Έψαχνα να βρω πώς να αρχίσω αυτό το ποστ και όλες μου οι ιδέες φαίνονταν λίγες. Την απάντηση μου την έδωσε ο ίδιος ο Yalom, στην βιογραφία του που περιλαμβάνεται στο εξαιρετικής αισθητικής και πληρότητας site του:

I was born in Washington, D.C., June 13, 1931, of parents who immigrated from Russia (from a small village named Celtz near the Polish border) shortly after the first world war. Home was the inner city of Washington—a small apartment atop my parents’ grocery store on First and Seaton Street. During my childhood, Washington was a segregated city, and I lived in the midst of a poor, black neighborhood. Life on the streets was often perilous. Indoor reading was my refuge and, twice a week, I made the hazardous bicycle trek to the central library at seventh and K streets to stock up on supplies.

[...]

To the ghetto mentality of my day, career choices for young men were limited or perceived as limited. All of my peers either went into medical school or into business with their fathers. Medical school seemed closer to Tolstoy and Dostoevsky, and I entered upon my medical training already having decided to go into psychiatry. Psychiatry proved (and proves to this day) endlessly intriguing, and I have approached all of my patients with a sense of wonderment at the story that will unfold.

Δεν είχα ποτέ μου ιδιαίτερη σχέση με την ψυχιατρική και την ψυχοθεραπεία (και να λείπουν τα κακεντρεχή σχόλια). Αποφάσισα να διαβάσω το Όταν έκλαψε ο Νίτσε, επειδή μου το έκαναν δώρο. Με διακρίνει μια άπωση προς τα best seller και το θέμα δεν μου φαινόταν ελκυστικό. Το βιβλίο, όμως, με κέρδισε από τις πρώτες του σελίδες, διαψεύδοντας την καχυποψία μου, και αποζημιώνοντάς με πλουσιοπάροχα.

Ήταν η αφορμή να ψάξω και τα άλλα του μυθιστορήματα, αλλά και να ενημερωθώ πιο λεπτομερώς για την γοητευτική επιστήμη της ψυχιατρικής. Ακολούθησαν λοιπόν, Η θεραπεία του Σοπενχάουερ (και εδώ), Το ντιβάνι, Η μάνα ή το νόημα της ζωής.

Στο Νίτσε, ο Γιάλομ καταφέρνει να συνδυάσει με θαυμαστό τρόπο την ιστορία με την ψυχιατρική. Διαπράττοντας μια ιστορική αυθαιρεσία, από άποψης αυστηρής χρονολογικής σειράς, μας μεταφέρει στον 19ο αι., όπου ο γιατρός Josef Breuer -μέντορας του Freud- αναλαμβάνει έναν δύσκολο ασθενή, τον Friedrich Nietzsche. Η ψυχιατρική είναι ακόμα στα σπάργανα, αλλά η συνάντηση του μεγάλου φιλοσόφου με τον προοδευτικό και ανοιχτόμυαλο γιατρό θα αποφέρει θαυμαστά αποτελέσματα και για τους δύο. Θα ανακαλύψουν πτυχές της ψυχοσύνθεσής τους, που ποτέ δεν θα είχαν φανταστεί και θα αποκτήσουν ο ένας στο πρόσωπο του άλλου έναν πολύτιμο φίλο. Στο περιθώριο της αφήγησης, ο Freud, ως ειδικευόμενος γιατρός κάνει τα πρώτα του βήματα προς την ψυχανάλυση και υπονοείται πως αυτή η περιπέτεια του δασκάλου του υπήρξε διδακτική για τον ίδιο. Από ιστορικής άποψης, ο Γιάλομ δεν είναι πολύ πιστός, υποσημειώνει όμως σταθερά τις ιστορικές του αυθαιρεσίες -ενώ η σκοπιμότητα είναι προφανής και το αποτέλεσμα κάνει τον αναγνώστη να μην λαμβάνει υπόψην του το μικρό αυτό ατόπημα.

Στον Σοπενχάουερ, παρουσιάζεται ένας ακόμα μεγάλος φιλόσοφος με διαφορετικό τρόπο. Παρακολουθούμε τις συναντήσεις μια ομάδας θεραπείας και τις ιστορίες των μελών της. Ένα από αυτά, πιστός θιασώτης του Arthur Schopenhauer, ενώ είναι αρχικά πολύ αρνητικός προς την κάθε μορφής ψυχοθεραπεία, και δη προς την ομαδική, είναι εκείνος που εν τέλει οφελείται περισσότερο. Η ιστορία και η φιλοσοφική σκέψη του Schopenhauer εξελλίσσονται παράλληλα με την αφήγηση τως εξελίξεων στην ομάδα.

Στο Ντιβάνι, μια γυναίκα θεωρεί υπεύθυνο για το διαζύγιό της τον ψυχοθεραπευτή του άνδρα της και αποφασίζει να τον εκδικηθεί στήνοντας ένα πανέξυπνο κόλπο (στο οποίο κάνει χρήση της ψυχοθεραπειας και των φυσικών της θέλγητρων, χωρίς καμία συστολή), αλλά τελικά αποτυγχάνει στην εκδίκηση, ενώ κερδίζει την θεραπεία -και πιθανότατα την ψυχή της.

Το νόημα της ζωής είναι μια συλλογή διηγημάτων, εν μέρει αυτοβιογραφική, εν μέρει βασισμένη σε περιστατικά που ο Γιάλομ έχει συναντήσει στην πορεία του ως ψυχίατρος. Ο υποψιασμένος αναγνώστης διαβλέπει την σημασία της οικογένειας και κυρίως της μητέρας στην μετέπειτα εξέλιξη κάθε ανθρώπου -και στα προβλήματα που ενδεχομένως θα αντιμετωπίσει. Στην κατάρα της ουγγαρέζικης γάτας -το τελευταίο διήγημα- η αλήθεια εμπλέκεται υπόγεια και αληθοφανώς με το παραμύθι, και το συγγραφικό ταλέντο του Γιάλομ αναδεικνύεται κεφάτο και δημιουργικό.

O Yalom είναι διεθνώς αναγνωρισμένος ως σημαντικός ψυχίατρος, εδώ όμως μας απασχολεί ως συγγραφέας. Ομολογουμένως, σε όλα του τα μυθιστορήματα και διηγήματα, είναι εμφανής η προσπάθεια να εκθειαστεί η ψυχιατρική και να εμφανιστεί σχεδόν ως κορωνίδα της ιατρικής επιστήμης. Αυτό όμως δεν ενοχλεί, διότι δείχνει έναν γιατρό παθιασμένο με την δουλειά του και πολύ ευαισθητοποιημένο στο αντικείμενό του.

Από την άλλη, η γραφή του είναι εμπνευσμένη, ρέουσα και απλή, ενώ οι επιδράσεις από τους -λατρεμένους- ρώσους κλασσικούς είναι εμφανείς. Γράφει δε με τόσο σαφή, απλό και εκλαϊκευμένο τρόπο, που κατορθώνει να κάνει μια εισαγωγή στην ψυχιατρική, προσιτή και εύληπτη ακόμα και από τον πιο αδαή αναγνώστη -όπως η αφεντιά μου. Ο ίδιος μάλιστα λέει πως στόχος του ήταν να χρησιμοποιήσει την μυθιστοριογραφία ως ένα νέο εργαλείο διδακτικής.

Πέρα λοιπόν, από τις ικανότητές του ως ψυχιάτρου και το χάρισμα τοου δασκάλου που εύκολα γίνεται αντιληπτό από τα γραπτά του, θα είμασταν άδικοι αν δεν αναγνωρίζαμε στον Yalom και το ταλέντο του συγγραφέα.