίνω και δέχομαι μόνο όσα είναι απτα και συγκεκριμένα. Θέλω να μου τα κάνουν ταληρα. 

Ξεφυγα όμως, ξανά. Δεν το’χω λοιπόν με τη μεταφυσική, πιστεύω πολύ στον άνθρωπο, στο μυαλό και το συναίσθημα και τη δημιουργία του. Και μάλλον εκεί είναι που τεμνονται οι τροχιες μας. 

Και σε κάτι άλλο. Είμαστε, θαρρώ, κι οι δυο, ρεαλιστες και ρομαντικοι, ταυτόχρονα. Περίεργη μίξη. Δεν πιστεύουμε σε θεούς και υπερφυσικες δυνάμεις, αλλά μπορούμε να συγκινηθουμε σε βαθμό μελοδραματισμου με τα θαύματα της φύσης και της ανθρώπινης δημιουργίας. Και με ένα βιβλίο, ένα τραγούδι, ένα στίχο, ένα χαμόγελο, την αφέλεια μιας παιδικής κουβεντας. 

Καλή ανταμωση, φίλε μου. Με περίπου δύο χιλιάδες χιλιόμετρα ανάμεσα μας, ας πιούμε στα όμορφα πράγματα που θα βρούμε μπροστά μας. 

Φιλιά στα κορίτσια και το αγόρι σου. 

Τα νησιά 

Σε κάποια νησιά πας μόνο μια φορά και τα ξεχνάς. Σε άλλα πας πολλές φορές, αλλά από συνήθεια, από σύμπτωση, από τύχη.

Κάποια άλλα νησιά τα ερωτευεσαι με την πρώτη ματιά και ξαναπας συστηματικά και κάθε φορά η αγάπη βαθαινει όλο και πιο πολύ.

Είναι και κάτι αλλά νησιά που πας μόνο μια φορά, μα δεν τα ξεχνάς ποτέ, σε χαραζουν ισόβια, ακόμα κι αν δεν ξαναπας ποτέ – κι είναι κρίμα.

Κι είναι και κάτι αλλά νησιά που την πρώτη φορά κάτι σου λένε, φεύγεις με ένα ερωτηματικό, το νιώθεις πως αφήνεις εκκρεμότητες, το ξέρεις πως θα τα ξαναπεις μαζί τους. Κι όταν επιστρέψεις, πιάνεις το νήμα από εκεί που το είχες αφήσει πριν κάποια χρόνια και νιώθεις οικεία αμέσως και είναι τόση ευτυχία που επιβεβαιωνεις ότι όντως, υπήρχαν όμορφες εκκρεμότητες.

Φέτος πήγα για δεύτερη φορά στην Αστυπαλαια, ήταν απόφαση της τελευταίας στιγμής και μετά από δισταγμο, ήταν η απάντηση σε ένα δίλημμα. Κι ήταν η σωστή απάντηση. Γιατί θα ξαναπάω. Γιατί δεν λυσαμε όλες μας τις εκκρεμότητες η Αστυπαλαια και εγώ.

Ενώ ήμασταν ακόμα στο προηγούμενο νησί, η αγαπημένη μου Α. μου είπε πως νιώθει ότι τα νησιά είναι άνθρωποι κι η θάλασσα ανάμεσα τους είναι τα συναισθήματα κι οι σχέσεις μεταξύ τους. Τώρα ξέρω πως έτσι είναι.

Το τελευταίο βράδυ μας, πριν από το επόμενο νησί, ήπιαμε «στην Αστυπαλαια».

Απόψε, το τελευταίο βράδυ στη  λατρεμένη Αθήνα, πίνω «στο επόμενο νησι». Που μπορεί να είναι κάποιο σαν την Αστυπαλαια.

Οι άνθρωποι είμαστε νησιά. Η θάλασσα μας ενώνει. Οι κλωστές που μας συνδέουν είναι κύματα αφρισμενα ή είναι οι ομοκεντροι κύκλοι που ρυτιδωνουν το νερό, όταν πέφτει ένα βότσαλο.

Μένουν ακόμα πολλά νησιά να ανακαλύψουμε. Αλλά μένουν ακόμα και μερικά όπου αφήσαμε πίσω μας εκκρεμότητες και ερωτηματικά.

Η ζωή εχει πολύ πλούσια φαντασία.

Θάλασσα 

Η θάλασσα. 
Η μήτρα όλων. 

Η στιγμή που ρυθμίζεται η αναπνοή και το μόνο που ακούς είναι ο ήχος της φιλτραρισμένος από το νερό. Το γαλάζιο νερό. Όχι γαλάζιο. Μπλε. Azul.

Ο συντονισμός. 

Νιώθεις κάθε μικροσκοπική μυική ίνα. Κάθε απειροελάχιστο νευρό να αφήνεται. 

Πλήρωση. Πλήρωμα. 

Πληρωμή σε αλάτι, ιώδιο και υγρό στοιχείο. 

Το άδειασμα που δεν είναι κενό, αλλά προετοιμασία για να γεμίσεις ξανά. 

Ευδαιμονία του θαλασσινού νερού σε μορφή σχεδόν στερεά. Στέρεη. Επιπλέεις στο νερό, αλλά νιώθεις σταθερότητα. 

Η αίσθηση της καμπής, η αίσθηση πριν τη στροφή, χωρίς πολλά γκάζια όμως πια. Και χωρίς κανένα φόβο. 

Ακινησία πάνω, σχεδόν μέσα στο νερό, μα τόσο δυναμική, μονίμως σε κίνηση. 

Αλήθειες, διαπιστώσεις, συνηδειτοποιηση που χιλιάδες άνθρωποι έχουν κάνει ήδη πριν, και θα κάνουν σαφώς μετά. Μα που καθένας μας ανακαλύπτει μόνος. Και όχι όλοι. 

Δέκα πέντε και εκατό χρόνων ταυτοχρονα. Γίνεται; γίνεται, στον κατάλληλο τόπο, την κατάλληλη στιγμή. 

Ποτέ ξανά καμία υπόσχεση. Παρεκτός από μια: αυτή που χρωστάς στη ζωή. 

άσε με να σου διηγηθώ

Ζω μακριά από την Ελλάδα 14 χρόνια (και κάτι ψιλα). Είναι πολύ δύσκολο να περιγράψω το συναίσθημα του «μη ανήκειν» ή καλύτερα του «ανήκειν σε περισσότερα από ένα πλαισια». Οι άνθρωποι έχουμε ανάγκη να ανηκουμε κάπου, γτ μόνο μέσα σε πλαίσια μπορούμε να αντιληφθουμε και να κατανοησουμε τον κόσμο γύρω μας. Γι’αυτό εξάλλου χτίζουμε στερεότυπα.

Αν ένα πράγμα μου έδωσε η εκτός Ελλάδας ζωή, είναι το ότι έχω σε μεγάλο βαθμό καταφέρει να σκέφτομαι «έξω από το κουτι» και ότι έχω καταρριψει σταθερές και απολυτες πεποιθήσεις μου πάρα πολλές φορές. Έχω αυτοαναιρεθει και αυτοακυρωθει σε ένα σωρό πράγματα και καταστάσεις.

Αυτό είναι ένα πολύ καλό βήμα προς την αυτογνωσία.

Νόμιζα πχ πως μου ταιριάζει το λατινικό μοντέλο. Γνώρισα το λατινικό μοντέλο και κατάλαβα ότι χωραω καλύτερα στο αγγλοσαξωνικο. Και πάλι βέβαια η χρήση της λέξης «μοντέλο» γίνεται για οικονομία της συζήτησης, η λέξη κατά βάση είναι λάθος. Μάλλον, είναι στερεότυπο.

Ένα άλλο δώρο που μου έκανε η εκτός Ελλάδας ζωή, είναι ακριβώς πως αγάπησα την Ελλάδα, με έναν τρόπο που, όσοι δεν έχετε ζήσει εκτός (και συμπαθατε με για το δασκαλιστικο υφος), μάλλον δεν θα καταφέρετε ποτέ. Δε θεωρώ την Ελλάδα καλύτερη. Ούτε χειρότερη. Έχει απλά μια διαφορετικοτητα την οποία θα κουβαλαω πάντα μέσα μου. Και την οποία έμαθα να αγαπώ, όπως έμαθα να αγαπώ τον εαυτό μου.

Και πέρα από γραφικές εικόνες με θάλασσες, νησιά, βουνά και τσίπουρα (τα οποία διόλου δεν υποτιμω), η ελληνικοτητα είναι μια σπουδαία αξία. Όσο σπουδαίες βέβαια είναι και η γαλλικοτητα, η βελγικότητα ή η ρωσικότητα. Μπορείς να αναγνωριζεις μια από αυτές ως δική σου, καταφερνοντας όμως να εκτιμάς και να απολαμβάνεις – και, έστω κλεφτά και για στιγμές, να οικειοποιεισαι-, και τις άλλες.

Εν τέλει, οι άνθρωποι σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, δεν διαφερουμε και τόσο πολύ, όσο θέλουν να μας πείσουν τα σχολεία και οι κοινωνίες μας. Στις πέντε βασικές μας ανάγκες, μάλιστα, για οξυγόνο, στέγη, τροφή, πλήρωση και συναισθηματικη κάλυψη, είμαστε  απόλυτα ίδιοι.

Με έχει απασχολήσει δεκάδες φορές η έννοια «πατρίδα» όλα αυτά τα χρόνια, πράγμα εξαιρετικά λογικό όσο και κοινοτυπο. Μάλλον θα με απασχολεί για παντα. Ακόμα και αν γυρίσω κάποτε στην Ελλάδα, που δεν είμαι σίγουρη αν το θέλω, είμαι απόλυτα βέβαιη ότι θα κουβαλαω πλέον μέσα μου ένα σωρό άλλους τόπους. Αυτούς όπου έζησα, αυτούς που επισκεφτηκα, αυτούς που γνώρισα από ανθρώπους, κι ας μην πήγα εκεί ποτέ.

Νομίζω τελικά πως πατρίδα είναι κατά βάση οι άνθρωποι κι αυτά που ζεις μαζί τους. Έχουμε απίστευτα πολλές δυνατότητες και δυνάμεις μέσα μας, ούτε καν φανταζομαστε πόσες, κι αυτό αναδεικνυεται σε συγκυριες «κρισης» και σε καταστάσεις οριακές. Σε ο, τι με αφορά τουλάχιστον, έχω καταλάβει πως μπορώ να λειτουργησω σχεδόν παντού και σε κάθε πλαίσιο – εφόσον το θέλω και το επιλέξω.

Και πάντως θα είμαι πάντα μια σύνθεση που μονίμως θα πλουτιζεται και που καμια από τις συνιστωσες της δεν είναι αποκλειστικά δική μου.

Και θα έχω μονίμως την ανάγκη, να νιώσω τη χαρά που φουντωνει όταν λέω ευχαριστώ.


Γράφτηκε αρχικά σαν ποστ στο φβ, με αφορμή ένα σημείο από το βιβλίο του Χορχε Μπουκάι «Déjame que te cuente», το τραγουδάκι της Cesaria και τρεις συγκεκριμενους ανθρώπους (ξέρουν αυτοί😉 ). 

Αμοργός 

3 Αυγούστου 1995. Δέκα τέσσερις ώρες μέχρι την Αμοργό με κάποια Δημητρουλα. Τότε που νομίζεις πως γίνεται να συμβαίνουν τα πάντα. Εποχές γλυκές σαν ηλικίες που νιώθεις παντοδυναμος επειδή έχεις ένα σάκο στην πλάτη, φίλους καλούς και θάλασσες να σε περιμένουν. Και την ψευδαίσθηση ότι ο κόσμος όλος σου ανήκει.

3 Αυγούστου 2016. Στο καράβι για την Αμοργό, τελευταίο κατάστρωμα, ήλιος κι αέρας, το Αιγαίο στα καλύτερα κέφια του.

Τώρα πια το ταξίδι είναι μόλις 8 ώρες. Πάλι με ένα σάκο στην πλάτη, φίλους καλούς και θάλασσες να περιμένουν.

Τώρα όμως, ο κόσμος όντως σου ανήκει. Τώρα όντως συμβαίνουν τα πάντα. Τώρα έχεις αληθινή δύναμη. Τη δύναμη που πηγάζει από το γεγονός ότι ξέρεις πώς να ρουφηξεις τη ζωή. Γιατί ξέρεις πια τα τερτιπια της και τις δικές σου αδυναμίες, ξέρεις πια πώς να τη χειριστεις, πώς να δεχτείς όσα σου δίνει, να τα κάνεις πιο όμορφα και να τα επιστρεφεις.

Να μην προσδοκας τίποτα, να δέχεσαι αυτό που σου προσφέρεται, να έχεις συνείδηση ότι η ζωή είναι πράξεις, απλά να κάνεις αυτό που σου’ρχεται, να λες αυτό που θες, να εκφραζεις αυτό που νιώθεις.

Να παίρνεις το πλοίο για ένα νησί και μετά για ένα άλλο, ενώ παράλληλα κάνεις καθημερινά το πιο σπουδαίο ταξίδι, την περιπλάνηση στον πλανήτη της ψυχής σου και την εξερεύνηση στους πλανήτες των ανθρώπων που νοιάζεσαι.
Ανάμεσα σε δύο Αυγουστους, μεσολαβησαν δεκάδες μήνες, μισή ζωή πες. Αυτό που μένει είναι οι άνθρωποι και η αγάπη. Κι όλα όσα έδωσες που ήρθαν πίσω πολλαπλασια.

Κι η ευγνωμοσυνη, αυτό το ακριβό συναίσθημα που ξεχειλιζει σαν χειμαρος, σε γεμίζει με σταγόνες χαράς σε ενεσιμη μορφή.

Νιώθουμε μια ταύτιση με τα νησιά, γιατί είμαστε κι εμείς νησιά που μας ενώνει μια κόκκινη θάλασσα φτιαγμένη από τις πράξεις που μας δένουν.

Όλοι αυτοί οι άνθρωποι που γέμισαν τις μέρες μου, τα νησιά που κουβαλαω μέσα μου.

Καλούς Αυγουστους να’χουμε.

ήταν πολύ νωρίς

Ετικέτες

, ,

13626453_10154317754868430_5106548347614537309_n

Κάθομαι και κοιτάω το άσπρο ηλεκτρονικό χαρτί και σκέφτομαι μονάχα πως το μόνο που λυπάμαι είναι εκείνα τα βράδια που έφυγα νωρίς από την Ιπποκράτους, εκείνα τα Χριστούγεννα που πάλι την είχαμε κλεισει (την Ιπποκράτους ντε) με γέλια και ποτά στα χέρια, κι ίσως να ήταν η τελευταία φορά που σε είδα, και μού’χες φανεί καλά, αλλά έφυγες εσύ πολύ νωρίς.

Εκείνο το βράδυ έφυγες νωρίς. Αλλά και γενικά. Ξαναδιαβάζω τα δώρα και νιώθω πλούσια, δεν ξέρω ποιο να πρωτοδιαλέξω, σου χρωστάω ξέρεις πολλά, αλλά δε στό’πα ποτέ, αυτή τη μαλακία κάνουμε μωρέ, νομίζουμε πως θα είμαστε εδώ για πάντα και δεν μιλάμε, δεν λέμε στους ανθρώπους αυτά που λάμπουν στα μάτια μας, το αφήνουμε για αργότερα, μην και μας πέσει η μύτη, και μετά είναι αργά πια και λες γαμώτο, έφυγε, πέρασε η ώρα, πέρασε η μέρα, πέρασε η ζωή -και δεν πρόλαβα.

Πάλι για μένα θα πω, αυτό το «δεν πρόλαβα» δεν παίζει να ξανασυμβεί, άλλαξα ούτε και φαντάζεσαι πόσο, δεν υπάρχει «δεν πρόλαβα», δεν υπάρχει «άστο για αύριο», όχι, αύριο θα είναι αργά, αύριο παίζει και να μην προλάβω, τώρα, τώρα πρέπει, τώρα *θέλω*. Τώρα που το νιώθω, τώρα που έχω τις λέξεις έτοιμες και θέλουν λίγο σπρωξιματάκι για να αρθρωθούν. Λίγο τσιπουράκι.

Λίγο τσιπουράκι, σαν εκείνο που πίναμε στην Ιπποκράτους, γαμώτο σου, και βρίζαμε όλοι μαζί το μλκ τον κουμπάρο σου που γενικά σπαστικός είναι -το ξες- αλλά τους αγαπάμε τους σπαστικούς που μας κάνουν να γελάμε και μπορούμε άνετα να τους βρίζουμε και μετά πάλι να γελάμε.

Άλλαξα που λες. Δεν κάνω πλάνα γιατί βαρέθηκα να κάνω το θεό να γελάει, λέω καλύτερα να γελάω εγώ. Δηλαδή μερικά πλάνα τα κάνω, όχι μόνη, με όσους θέλουν να ακολουθήσουν. Όποιος θέλει καλώς, όποιος δε θέλει κρίμα. Αλλά αν έμαθα κάτι στο ίδρυμά (ξές, το ίδρυμα της Ιπποκράτους), είναι πως είναι καλό να αφήνεις τους ανθρώπους να ανθίσουν, και τα ζιζάνια καλά είναι, γνώση και εμπειρία, ειδικά όταν τα ξεριζώνεις. Πιο καλά όμως ακόμα να ποτίζεις το σπόρο της αμφιβολίας και μετά να τον βλέπεις να θεριεύει.

Όλοι αλλάζουμε, όλα αλλάζουν, αυτή είναι η ουσία στη ζωή, αυτή είναι η ζωή τελικά. Κι ακόμα κι αν μένουμε αμετακίνητοι, πάλι αλλάζουμε, γιατί αλλάζει το πλαίσιο, οπότε αναγκαστικά αμετακίνητος εσύ σε άλλο φόντο, κι αυτό ακόμα συνιστά αλλαγή και εξέλιξη, ανεξάρτητα από σένα. Ανθρώπινο να φοβόμαστε το ξένο, το διαφορετικό, το καινούριο, το άγνωστό. Θαρραλέος δεν είσαι επειδή δε φοβάσαι. Θαρραλέος είσαι όταν φοβάσαι, αλλά παρόλαυτά πηγαίνεις, τολμάς, πράττεις κι ας τρέμεις.

***παύση***
νοτιφικέσιο στο φβ. αυτο.

Πάνω που σκεφτόμουν πως κι ο θάνατος είναι κομμάτι της ζωής. Πάνω που ξαναθυμόμουν την απόλυτη εκλογίκευση αυτού που δε χωράει στο μυαλό του ανθρώπου. «Στις κηδείες δεν κλαίμε για κείνους που έφυγαν. Κλαίμε για εκείνους που έμειναν πίσω, κλαίμε για μας.» Φυσικά. Γιατί ο άλλος την έκανε και πια δε νιώθει, εμείς όμως νιώθουμε ακόμα και ζούμε και όχι, δεν το χωράει ο νους του ανθρώπου. Και δεν τη δέχεται βρε αδερφέ την αδικία, δεν την θέλει.

Πάω να γράψω «μου λείπεις». Αντί γι’αυτό προτιμώ να πω πως χαίρομαι που σε γνώρισα, που έζησα το μοίρασμα, την αίσθηση να ξαναγίνομαι μαθήτρια και να ρουφάω την κάθε λέξη, το κάθε πείραγμα, το κάθε απόσταγμα σοφίας που έλαβα από σένα. Χαρά και ευγνωμοσύνη μόνο. Κρίμα για όποιον δεν είχε τη δική μου τύχη, ακόμα χειρότερα για όποιον δεν κατάλαβε. Και ξυπνάει ο ελιτισμός μου και μου ψιθυρίζει πως όποιος δεν κατάλαβε δεν το άξιζε, αλλά δεν είναι ώρα τώρα γι’αυτά. Τέρμα πια με τα δηλητήρια. Αρκετό δηλητήριο κύλησε στις δικές σου φλέβες, φτάνει να καταστρέψει ολόκληρη χώρα.

Εγώ δεν ήμουν εκεί όταν σου είπαν το τελευταίο γεια χαρά. Αλλά νιώθω να φουσκώνω από χαρά και περηφάνεια που ήταν εκεί άνθρωποι που δε σε γνώρισαν καν. Έτσι πρέπει να γίνεται, αυτό είναι το σωστό. Ένα θησαυρό πρέπει να τον μοιραζόμαστε, ακόμα και αν είμαστε πια στο «και πέντε», δεν είναι αργά.

Σαν την αγάπη: όσο πιο πολλή δίνεις, τόσο πιο πολλή έχεις. Χωρίς προϋποθέσεις, χωρίς αστερίσκους, χωρίς απαιτήσεις, χωρίς προσδοκίες. Και χωρίς επεξηγήσεις. Αγαπάς γιατί απλά δεν μπορείς να κάνεις διαφορετικά. Ή αγαπάς ή δεν αγαπάς. Δεν έχει λίγο, πολύ, μέτρια. Δεν είναι καφές η αγάπη. Μερικά μεγέθη είναι απολύτως απόλυτα, και αυτά είναι που αξίζουν, αυτά είναι που γεμίζουν, εκεί είναι η ουσία.

Η αγάπη είναι το αντίθετο της σύγκρισης. Στην αγάπη δε χωρούν τα γιατί. Γιατί έτσι. Γιατί αγάπη. Στην αγάπη δεν υπάρχει το πιο και το λιγότερο. Αγάπη τόσο. Αγάπη έτσι. Χωρίς ερωτηματικά. Χωρίς σημεία στίξης. Συνεχής και αρμονική ροή είναι η αγάπη.

Και δε σταματάς να αγαπάς επειδή ο άλλος έφυγε. Και τι πα’να πει «έφυγε»; Τι πα’να πει «πέθανε»;

***

13627140_10153938442349011_3501876032405037070_n

Άνοιξα σήμερα, για χάρη σου, ένα κουτάκι με αναμνήσεις. Βρήκα εκεί μέσα ξεχασμένα, καλά και κακά. Θύμωσα, στεναχωρήθηκα, μετάνιωσα, έκλαψα, χαμογέλασα, έσκασα στα γέλια, μου κόπηκε η όρεξη, μου κόπηκε ο βήχας, ντράπηκα λίγο, αναστέναξα από χαρά, αναστέναξα από λύπη.
Ένιωσα.
Έζησα.

Ευχαριστώ.

 

 

στην εξωτική Άπω Ανατολή

Ετικέτες

, , , , , ,

Singapore

Singapore

Δεν είχα σκοπό ποτέ να πάω στην Ασία, και μάλιστα στη Νοτιοανατολική Ασία. Δε με ενθουσίαζαν ποτέ τα μέρη αυτά, ούτε ο πολιτισμός τους, ούτε το φαγητό τους, ούτε η κουλτούρα, ούτε η νοοτροπία, ούτε η θρησκεία, τίποτα. Αν δεν το έκανα σαφές ως τώρα, κανένα μέρος της Ασίας δεν ήταν στην to do list μου -άντε βαριά η Μέση Ανατολή και η Κίνα. Αν έμαθα λοιπόν κάτι από αυτό το ταξείδι, ήταν «ποτέ μη λες ποτέ». Από την άλλη, βέβαια, όταν πας κάπου χωρίς να περιμένεις τίποτα, είσαι ανοιχτός στο οτιδήποτε. Και τότε οι εκπλήξεις βρίσκουν γόνιμο έδαφος και ανοιχτές πορτούλες και χώνονται και κάνουν θαύματα! Ένα μικρό θαύμα λοιπόν συντελέστηκε σε αυτές τις 12 μέρες που τριγύρισα εκεί στα πέριξ του κόλπου της Βεγγάλης και του Ινδικού Ωκεανού.

Gardens by the bay

Gardens by the bay

Η αφορμή, ένας καλός φίλος που ζει στη Σιγκαπούρη. Είπα λοιπόν στην φίλη μου την Α. «πάμε;» -και πήγαμε🙂 Μην έχοντας υπόψη μου πως μια χαρά γεμίζει ένα δεκαήμερο η Σιγκαπούρη κι από φόβο μη βαρεθούμε, χώσαμε τρεις χώρες σε 12 μέρες -μόνο που κάθε μέρος από αυτά θέλει πολύ περισσότερο καιρό για να το δεις καλά, να το καταλάβεις, να το ζήσεις και να φύγεις γεμάτος.

Τα καλά πάντως ξεκίνησαν ήδη από την πτήση: παρά την ταλαιπωρία στο αεροδρόμιο του Βρυξελλοχωριού (λόγω των πρόσφατων επιθέσεων), η πτήση με την Turkish airlines εκτός από πάμφθηνη, ήταν και όσο άνετη μπορεί να είναι μια πτήση 3,5 συν 11 ωρών. Το μπόνους ήταν το λουκουμάκι του καλωσορίσματος στο αεροπλάνο😉

***

έξω από το Asian Civilisations Museum

έξω από το Asian Civilisations Museum

Η Σιγκαπούρη είναι στην πραγματικότητα μια μετρίου μεγέθους πόλη, πολύ πυκνοκατοικημένη και με άπειρα πρόσωπα και εκδοχές. Πέντε εκατομμύρια άνθρωποι ζουν στα μόλις 700 τετρ. χλμ. που καλύπτει η Πόλη του Λιονταριού, γνωστή και ως Red Dot. Τέσσερις διαφορετικές εθνότητες απαρτίζουν κατά κύριο λόγο τον πληθυσμό: Κινέζοι, Μαλαισιανοί, Ινδοί και οι μιγάδες Περανακάν (ένα ανακάτεμα Κινέζων και Μαλαισιανών συνήθως), αλλά και διάφορες άλλες εθνότητες, Ασιάτες και Ευρωπαίοι. Το αποτέλεσμα είναι ένα απίθανο milk shake πολιτισμών, κουλτούρας, εθίμων και προσώπων. Από τότε που την έχτισε ένας Μαλαισιανός πρίγκηπας, καμιά δεκαριά αιώνες πριν, η πόλη ήταν πάντα εμπορικό, οικονομικό και διαμετακομιστικό κέντρο και μεγάλο λιμάνι. Aρχαιολογικά ευρήματα, όπως ένα ναυάγιο του 9ου αιώνα, δείχνουν πως η Σιγκαπούρη ήταν σταθμός στον εμπορικό δρόμο που συνέδεε την Κίνα και τη Νοτιοανατολική Ασία με τη Μέση Ανατολή. Βρετανοί και Ολλανδοί την χρησιμοποίησαν αργότερα, στην εποχή της αποικιοκρατίας, με τον ίδιο τρόπο, ενώ και σήμερα συνιστά ένα από τα πιο δραστήρια εμπορικά, χρηματοπιστωτικά και τεχνολογικά κέντρα.

Gardens by the bay

Gardens by the bay

Αυτή η πολυσχιδής δραστηριότητα αποτυπώνεται στην πολεοδομία, την αρχιτεκτονική και τον τρόπο ζωής. Μoντέρνα αρχιτεκτονήματα και ουρανοξύστες συνυπάρχουν με βουδιστικούς ναούς και τζαμιά, δαιδαλώδη δρομάκια της Chinatown, πολυχρωμα μαγαζιά της Little India και μυρωδάτα φαγάδικα της Arab street, ενώ έντονο είναι και το κολονιάλ στοιχείο. Η ντόπια κουζίνα είναι ένα αμάλγμαμα κινέζικης, μαλαισιανής και ινδικής, ενώ παράλληλα δεν υπάρχει ασιατική (και όχι μόνο) κουζίνα που να μην εκπροσωπείται.

Clarke Quay

Clarke Quay

Από την άλλη βέβαια, η ευμάρεια που αποτελεί την πρώτη επιφανειακή εντύπωση δεν αφορά την πλειονότητα του πληθυσμού. Τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα, που απαρτίζονται κυρίως από Ινδούς, Μαλαισιανούς, Πακιστανούς μετανάστες, αλλά φυσικά και πάρα πολλούς ντόπιους, αναγκάζονται να κάνουν δυο και τρεις δουλειές για να τα βγάλουν πέρα στην πανάκριβη Σιγκαπούρη. Ταυτόχρονα η ατσαλάκωτη εικόνα που συντίθεται από την ελβετικού τύπου καθαριότητα και τάξη και τη μηδενική σχεδόν εγκληματικότητα, συντηρείται με τη σιδηρά πυγμή ενός αυταρχικού καθεστώτος, το οποίο διαδέχτηκε τους αποικιοκράτες και βρίσκεται σε ισχύ μέχρι σήμερα.

Arab street

Arab street

Αυτά δεν μπορείς να τα παραβλέψεις. Αλλά όντας επισκέπτης, όσο κι αν σε καταπονούν υψηλές θερμοκρασίες και η δυσφορία της υγρασίας, δε μπορείς να μην απολαύσεις μια βόλτα στους Gardens by the bay, στην Chinatown και στο Clarke Quay. Αναμφίβολα πάντως, η ομορφότερη γειτονιά (από όσες είδαμε εμείς τουλάχιστον) είναι η Arab street, τα χαμηλά κτίσματα της οποίας αντιστέκονται στους ουρανοξύστες που τα περιτριγυρίζουν, και φιλοξενούν μπαρ και εστιατόρια που τίποτα δεν έχουν να ζηλέψουν από τα ευρωπαϊκά -εκτός ίσως από τις τιμές.

Arab street

Arab street

Στα highlights μπαίνουν οπωσδήποτε μια βόλτα στο Clarke, το βιετναμέζικο εστιατόριο Mrs Pho στην Arab street, το Μουσείο Ασιατικών πολιτισμών και το bar Divine στο Parkside. Α, και το Barstories στην Arab street. Και σίγουρα πολλά άλλα που ξεχνάω ή που δεν πρόλαβα να δω και θα τα ανακαλύψω την επόμενη φορά.

η θέα προς Marina Bay Sands από Gardens by the bay

η θέα προς Marina Bay Sands από Gardens by the bay

η θέα από Beach road

η θέα από Beach road

***

Φτάνοντας στην Kuala Lumpur, είναι αδύνατο να μην εντυπωσιαστείς από το τεράστιο, ολοκαίνουργιο, υπερσύγχρονο αεροδρόμιο. Αν πας στην πρωτεύουσα της Μαλαισίας, πρέπει οπωσδήποτε να δοκιμάσεις το ντόπιο φαγητό. Να μην παραξενευτείς που γύρω σου κυκλοφορούν πολλοί Κινέζοι: ο πληθυσμός της πόλης αποτελείται από Μαλαισιανούς, Κινέζους, Ινδούς και διάφορους άλλους ασιάτες και μη, με αποτέλεσμα η κοινή γλώσσα να είναι τα αγγλικά. Μη μπεις στον κόπο (και το έξοδο) να ανέβεις στους δίδυμους Petrona Towers, μια βόλτα απ’εξω αρκεί. Το λένε και οι ντόπιοι, εξάλλου είναι απλά άλλο ένα shopping mall. Αλλά να πας στην Chinatown, να πας στην πλατεία Merdeka, όπου ανακηρύχθηκε η ανεξαρτησία της χώρας και κυμάτισε για πρώτη φορά η σημαία της το 1957. Να μη διστάσεις να δοκιμάσεις street food, αρωματικά νοστιμότατα φρούτα που πουλιούνται σε όλες τις αγορές, να πάρεις ινδοκάρυδο από πλανόδιο και να πιεις το χυμό του με καλαμάκι μέσα από το  φρούτο και να πιασεις κουβέντα με οποιονδήποτε ντόπιο ή ξένο.

Petrona Towers

Petrona Towers

Αξίζει ακόμα και μια επίσκεψη στο Μουσείο Ισλαμικής τέχνης. Το μουσείο καλύπτει γεωγραφικά και χρονολογικά μια μεγάλη περίοδο της ισλαμικής ιστορίας και τέχνης, διαθέτει μια πολύ πλούσια συλλογή από χειρόγραφα, είδη ένδυσης, μικροέπιπλα, κεραμεικά, κοσμήματα και όπλα, καθώς και μια συλλογή από μακέτες των πιο σπουδιαών τζαμιών του κόσμου. Επίσης, είναι το ίδιο ένα πολύ ενδιαφέρον αρχιτεκτονικό κτίσμα και βρίσκεται απέναντι από ένα μεγάλο τζαμί, που είναι επισκέψιμο (εκτός φυσικά των ωρών προσευχής).

Chinatown

Οι Μαλαισιανοί είναι κατά το πλείστον μουσουλμάνοι, και μάλιστα αρκετά συντηρητικοί. Οι ενδυματολογικές επιλογές των τουριστών είναι μεν ανεκτές, αλλά καλύτερα να αποφύγεις τα πολύ προκλητικά ρούχα αν είσαι γυναίκα (παρά τη ζέστη), γιατί είναι πιθανό να εισπράξεις επιπληκτικά βλέμματα. Η χώρα είναι θεωρητικά δημοκρατία -τελοσπάντων- αλλά μαστίζεται από μεγάλη διαθφορά και πολιτική κρίση, όπως συνήθως συμβαίνει στις πρώην αποικίες. Εδώ οι οικονομικές αντιθέσεις και η φτώχεια είναι πιο έκδηλες, καθότι απουσιάζει η υπερβολική χλιδή της Σιγκαπούρης και αρκετά σημεία της πόλης είναι παραμελημένα και σε εμφανώς κακή κατάσταση. Αν μάλιστα βρεθείς στις γειτονιές όπου ζουν οι ευρωπαίοι, θα δεις τις αντιθέσεις να ξετυλίγονται ακόμα πιο έντονα: πολυόροφα συγκροτήματα (condominium) που φυλάσσονται από ιδιωτική αστυνομία και περιλαμβάνουν πισίνες, night shop, playrooms, κομμωτήρια και γυμναστήρια στο εσωτερικό τους. Οι Ολλανδοί άποικοι μπορεί να έχουν φύγει εδώ και 60 χρόνια, αλλά οι δυτικοί εξακολουθούν να ανήκουν στην ανώτερη τάξη, η οποία απέχει έτη φωτός από τις κατώτερες.

κοντά στο Islamic Arts museum

κοντά στο Islamic Arts museum

Παρ’όλα αυτά, όπως και στη Σιγκαπούρη, οι άνθρωποι είναι ευγενέστατοι, χαμογελαστοί και προσιτοί -ειδικά οι Κινέζοι. Και, αν δεν έγινε σαφές ως τώρα, η σπουδαιότερη ατραξιόν της KL είναι το φαγητό: οι Μαλαισιανοί είναι πολύ περήφανοι για την κουλτούρα φαγητού που έχουν και καλά κάνουν, γιατί οι γεύσεις και τα αρώματα της κουζίνας τους είναι σχεδόν εθιστικά. Εξαιρετικό είναι επίσης και το ντόπιο κρύο τσάι με το οποίο συνοδεύουν συνήθως το φαγητό τους.

Chinatown

Chinatown

trying Thai food in Malaysia :)

trying Thai food in Malaysia🙂

yummy!

yummy!

yummier :)

yummier🙂

η θέα από Kiala

η θέα από Kiala

KLCC

KLCC

***

Αν τα προηγούμενα μέρη με είχαν πείσει πως θα ξαναπάω στην περιοχή, η τελευταία μας στάση ήταν αυτή που με έκανε να δεσμευτώ. Το Μπαλί είναι πραγματικά ένας παράδεισος. Το νησί είναι λίγο μικρότερο από την Κρήτη, έχει 4 εκατομμύρια μόνιμους κατοίκους και δέχεται 12 εκατομμύρια τουρίστες το χρόνο. Όπως κάθε ηφαιστειογενής τόπος, διαθέτει πολύ γόνιμο έδαφος και εντυπωσιακή φυσική ομορφιά.

Seminyak

Seminyak

Seminyak

Seminyak

Το νησί ανήκει στη μουσουλμανική κατά το πλείστον Ινδονησία, αλλά οι δικοί του κάτοικοι είναι Ινδουιστές. Οι Ινδουιστές, εκτός από τα κλασικά τεμένη στα οποία λατρεύουν τις θεότητές τους και τελούν τις λειτουργίες τους, έχουν βωμό και στα σπίτια και τους χώρους εργασίας (ακόμα και στα αυτοκίνητα), στον οποίο κάθε πρωί εναποθέτουν καλαθάκια με προσφορές: λουλούδια, φρούτα και άλλα φαγώσιμα, ακόμα και αρωματικά στικ. Αυτά τα μικρά καλαθάκια τα βλέπεις παντού, στους δρόμους, στις παραλίες, στα πεζοδρόμια.

13219784_276982939307647_1120356093_n

καλλιέργεια καφέ και τσαγιού στο Ubud

καλλιέργεια καφέ και τσαγιού στο Ubud

Οι άνθρωποι είναι αναμφίβολα ο πιο πολύτιμος και ελκυστικός παράγοντας στο νησί. Χαμογελαστοί, ευγενικοί, καλόκαρδοι, φιλικοί και πολύ φιλόξενοι, με τους αργούς ρυθμούς τους και τη ζεστή τους συμπεριφορά λειτουργούν αγχολυτικά! Οι Μπαλινέζοι στη μακρόχρονη ιστορία τους, έχουν αναπτύξει πάρα πολύ τις τέχνες: υφαντουργία, αργυροχοϊα, ζωγραφική, αλλά και χορό και μουσική που είναι συνδεδεμένα (όπως πάντα και παντού) και με τις θρησκευτικές τελετές. Οι ναοί τους είναι ανοιχτοί και αποπνέουν σεβασμό, αλλά όχι φόβο. Ακόμα και τα τερατόμορφα αγάλματα μοιάζουν να χαμογελάνε.

Ubud

Ubud

Ubud

Ubud

Πριν ανανπτυχθεί ο τουρισμός (στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα), οι άνθρωποι ζούσαν κυρίως από τις αγροτικές εργασίες. Σε ένα μέρος τόσο εύφορο, καλλιεργούσαν πάντα άφθονο ρύζι, αλλά και φρούτα και λαχανικά, καφέ, τσάι και σοκολάτα. Όλα αυτά βέβαια είναι η πρώτη ύλη για την απίθανα εύγευστη κουζίνα τους, μια πανδαισία γευσεων και αρωμάτων. Και δυστυχώς, είναι αρκετά φανερό το γεγονός ότι η εντατική ανάπτυξη του τουρισμού έχει επιβαρύνει τη φύση. Σε γενικές γραμμές το νησί είναι καθαρό και αρκετά φροντισμένο, αλλά η υπερβολική κατανάλωση νερου έχει επιβαρύνει την καλλιεργεια του ρυζιού -που ήταν η βάση της αγροτικής οικονομίας:έτσι, στο βόρειο και λιγότερο τουριστικό μέρος του νησιού, πολλοί πλέον αναγκάζονται να καλλιεργούν καλαμπόκι αντί για ρύζι -το οποίο καλαμπόκι και άσχετο με την ντόπια βιοποικιλότητα είναι και λιγότερο επικερδές-, επειδή το νερό χρησιμοποιείται για να ποτίζει τα golf courts του τουριστικού νότου. Είναι ακόμα φανερό πως τα έθιμα και οι τοπικές συνήθειες αντιστέκονται όσο μπορούν στον τουριστικό τυφώνα, αλλά αυτό είναι βέβαια δύσκολο, καθώς η φτώχεια είναι πανταχού παρούσα και η ενασχόληση με τον τουρισμό αποτελεί τη βασική διέξοδο από αυτήν.

Monkey forest, Ubud

Monkey forest, Ubud

13177211_276984309307510_6466522960380004540_n

Παρ’όλα αυτά, το Μπαλί παραμένει πανέμορφο. Οι τεράστιες αμμουδιές, η τυρκουάζ θάλασσα, η εντυπωσιακή ζούγκλα που ξεχειλίζει από παντού, οι εξωπραγματικής ομορφιάς ορυζώνες, οι φοίνικες, οι μπανανιές και κάθε είδους φυτά είναι παντού και αφήνουν τον επισκέπτη ενεό.

Ορυζώνες, Ubud

Ορυζώνες, Ubud

Από τα πιο όμορφα και εντυπωσιακά μέρη που είδαμε είναι το Τάνα Λοτ, ένα ινδουιαστικό τέμενος δίπλα στη θάλασσα, γνωστό ως και «ναός στον Ωκεανό» -σα να λέμε το Σούνιο, αφού είναι επίσης διάσημο και για το ηλιοβασίλεμά του. Ο ναός, ή μάλλον το σύμπλεγμα των ναών, εκτείνεται κατά μήκος της θάλασσας, αλλά και σε βάθος στην ξηρά, καταλαμβάνει βράχους και σχεδόν μπαίνει μέσα στη θάλασσα.

Ορυζώνες, Ubud

Ορυζώνες, Ubud

13224346_278664292472845_684995653_o

Ομοίως εντυπωσιακό, ειδικά για κάποιον όχι εξοικειωμένο με την τροπική φύση, είναι το δάσος των πιθήκων, που είναι και αυτό ιερός τόπος: ένας ναός χτισμένος μέσα στο δάσος, που κατακλύζεται από πιθηκάκια που αράζουν, κοιμούνται, τσακώνονται, κλέβουν φαγητά από τους επισκέπτες και σκαρφαλώνουν στις πλάτες τους και στα δέντρα.

Ορυζώνες, Ubud

Ορυζώνες, Ubud

Αν έπρεπε να διαλέξω δυο πράγματα από το Μπαλί, το ένα θα ήταν σίγουρα το τοπίο στους ορυζώνες. Οι δεκάδες αποχρώσεις του πρασίνου που απλώνονται στις πλαγές με τις αναβαθμίδες, σκεπασμένες από το γαλανό ουρανό.
Το δεύτερο θα ήταν οι Μπαλινέζοι, που στάζουν γλυκύτητα, ευγένεια, καλοσύνη, αλλά και μια βουβή περηφάνεια. Οι Μπαλινέζοι δεν ταξιδεύουν, προφανώς γιατί δεν έχουν τα χρήματα για να το κάνουν. Αλλά είναι και περήφανοι για τον τόπο τους, καθώς άλλωστε, όπως γράφει και ο οδηγός μου «αν όλος αυτός ο κόσμος έρχεται στο νησί τους, κάποιος καλός λόγος υπάρχει».🙂

Monkey forest

Monkey forest

το κλεφτρόνι <3

το κλεφτρόνι❤

Οι οικονομικές συνθήκες είναι σκληρές σε βαθμό που δεν φανταζόμαστε, ούτε καν στην Ελλάδα: δεκαετίες αποικιοκρατίας, πολέμων και κατακτήσεων, τις οποίες διαδέχτηκε η κουτσουρεμένη ανεξαρτησία, έχουν αφήσει έκδηλο το στίγμα τους στις ζωές των ανθρώπων. Η μακροχρόνια χούντα του Σουχάρτο, χάρη στην οποία η Ινδονησία έγινε μάλλον η Χιλή της Νοτιοανατολικής Ασίας, έκανε τα πράγματα σίγουρα χειρότερα. Δεν υπάρχουν κοινωνικές ασφαλίσεις, δεν υπάρχει σύνταξη, δεν υπάρχουν ωράρια (στο Σεμινιάκ τα ινστιντούτα ομορφιάς και σπα είναι ανοιχτά μέχρι τις 11 το βράδυ και δέχονται πελάτες χωρίς ραντεβού), δεν υπάρχουν δικαιώματα.
Όμως οι Μπαλινέζοι χαμογελούν και καλοδέχονται τους ξένους, και τους μεταδίδουν λίγη από τη γαλήνη και τη φιλοσοφημένη στάση ζωής τους. Πριν να βρεθώ στην Ασία, αυτό ακριβώς το στοιχείο, που για μένα ήταν έλλειψη μαχητικότητας και διεκδίκησης, ήταν αυτό που με απωθούσε: επί τόπου κατάλαβα πως μάλλον αυτή είναι η άμυνά τους, ο τρόπος τους να επιβιώνουν. Και δεν νιώθω ικανή να τους κρίνω, δεν έχω ζήσει αυτό που έχουν ζήσει αυτοί.
Οπωσδήποτε η επαφή μας μαζί τους ήταν παροδική και επιφανειακή. Λίγη όμως από την προσηνή τους συμπεριφορά και τη γλυκύτητά τους, την πήραμε μαζί μας. Αυτήν και τις υπέροχες εικόνες της φύσης και του τόπου τους, που αγαπούν και σέβονται με τρόπο γνήσιο.

Tanah Lot

Tanah Lot

Γιατί τελικά η ομορφιά κάθε τόπου επισφραγίζεται από τους ανθρώπους του. Κρατώ αυτά τα χαμόγελα, τη γεύση του ρυζιού τους, το άρωμα του καφέ τους και την αγνότητά τους.

Και νιώθω ευγνωμοσύνη για το ταξείδι αυτό που έκανε με τρόπο καταλυτικό αυτό που πρέπει να κάνουν τα ταξείδια: κατέρριψε απόλυτες θέσεις και στεγανά και άνοιξε ορίζοντες. Χαίρομαι κι ευχαριστώ όλους τους υπέροχους ανθρώπους που γνώρισα και υπόσχομαι «καλή αντάμωση».

13199289_277576039248337_1011271145_o

Tanah Lok

Tanah Lot

Tanah Lot

Tanah Lot

Seminyak

Seminyak

δεν υπάρχει ουδετερότητα

Ετικέτες

, ,

Albert EinsteinΟ Αλμπερτ Αϊνστάιν «έφυγε» στις 18 Απριλίου 1955. Η προσφορά του στην ανθρωπότητα, δεν είναι «μόνο» η αλματώδης ώθηση που έδωσε στην περιπέτεια της επιστημονικής ερμηνείας του άμεσου περιβάλλοντός μας και του σύμπαντος. Η προσφορά του, κυρίως προς τις νέες γενιές επιστημόνων, έγκειται και στην πεποίθησή του, πως κάθε επιστημονική κατάκτηση αποκτά πραγματικό και ουσιαστικό νόημα, μόνο αν αφορά στο σύνολο της κοινωνίας. Μόνο αν απαντά στις ανάγκες, τα ερωτήματα και τα προβλήματα εκείνων, των πολλών, που παράγουν τον πλούτο και όχι εκείνων, των ελάχιστων, που τον κλέβουν.

Ο Αϊνστάιν δεν αποκάλυψε, «μόνο», τον «μηχανισμό» που συνδέει τον χώρο, τον χρόνο και την βαρύτητα. Απέδειξε, επίσης, το γιατί ο επιστήμονας οφείλει να παίρνει θέση στα ζητήματα και τα αιτήματα της εποχής του. Οτι δεν υπάρχει «ουδετερότητα» και πως, όποιος την επικαλείται, ανεξάρτητα από προθέσεις, παίρνει το μέρος των ελάχιστων που κλέβουν τον κοινωνικά παραγώμενο πλούτο.

Στο πρώτο τεύχος της γνωστής αριστερής επιθεώρησης «Monthly Review» τον Μάη του 1949, έγινε ακόμη πιο σαφής:

«(…) Η παραγωγή γίνεται για το κέρδος, όχι για τη χρήση της. (…) Το κίνητρο του κέρδους, σε συνδυασμό με τον ανταγωνισμό μεταξύ των καπιταλιστών, ευθύνεται για την αστάθεια στη συσσώρευση και στη χρήση του κεφαλαίου, που οδηγεί σε όλο και πιο σοβαρές υφέσεις. Ο απεριόριστος ανταγωνισμός οδηγεί σε τεράστια σπατάλη εργασίας, καθώς και στον ακρωτηριασμό της κοινωνικής συνείδησης των ατόμων, που ανάφερα προηγουμένως.

Είναι αυτός ο ακρωτηριασμός των ατόμων που θεωρώ ως το χειρότερο κακό του καπιταλισμού. Ολάκερο το εκπαιδευτικό μας σύστημα υποφέρει από αυτό το κακό. Εμφυσούν στον σπουδαστή την υπερβολικά ανταγωνιστική συμπεριφορά, προπονώντας τον στη λατρεία της επίκτητης επιτυχίας ως προετοιμασίας για τη μελλοντική του καριέρα.

Είμαι πεπεισμένος ότι υπάρχει μόνον ένας τρόπος για να εξαλειφθούν αυτά τα σοβαρά κακά, καθαρά και ξάστερα μέσα από την εγκαθίδρυση μιας σοσιαλιστικής οικονομίας, που θα συνοδεύεται από ένα εκπαιδευτικό σύστημα προσανατολισμένο προς κοινωνικούς στόχους (…)».

via Το Περιοδικό
oλόκληρο το άρθρο στα αγγλικά εδώ

Ζώντας με τον φόβο

Ετικέτες

, , , , , ,

198590-1458666498758732

Δεν ένιωσα καμία έκπληξη σήμερα το πρωί, όταν ξύπνησα και έμαθα για τις επιθέσεις στο αεροδρόμιο των Βρυξελλών. Μετά το Charlie Hebdo, το χτύπημα στο Παρίσι το Νοέμβριο, το lock-down, το κυνηγητό, και τελικά την σύλληψη του Αμπντεσλάμ, αυτό ήταν το αναμενόμενο. Ετοιμαζόμουν για να πάω στη δουλειά, όταν έσκασε και η τρίτη βόμβα στο μετρό. Εκείνη τη στιγμή, για έναν καθαρά συμβολικό λόγο, ένιωσα πως ναι, αυτό το πράγμα με αφορά, αφορά την καθημερινότητά μου.

Σχεδόν αμέσως άρχισαν τα τηλεφωνήματα και τα μηνύματα, να μάθουμε αν είναι όλοι καλά και ασφαλείς. Σύντομα η κινητή τηλεφωνία μας πρόδωσε, οι σειρήνες των περιπολικών και των ασθενοφόρων έγιναν η σταθερή μουσική υπόκρουση, οι πληροφορίες έφταναν συγκεχυμένες, πόσοι νεκροί, πόσοι τραυματίες, η τάδε φίλη που ξέρουμε πως παίρνει αυτό το μετρό τέτοια ώρα περίπου καθημερινά -ευτυχώς δεν είναι στις Βρυξέλλες αυτές τις μέρες.

Ακολούθησαν οι οδηγίες από το κράτος: μην κυκλοφορείτε, μη στέκεστε κοντά στα παράθυρα, κρατείστε τα κλειστά, μην πάτε στη δουλειά, οι γονείς να πάρουν τα παιδιά από τα σχολεία, τα σχολεία και τα πανεπιστήμια κλείνουν, επίπεδο συναγερμού 4. Και το διάγγελμα του πρωθυπουργού που «δεν έχει καμία απόδειξη πως οι επιθέσεις συνδέονται με την πρόσφατη σύλληψη του Αμπντελσλάμ» -μόνο που λίγες ώρες μετά, ανέλαβε την ευθύνη για τις επιθέσεις ο ISIS, διαψεύδοντας τους ενδοιασμούς του..

Στην αρχή, το σκηνικό μου θύμισε το σεισμό του ’99 στην Αθήνα: τα δεκάδες τηλεφωνήματα, οι γραμμές που έπεφταν, ο πανικός και οι σειρήνες. Μόνο που ο σεισμός ήταν μια φυσική καταστροφή. Τούτη εδώ ήταν προαναγγελθείσα και μόνο οι στρουθοκάμηλοι θα μπορούσαν να εκπλαγούν. Εδώ και περισσότερο από ένα χρόνο, στις Βρυξέλλες ζούμε σε καθεστώς συναγερμού. Σχεδόν συνηθίσαμε την παρουσία των φαντάρων με τα αυτόματα και των στρατιωτικών οχημάτων στους δρόμους. Κι όμως, η στρατιωτικοποίηση της καθημερινότητάς μας δεν απέτρεψε το χτύπημα.

Γιατί καμία δύναμη και κανένας στρατός στον κόσμο δεν μπορεί να αποτρέψει αυτόν που έχει αποφασίσει να πεθάνει και να πάρει όσους περισσότερους μπορεί μαζί του. Γιατί όποιος σπέρνει βόμβες, θερίζει τρομοκρατικά χτυπήματα. Τα σημερινά χτυπήματα στη βελγική πρωτεύουσα, είναι μια ακόμα χάντρα στο κομπολόι που ξεκινά από τις έμμεσες ή άμεσες και συνήθως αιματηρές παρεμβάσεις της Δύσης στις αραβικές χώρες, περνάει από τις βάρκες των θαλασσοδαρμένων προσφύγων στο Αιγαίο, συνεχίζεται στις υποβαθμισμένες συνοικίες των μεταναστών στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και καταλήγει ακριβώς το αιματοκύλισμά τους.

Λίγη ώρα πριν τα χτυπήματα, ένα άρθρο στη βελγική Soir, ενημέρωνε πως η κυβέρνηση σχεδιάζει να θεσμοθετήσει την αυτόματη προσαγωγή και έλεγχο ανθρώπων που επιστρέφουν στο Βέλγιο από τη Συρία.

Λίγο μετά τα χτυπήματα, και ενώ ακόμα η πληροφόρηση ήταν ασαφής, εκπρόσωπος της μουσουλμανικής κοινότητας στις Βρυξέλλες έκανε έκκληση στους μουσουλμάνους να σταθούν δίπλα στα θύματα και τους συγγενείς τους, και στους Ευρωπαίους να μην στιγματίσουν τους μουσουλμάνους. Λίγες μέρες νωρίτερα, βέβαια, το γαϊτανάκι του στιγματισμού των προσφύγων έφτανε σε κρεσέντο, με την απόφαση της Συνόδου Κορυφής, που έλαβε χώρα στην ίδια πόλη που σήμερα το πρωί δεχόταν το τρομοκρατικό πλήγμα.

Στις Βρυξέλλες σήμερα όλοι και όλα μοιάζουν να έχουν παγώσει. Από αύριο και ενώ η πόλη θα μαζεύει τα κομμάτια της, το πιθανότερο είναι πως ο κύκλος του τρόμου θα κλιμακωθεί κι άλλο. Και ενώ οι Ευρωπαίοι θα εκπαιδεύονται στο φόβο, οι πρόσφυγες θα συνεχίζουν να βιώνουν την απόγνωση πίσω από συρματοπλέγματα και φράχτες.

Το κείμενο δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών.