σε τίτλους

Brandenburger Tor, 8.XI.2009

• Στις 9 Νοεμβρίου, οι Γερμανοί γιόρτασαν την πτώση του τείχους του Βερολίνου. Μάλλον, χρειάζεται να το θέσουμε διαφορετικά: η Γερμανική κυβέρνηση, οι πολιτικοί της σύμμαχοι εντός και εκτός των “τειχών”, εκατοντάδες Γερμανοί (όχι Βερολινέζοι), μερικές χιλιάδες τουρίστες -αυτοί γιόρτασαν. Ήταν εκεί ο Βαλέσα, ο Γκορμπατσόφ, η Χίλαρυ Κλίντον, ο Μπαρόζο -αλλά επίσης, η Κρότ και το Μπαλόνι.
  Ένα από τα χάπενινγκς ήταν αυτό με τα διάσημα τουβλάκια/ντόμινο: πολλά από τα τουβλάκια ήταν ζωγραφισμένα από σχολεία, πανεπιστήμια, συλλόγους. Τα περισσότερα από τα τουβλάκια ήταν “προσφορά” (/διαφήμιση) της Lancia, της Deutsche Bank, της Easyjet, της ΒMW, της Mercedes -δλδ των νικητών. Αναμενόμενο δεν είναι να γιορτάζουν όλες αυτές οι εταιρίες την πτώση του Τείχους; Ήταν πιθανότατα αυτές που πλέον όλων επωφελήθηκαν.
  Θα ήταν βέβαια λογικό, να γιορτάσουν και οι Γερμανοί -ή τουλάχιστον οι Βερολινέζοι. Καθώς όμως, η “εθνική συνείδηση” δεν ήταν ποτέ ιδιαίτερα ισχυρή στη Γερμανία, ενώ παράλληλα μιλάμε για ένα λαό με έντονο το πρακτικό πνεύμα, κάνοντας τον απολογισμό οι Γερμανοί μάλλον νιώθουν όχι ιδιαίτερα ικανοποιημένοι, ή ακόμα και προδομένοι. Πολλά από αυτά που επιθυμούσαν, επιδίωκαν ή ήλπιζαν δεν έχουν επιτευχθεί, 20 χρόνια μετά. Γιατί, λοιπόν, να γιορτάσουν; [Οι Γερμανομαθείς δείτε και αυτό, ενώ αυτό μπορείτε να το διαβάσετε όλοι.]
  Όπως και να’χει, το Βερολίνο παραμένει η πιο ωραία πόλη της Ευρώπης, η πιο ζωντανή, ατμοσφαιρική και ελκυστική -γεμάτη δραστηριότητες, τέχνες, ιδέες, κουβέντες και κίνηση. Αυτός είναι μάλλον ο λόγος για τον οποίο, οι δεκάδες εκθέσεις, αφιερώματα και ρετροσπεκτίβες που οργανώθηκαν με την ευκαιρία της επετείου, αφενός ήταν μακράν πιο ενδιαφέρουσες και ουσιαστικές από το γλέντι της Άνγκελα στην Πύλη του Βραδεμβούργου, αφετέρου αναδείχθηκαν σαφώς λιγότερο από τα media. Πολλά από αυτά τα αφιερώματα θα είναι προσβάσιμα για μερικούς μήνες ακόμα. Αν βρεθείτε στο Βερολίνο στο προσεχές διάστημα, μην τα χάσετε, και οπωσδήποτε να κάνετε μια βόλτα από το Γερμανικό Ιστορικό Μουσείο (απέναντι από τη Bebelplatz, επί της Unter den Linden).

Checkpoint Charlie, 7.XI.2009

• Προσφάτως επιβεβαίωσα τη διαφωνία μου με την Αλεπού σχετικά με τον Μπέκετ. Προ διετίας ήταν η πρώτη φορά που είδα το Happy days, και μάλιστα σε μια από τις καλύτερες εκδοχές του, προ ημερών το En attendant Godot, και νομίζω πως μου αρκεί. Τι θέλω να πω;
  Υπάρχουν ορισμένα δημιουργήματα της τέχνης (ή και ορισμένοι δημιουργοί) τα οποία πρέπει κανείς να έχει προσεγγίσει (ή δοκιμάσει) για να διαθέτει μια όσο το δυνατόν πιο ολοκληρωμένη γενική παιδεία (ή κουλτούρα). Μάλιστα. Ένας από αυτούς τους δημιουργούς είναι ο Μπέκετ. Έξοχα.
  Ο Μπέκετ σαφέστατα είναι το γέννημα μιας εποχής, την χαρακτηρίζει και έχει προφανώς επηρρεαστεί από αυτήν, όσο κάθε μεγάλος καλλιτέχνης από την εποχή του. Δεν είμαι εδώ για να αμφισβητήσω ούτε το ταλέντο του, ούτε την ευστροφία του, ούτε την πρωτοτυπία της δημιουργίας του. Οπωσδήποτε όχι. Όμως, ορισμένες εκδοχές της τέχνης ενδέχεται να παρήγαν εκστατικά αποτελέσματα στην εποχή τους, αλλά να μην αποδίδουν το αυτό αποτέλεσμα σε μεταγενέστερες εποχές. Ενδέχεται ακόμη, ορισμένα εκφραστικά μέσα, μέθοδοι και τεχνοτροπίες να μην είναι προσπελάσιμες ή ακόμα, ευχάριστες και ενδιαφέρουσες για όλους τους ανθρώπους. Μάλλον εδώ είμαστε: ο Μπέκετ είναι μεγάλος συγγραφέας. Αλλά δεν είναι για μένα. Χίλιες φορές να δω 22 φορές συνεχόμενα όλες τις ταινίες του Κουστουρίτσα. Χίλιες φορές να διαβάσω 100 συναπτές φορές τις 11 διασωθείσες κωμωδίες του Αριστοφάνη. Ή ακόμα καλύτερα, να παώ για καφέ (οκ, μπορεί και να το υπερβάλλω λίγο, αλλά το’χετε!).

• Μέσα στην ίδια μέρα με τον Μπέκετ, μου συνέβησαν και οι Orishas. Μπορεί να μην είναι το αγαπημένο μου μουσικό είδος, αλλά η ατμόσφαιρα της γιορτής στο live τους είναι εμπειρία. Αν δεν τους έχετε πετύχει ως τώρα, την επόμενη φορά μην το χάσετε. Είναι σκέτο πανηγύρι!

Potsdamer platz 8.XI.2009

• Συμβαίνει αυτές τις μέρες στο Βρυξελλοχώρι μας: το Φεστιβάλ Αραβικού κινηματογράφου. Προς το παρόν, έχω δει μόνο το Chant des mariées (=το τραγούδι της νύφης). Πολύ ενδιαφέρουσα ταινία: πολύ “ανατολίτικη”, αρκετά “γυναικεία”, ελαφρώς κλισαρισμένη, αλλά έχει μια ενδιαφέρουσα οπτική γωνία για τον πόλεμο, τα ρατσιστικά μίση, τη φιλία, το γάμο, τη θέση της γυναίκας στις διάφορες κουλτούρες.
  Η ιστορία εξελίσσεται στην Τυνησία στα 1942, εν μέσω του Β’ Παγκοσμίου πολέμου, σε μια γειτονιά της Τύνιδας. Δυο κορίτσια, η μία μουσουλμάνα και η άλλη εβραία ονειρεύονται να παντρευτούν, αλλά ο πόλεμος και οι θρησκείες τους ορίζουν τις παραμέτρους του γάμου, και τελικά τη ζωή τους. Σκιαγραφόντας τη σχέση και την καθημερινότητά τους, η ταινία αναδεικνύει το ανακάτεμα των εθίμων και της κουλτούρας στη Μεσόγειο, ασχέτως θρησκείας, αλλά και πόσο τελικά η θρησκεία μπορεί να λειτουργήσει διχαστικά ή έστω καθοριστικά.
  Πολύ καλές οι δυο πρωταγωνίστριες, η σκηνοθεσία θα μπορούσε να είχει αποφύγει μερικά κλισέ, πάντως η ταινία είναι εξαιρετικά επίκαιρη, αφού ο πόλεμος, ο ρατσιμός και οι προκαταλήψεις δεν λείπουν ούτε από τη Μεσόγειο, ούτε από τον υπόλοιπο πλανήτη, ακόμα και στις μέρες μας.

Potsdamer platz 9.XI.2009

• Χτες βράδυ, ήμασταν εδώ

και ήταν άπαιχτα!

Εντάξει, και οι Cribs, καλοί ήταν.

• Οι εικόνες μιλάνε μόνες τους. Οι προθέσεις είναι σαφείς. Τριάντα έξι χρόνια πριν, υπήρχαν πολύ συγκεκριμένα αιτήματα που οδήγησαν τον κόσμο (μια μειοψηφία ίσως, πάντως αρκετά μεγάλη) στο δρόμο, στην κατάληψη και στις ερπύστριες των τανκς. Τριάντα έξι χρόνια μετά, τα αιτήματα είναι άλλα, τα ζητούμενα όμως μερικές φορές μοιάζουν σε βαθμό κατάθλιψης. Το ίδιο και κάποιες από τις πρακτικές που ακολουθούνται.
  Τι ακριβώς να εννοεί άραγε ο κύριος Υπουργός; Δεχόμενοι το προφανές, ότι δηλαδή οι “επέτειοι” μυρίζουν λιβάνι και κόλλυβα (άλλοτε πάλι αποπνέουν μια εσάνς εξαργύρωσης), προφανώς και δεν είναι ζητούμενο η ημέρα της δολοφονίας του Γρηγορόπουλου να μετατραπεί σε επέτειο. Από την άλλη, το τελευταίο πράγμα που θα ήθελα προσωπικά να δω σε, ας πούμε 30 χρόνια, είναι τον μελλοντικό πρωθυπουργό να καταθέτει στεφάνι στη γωνία Μεσολογγίου και Τζαβέλα, υπό την προστασία της αστυνομίας, ή ακόμα και υπό τη ρίψη αυγών από κάποιους αμετανόητους. Αναρωτιέμαι βέβαια, ποιος φόβος άραγε να ωθεί τον κύριο Υπουργό, σε τέτοιου τύπου δηλώσεις;
• [Ασχέτως πολιτικών απόψεων και αδιαφορώντας αν η κοπέλα αυτή ανήκει σε ένα χώρο με τον οποίο συχνά διαφωνώ, αν μη τι άλλο η σκέψη και ο λόγος της διακρίνονται από κάποια συγκρότηση και ειρμό, που δυστυχώς πλέον σπανίζουν].

Brussel, 22.XI.2009

• Σήμερα είχε 15 βαθμούς. Κοντεύει τέλος Νοεμβρίου και ακόμα παλτά δεν έχουμε βάλει. Μετά… μας έπεσε ο ουρανός στο κεφάλι, ή μάλλον μας έριξε χαλάζι. Global warming?

Βλάπτει σοβαρά…

Οι Γάλλοι αναρωτιούνται αυτή την εποχή* αν θα έπρεπε να τυπώσουν πάνω στα πακέτα των τσιγάρων (των οποίων η τιμή δεν σταματά να ανεβαίνει), τη φωτογραφία ενός καπνιστή πληγέντος από τον καρκίνο ή του πνεύμονά του. Η εντύπωση που θα προκληθεί θα δρα αρκούντως αποτρεπτικά, ώστε να αποθαρρύνει τους επίδοξους καπνιστές ή να μειώσει την συχνότητα των εισπνοών από τους εξαρτημένους του Jean Nicot (1530-1600). Πριν από μερικά χρόνια, η εμφάνιση της λεζάντας “Το κάπνισμα σκοτώνει” ήταν το πρώτο βήμα.

Η ιδέα της φωτογραφίας δεν είναι κακή και θα μπρούσε να γεννήσει μερικές ακόμα. Να τυπώσουμε, για παράδειγμα, πάνω στα πακέτα με καραμέλες, φωτογραφίες από χαλασμένα δόντια, και στις ετικέτες των μπουκαλιών μπίρας ή ουΐσκυ εικόνες από θύματα τροχαίων δυστυχημάτων που ψυχορραγούν.

Σε κάθε πλαστική συσκευασία, κάθε αλουμινένιο κουτάκι, κάθε μπουκάλι μεταλλικού νερού, φωτογραφίες από χωματερές όπου συσσωρεύονται εις τους αιώνας των αιώνων τα απόβλητα της υπερκαταναλωτικής μας κοινωνίας. Στα μπλουζάκια, τα κασκετάκια και τα αθλητικά μας παπούτσια, θα μπορούσαμε να βάλουμε τα πορτραίτα παιδιών-σκλάβων που, φυλακισμένα μέσα σε σκοτεινά υπόγεια κάπου στην Ασία, με αντάλλαγμα μερικά λεπτά του ευρώ, ράβουν με τα μικρά τους δάχτυλα τα ρούχα που εμείς θα φορέσουμε λίγες μόνο φορές, προτού τα πετάξουμε, γιατί δεν είναι πια της μόδας.

Θα έπρεπε ακόμα να αποτυπώσουμε σε κάθε λίτρο βενζίνης την φωτογραφία ενός γλάρου πνιγμένου σε μια πετρελαιοκηλίδα· σε κάθε βαρέλι πετρελαίου μια εικόνα που να δείχνει περιοχές πλυμμηρισμένες από τους ωκεανούς που ξεχειλίζουν, εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη· ή ακόμα μια άλλη που να παρουσιάζει λαούς βασανισμένους από πολέμους, των οποίων ο μόνος στόχος είναι να εξασφαλιστεί ο εφοδιασμός σε πετρέλαιο για τις πιο πλούσιες και εγωιστικές χώρες του κόσμου.

Με συγχωρείτε, εκνευρίζομαι.

Στην τελική, ίσως η καλύτερη λύση να ήταν πολύ απλά, να τυπώσουμε σε όλα τα χαρτονομίσματα την εξής προειδοποίηση: “Μπορεί να βλάψει σοβαρά την ανθρωπότητα“.

Philippe Geluck (μετάφραση: Κροτ)

_________________________________________

Ο Philippe Geluck είναι Βέλγος σκιτσογράφος και κωμικός, γνωστός στην Ελλάδα κυρίως χάρη στον διάσημο Γάτο. Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο του “Geluck se lâche” (Ο Geluck εκτός ελέγχου -σε ελεύθερη απόδοση), όπου δημοσιεύονται συγκεντρωμένα πολλά από τα χρονογραφήματα που έχει γράψει τα τελευταία χρόνια, καθώς και σκίτσα του.

=====================================
*Το κείμενο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Le Soir μερικά χρόνια νωρίτερα, προτού η αντικαπνιστική υστερία εξαπλωθεί σε ολόκληρη την Ευρώπη, με τα γνωστά -υποκριτικά- αποτελέσματα.

L’initiatrice

Μετά το χωρισμό της, και ενώ είναι σε διαδικασία μετακόμισης, η Λευκή γυναίκα πηγαίνει στο παλιό άδειο σπίτι της και βρίσκεται αντιμέτωπη με μία καταληψία! Η Αντάμα είναι από τη Γουινέα-Μπισάου, και είναι η κόρη της Νούρα. Η Νούρα είχε δουλέψει για τη Λευκή Γυναίκα ως οικειακή βοηθός, αλλά καταδικάστηκε σε φυλάκιση στο Βέλγιο επειδή βρέθηκε ένοχη για διενέργεια κλειτεριδεκτομής. Η Νούρα έχει τέσσερις κόρες και η Αντάμα είναι η μόνη που εξαιρέθηκε από αυτό το βάρβαρο έθιμο: η μητέρα της, έχοντας συνειδητοποιήσει πόσο ταπεινωτική και οδυνηρή είναι αυτή η διαδικασία, κατόρθωσε να διασώσει μόνο τη μικρότερη κόρη της, θέτοντας σε κίνδυνο ολόκληρη της οικογένεια: μια “ολόκληρη” γυναίκα είναι ντροπή για μια οικογένεια, σε αυτό τον πολιτισμό.

Παρόλα αυτά, η Νούρα δεν είχε κατορθώσει να ξεφύγει εντελώς από τη μικρή κοινωνία της καταγωγής της. Ακόμα και όταν κατέφυγε στο Βέλγιο, η γενιά της την εξανάγκαζε να εφαρμόζει το έθιμο στα κορίτσια της μικρής τους κοινότητας: παράνομα, κρυφά και παρά τη θέλησή της.

Καθώς η Αντάμα μένει έγγυος, ο κίνδυνος να αποκαλυφθεί το μη ακρωτηριασμένο σώμα της είναι πρόδηλος, γι’αυτό η μητέρα της, τη στέλνει να γεννήσει στο Βέλγιο και της υποδεικνύει να αναζητήσει τη βοήθεια της Λευκής Γυναίκας.

Η συνάντησή τους αρχικά είναι πλήρης δυσπιστίας, φόβου και άρνησης. Εξελίσσεται όμως σε σύγκριση και σύγκρουση νοοτροπιών και πολιτισμών, για να καταλήξει στη φιλία -αφού τελικά τις συνδέει η φύση τους, η αλληλεγγύη τους ενάντια στον ακρωτηριασμό και η αγωνία τους να πείσουν τους ομοεθνείς της Αντάμα για το πόσο λάθος, πόσο επικίνδυνο είναι αυτό το έθιμο. Ο δεσμός τους βαθαίνει, αφότου πληροφορούνται την είδηση του θανάτου της αδερφής της Αντάμα, η οποία πέθανε κατά τη διάρκεια του τοκετού, εξαιτίας προφανώς της κλειτεριδεκτομής.

Η Babetida Sadjo είναι ηθοποιός, 26 ετών και κατάγεται από τη Γουινέα-Μπισάου. Εδώ και χρόνια ήθελε να δημιουργήσει ενα έργο για την κλειτεριδεκτομή, και τελικά το κατάφερε, με τη βοήθεια του Pietro Pizzuti, ο οποίος έγραψε το κείμενο. Η παράσταση παίχτηκε εδώ, με μεγάλη επιτυχία. Το κλειδί της επιτυχημένης προσπάθειας βρίσκεται στο γεγονός ότι αποφεύγεται το βαρύ κλίμα, η πένθιμη αντιμετώπιση ενός ομολογουμένως δύσκολου θέματος: το κείμενο περιστρέφεται κυρίως γύρω από την γυναικεία φύση, προσπαθεί να εξηγήσει την ψυχοσύνθεση μια υγιούς και “ολόκληρης” γυναίκας έναντι μιας ακρωτηριασμένης. Η Αντάμα είναι προφανώς πολύ θυμωμένη, ενώ η Λευκή Γυναίκα προβληματίζεται και μπερδεύεται, καθώς διστάζει να επέμβει έντονα, αντιλαμβανόμενη πως είναι ξένη και de facto θα αντιμετωπιστεί εχθρικά και καχύποπτα. Πέφτει στην παγίδα του “σεβασμού προς την πολιτιστική ιδιαιτερότητα”, που κρύβει επί της ουσίας και το αίσθημα ανωτερότητάς της.

Η σκηνοθεσία του Guy Theunissen αναδεικνύει το θέμα και τις προσωπικότητες των πρωταγωνιστριών μέσα από ένα πολύ λιτό σκηνικό και μια μαγική μουσική επένδυση. Η παράσταση ντύνεται πανέξυπνα από το βίντεο που τη συνοδεύει σε ορισμένα σημεία, ενώ οι δυο πρωταγωνίστριες καταθέτουν την ψυχή τους στην σκηνή.

Όλα αυτά, βέβαια, αφορούν στο καθημερινό γεγονός. Γιατί, φυσικά, υπάρχει πάντα και η σκληρή πραγματικότητα.

αποχαιρετισμός

Έλλη Παππά

Είναι πολύ βαρετές όλες αυτές οι κοινοτυπίες του τύπου “έφυγε ένας σπουδαίος άνθρωπος”, “όλο και λιγοστεύουν τέτοιες προσωπικότητες” και τα συναφή. Άδειες κουβέντες, χωρίς αξία, λόγια που πρέπει να ειπωθούν από τους μεγαλοσχήμονες. Όσοι έχουν διαβάσει την Εντολή, όσοι έχουν δει τον “Άνθρωπο με το γαρύφαλλο”, ακόμα κι αν δεν έζησαν στις ταραγμένες εκείνες εποχές, ένιωσαν τουλάχιστον ένα μικρό τσίμπημα στο στομάχι, διαβάζοντας την είδηση του θανάτου της Έλλης Παππά.

Νομίζω πως εκτός από “σπουδαίος άνθρωπος”, η Έλλη Παππά ήταν ένας νέος άνθρωπος. Είναι δυσεύρετα τα νέα μυαλά με τις φρέσκες ιδέες, τα μυαλά που βρίσκονται σε διαρκή αναζήτηση και που δεν παίρνουν τίποτα ως δεδομένο. Και νομίζω πως η Έλλη Παππά ήταν ένας τέτοιος τύπος και γι’αυτό δεν είναι κοινοτυπία εν προκειμένω να ειπωθεί πως “άφησε ένα δυσαναπλήρωτο κενό”. Όλοι θα έχουν να πουν για την δυνατή γυναίκα, την ηρωΐδα, τους συμβολισμούς περί έρωτος και επανάστασης.

Ο Νίκος Μπελογιάννης και η Έλλη Παππά κατά τη διάρκεια της πολύκροτης δίκης

Αλλά, εδώ φαντάζουν λίγα και μικρά όλα αυτά. Βαρετά και κοινότυπα, επειδή έχουν ειπωθεί τόσες πολλές φορές που είναι πια τετριμμένα. Για μένα είναι σα να έφυγε ένας κοντινός μου άνθρωπος, ένας σπουδαίος επιστήμονας, μια σημαντική συγγραφέας, ένα φωτεινό και ζωντανό πνεύμα. Κι ακόμα πιο αξιόλογη ήταν, επειδή ήταν πάντα διακριτική, δεν επιδίωκε τους εντυπωσιασμούς ούτε τιμές και δόξες. Και τι να τα κάνεις άλλωστε όλα αυτά, όταν έχεις περάσει μια ζωή σαν τη δική της;

Για όσους δεν την γνωρίζουν, και δυστυχώς είναι μάλλον πολλοί, ιδού ένα δείγμα γραφής, ένα παράδειγμα για το πώς μπορείς να διατυπώσεις επιστημονικά αλλά και πολύ πολύ απλά μια επιστημονική πραγματικότητα -αλλά και πώς μπορείς να αγαπάς τον τόπο σου, χωρίς να λειτουργείς αντικοινωνικά, έχοντας ειδικό βάρος πολύ μεγαλύτερο από δέκα χιλιάδες εθνικόφρονες φελούς.

 Εδώ μπορείτε να δείτε μια καλογραμμένη, πλήρη και ουσιαστική καταγραφή της πορείας της Έλλης Παππά. Εκτός από όλα τα άλλα, κατάφερε να συνδυάσει τη μητρική αγάπη με το ταλέντο και τη δημιουργικότητα, με έναν αναμφίβολα ξεχωριστό τρόπο. Και είναι ο άνθρωπος που έγραψε τα πιο απλά συγκλονιστικά γράμματα στο παιδί του που δεν είδε να μεγαλώνει -κατά πάσα πιθανότητα ένα από τα πιο τρυφερά ιστορικά ντοκουμέντα που έχουν γραφτεί.

[άσχετο;]

Το διάσημο σκίτσο του Πικάσο

ΥΓ. Κατά μία σατανική σύμπτωση, πρίν από λίγες μέρες βγήκε στις αίσθουσες και αυτό.

Up!

Εντάξει, να μην τα ξαναλάμε για την Pixar και πόσο καταλυτικός ήταν ο ρόλος της στο να αλλάξω άρδην άποψη για τα animation, τα κινούμενα σχέδια και τα συναφή. Ήταν, προφανές, πως θα πήγαινα να δω το Up!, άμα τη εξόδωι του στις αίθουσες. Είχα πάρει μια πρώτη γεύση από το website και την Αλεπού, και φυσικά ήμουν πολύ θετικά προκατειλημμένη, αλλά…

Η ταινία ξεπερνά οτιδήποτε μπορεί να περιμένει κανείς. Για άλλη μια φορά, η Pixar κάνει το θαύμα της ως προς την πολυεπίπεδη ανάγνωση, τα πολλαπλά κρυφά μηνύματα και το κλείσιμο του ματιού στον ενήλικο θεατή. Για άλλη μια φορά, η περιπέτεια παντρεύεται με την τρυφερότητα και μοιράζονται σε σωστές δόσεις. Και για άλλη μια φορά, υπάρχει ένας χαρακτήρας που θα πάρω σε λούτρινο ζωάκι, για να μεγαλώσω τη συλλογή μου!

Η ιστορία είναι μάλλον γνωστή, αλλά, αν τυχόν δεν έχετε ενημερωθεί σχετικά, μάθετε πως ο Κάρλ Φρέντρικσεν είναι ένας ηλικιωμένος, συνταξιούχος πωλητής μπαλονιών. Μια μεγάλη κατασκευαστική θέλει να τον πετάξει έξω από το μικρό του ξύλινο σπιτάκι, στο οποίο έζησε όλη του τη ζωή με την -πεθαμένη πια- γυναίκα του Έλλι. Σχεδόν το καταφέρνει, αλλά την τελευταία στιγμή, ο Κάρλ κάνει την έκπληξη: με τη βοήθεια εκατοντάδων μπαλονιών, απογειώνει το σπίτι του και το οδηγεί στους “Καταρράκτες του Παραδείσου”, σε μια ζούγκλα στη Νότιο Αμερική. Χωρίς ο Κάρλ να το επιδιώξει, σε αυτή την περιπέτεια τον συνοδεύει ο οκτάχρονος Ράσσελ. Αυτό που κανένας από τους δύο δεν υποψιάζεται, είναι πως εκεί θα συναντήσουν τον Κέβιν, ένα κυνηγημένο παραδείσιο πτηνό, και τον Νταγκ, ένα χαζούλη αλλά τρυφερότατο σκύλο -και τότε θα αρχίσουν τα προβλήματα.

Η συνέχεια επί της οθόνης, βέβαια. Αυτό που έχει σημασία, πέρα από τα απίθανα γραφικά και εφφέ, την έπιτυχημένα επιλεγμένη μουσική επένδυση και τις καλοστημένες σκηνές, είναι τα δεύτερα και τρίτα ερωτήματα που θέτει η ταινία. Η μοναξιά των ηλικιωμένων, ο κόσμος που αλλάζει, η καταστροφή του περιβάλλοντος, τα θύματα του κέρδους. Αλλά και η εξελιγμένη μορφή της σύγχρονης οικογένειας, τα παραμελημένα οκτάχρονα παιδιά. Η έννοια της πίστης και της αφοσίωσης, η συντροφικότητα. Η σχετικοποίηση των στόχων, η επανατοποθέτηση των δεδομένων -τι αναζητά κανείς στη ζωή και τι τελικά είναι το σημαντικό.

Όλα αυτά, με έναν απλό, άδολο τρόπο. Όπως είναι λογικό να συμβαίνει στον κόσμο των παιδιών -όπως μάλλον θα ήθελαν και οι μεγάλοι να είναι στον δικό τους κόσμο.

Να μην το χάσετε, με τίποτα. Στο σινεμά, όχι σε dvd, εννοείται.

Υ.Γ. Αγαπημένος μου χαρακτήρας, προφανώς ο Νταγκ!

Mister Bates

Valerie Lemaitre

Έστω τεράστια, υπερμεγέθης, δυσθεώρητη πολυεθνική εταιρία που δραστηριοποιείται σε πληθώρα τομέων, με κέρδη ανυπολόγιστα. Τα κεντρικά γραφεία της εταιρίας βρίσκονται σε κάποια δυτική μεγαλούπολη -αδιάφορο ποια. Στο εσωτερικό της εργάζεται ακούραστα η αφρόκρεμα των μάνατζερ, οι πιο πολλά υποσχόμενοι τεχνοκράτες. Οι δουλειές πάνε περίφημα, και όλα δουλεύουν ρολόι. Η εσωτερική της κοινωνική διαστρωμάτωση αποτυπώνεται στην ιεραρχία, αλλά και στην “γεωγραφική” κατανομή των γραφείων των υπαλλήλων της: τα χαμηλότερα στελέχη ζουν στους χαμηλότερους ορόφους, τα υψηλότερα στους υψηλότερους -ο πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος στον τελευταίο -ενώ η πλέμπα, οι ωρομίσθιοι, οι ίντεριμ, στους πρώτους.

Αντίστοιχα, αποτυπώνεται και η προσφερόμενη εργασία. Ο νεαρός τεχνοκράτης εργάζεται άπειρες ώρες σκληρά, στίβει το μυαλό του για να δημιούργησει καινούρια πρότζεκτ, που θα εντυπωσιάσουν τον πρόεδρο, στο οποίο πολύ πρόσφατα άρχισε να έχει πρόσβαση. Εύχεται όλες αυτές οι εργατοώρες και η χαμένη ιδιωτική του ζωή, να του δώσουν κάποια στιγμή την δυνατότητα να ανέβει στα σκαλιά της ιεραρχίας. Η ανώτερή του, τεχνοκράτισσα εδώ και πολλά χρόνια, περιφέρεται όλη μέρα στα γραφεία και τους διαδρόμους με ένα κινητό σφηνωμένο ανάμεσα στο αυτί και τον ώμο της, μιλώντας κυρίως στα αγγλικά -ενώ παράλληλα υπογράφει έγγραφα, ελέγχει πίνακες, διαβάζει φαξ στα πεταχτά. Η στολή εργασίας της δεν διαφέρει από των ανδρών συναδέλφων της -μια διακριτική δαντέλα στο πουκάμισό της μόνον υπενθυμίζει διστακτικά την θαμένη της θηλυκότητα. Άλλωστε, την δική της θέση επιβουλεύεται μάλλον αυτός ο νεαρός πολύφερνος υπάλληλος.

Ακόμα πιο πάνω, ο αντιπρόεδρος της εταιρίας: επιλέγει τη γραμματέα του με βάση την εμφάνισή της, τα τακούνια της έχουν το ίδιο μήκος με τη φούστα της. Οι αρμοδιότητές του ασαφείς, οι ευθύνες του λίγες, οι ώρες αληθινής εργασίας του ακόμα λιγότερες. Άλλωστε, αυτή είναι η ουσιαστική αξία της θέσης του.

Όλα, λοιπόν δουλεύουν ρολόι, οι μισθοί είναι αντιστρόφως ανάλογοι της προσφερόμενης εργασίας, τα κέρδη πολλαπλασιάζονται και η εταιρία ευημερεί. Μέχρι που ξαφνικά: μια ωραία μέρα, ένα από τα δοκιμαστικά πρότζεκτ σε κάποια αφρικανική χώρα πάει στραβά. Το αποτέλεσμα είναι καμιά πεντακοσαριά θύματα και μια σημαντική περιβαλλοντική καταστροφή (από κείνες που δεν κρύβονται με τίποτα). Η εταιρία αρχίζει να κλονίζεται, και όλα αυτά οφείλονται στο νεαρό που λέγαμε: δικό του ήταν το πρότζεκτ.

Michelangelo Marchese

Αλλά αυτό είναι το λιγότερο. Γιατί, το αποτέλεσμα του αποτυχημένου πρότζεκτ δεν έχει αντίκτυπο μόνο στην κοινή γνώμη. Ο πρόεδρος της εταιρίας, παραδόξως κλονίζεται σημαντικά από την ανθρωπιστική πλευρά αυτής της αποτυχίας. Χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση κλειδώνεται στο γραφείο του και αρνείται να συνομιλήσει με τα πρώην “δεξιά του χέρια”, ακόμα και με τον αντιπρόεδρο! Θέλει μόνο να επικοινωνήσει με μια ίντεριμ γραμματέα -μα, ποια είναι αυτή; Τα μεγαλοστελέχη ανακαλύπτουν ξαφνικά το κορίτσι που έφτιαχνε τους καφέδες εδώ και μερικούς μήνες -το οποίο φυσικά δεν είχαν καν προσέξει  ότι υπήρχε.

Όλα μπορούν να είναι ανεκτά: οι ανταγωνισμοί μεταξύ των στελεχών, τα πισώπλατα μαχαιρώματα, οι διαβολές στον πρόεδρο, ακόμα και η είσοδος νεώτερων -μέχρι να κάνουν το πρώτο λάθος, έστω. Αλλά, η αναίτια και επιβλαβής μεταστροφή του ίδιου του Προέδρου είναι ανυπόφορη και μπορεί να αποβεί τορμακτικά επιβλαβής. Για την εταιρία, φυσικά. Και για την πρόοδο, υπέρ της οποίας αυτή δραστηριοποιείται. Κάτι πρέπει να γίνει…

Ingrid Heiderscheidt

Βασισμένη στο βιβλίο του Jean Ziegler (και εδώ), Η αυτοκρατορία της ντροπής, η Valérie Lemaître δημιούργησε αυτή την παράσταση, σε μια προσπάθεια να διεισδύσει στον κόσμο του τεχνοκρατισμού και των επιχειρήσεων. Ο στόχος της δεν ήταν μόνον να ασκήσει μια κριτική στη λειτουργία του καπιταλισμού και στις “παράπλευρες απώλειες” που αυτός γεννά, αλλά και να εντοπίσει τις ιδιαιτερότητες της ψυχολογίας των ανθρώπων που δραστηριοποιούνται εντός τέτοιων οργανισμών, και τα αρρωστημένα στοιχεία που διαπερνούν τις σχέσεις και τις προσωπικότητές τους. Άνθρωποι μόνοι, επικεντρωμένοι 100% στην (πολύ σημαντική και σοβαρή) δουλειά τους, που πλέον είναι προέκταση της ύπαρξής τους, αν όχι ταυτόσημη. Άτομα εντελώς αποκομμένα από το περιβάλλον και τον πραγματικό κόσμο, αποστερημένα από την ικανότητα να μεταφράσουν το οτιδήποτε σε κάτι άλλο εκτός από χρήματα, εξουσία και δύναμη. Αλλοτριωμένοι, αποξενωμένοι και εντελώς στεγνοί από συναισθήματα έχουν χάσει τελικά την επαφή τους με την πραγματικότητα -όχι μόνον εκείνη της κοινωνίας, αλλά και τη δική τους. Και όμως, κρατάνε το τιμόνι των σημαντικότερων οργανισμών ή υπηρεσιών και, τελικά, αποφασίζουν για τις τύχες του κόσμου (ή έστω μιας μεγάλης μερίδας του). Η Καρόλ, ο Μπερνάρ και ο Φιλίπ θα μπορούσαν να είναι στελέχη εταιρίας, υψηλόβαθμοι υπάλληλοι δημόσιας υπηρεσίας ή διεθνούς οργανισμού ή ακόμα και πολιτικοί. Κατά βάσιν είναι τεχνοκράτες -άρα μπορούν να προσαρμοστούν σε κάθε ένα από αυτά τα περιβάλλοντα -έτσι κι αλλιώς αυτά πλέον μοιάζουν απελπιστικά μεταξύ τους.

Στην άλλη πλευρά της ζυγαριάς, η Ζεραλντίν και η Ροζ (οι δυο γραμματείς), εντελώς αποπροσανατολισμένες, χαμένες στα οικονομικά τους προβλήματα και τα προσωπικά τους αδιέξοδα, προσπαθούν απλά να επιβιώσουν. Και αυτό, όχι απαραίτητα με επιτυχία. Η μία ελπίζει να τη βολέψει ως μετρέσα του αντιπροέδρου. Δεν έχει και πολλές επιλογές: κάνει πως πιστεύει τις γαλιφιές του, έτσι μπόρεσε να παραμείνει στους υψηλούς ορόφους. Η άλλη πάλι, καταλαβαίνει πολύ καλά τι της συμβαίνει, αλλά οι επιλογές της είναι φριχτά στενές: τα λεφτά της δεν φτάνουν για νοίκι, γι’αυτό μένει κρυφά σε μια ξεχασμένη αποθήκη της εταιρίας. Προσωρινά.

Clement Thirion

Το θέμα μπορεί να μην είναι εντελώς πρωτότυπο. Η καινοτομία του έγκειται, αφενός σε τεχνικά στοιχεία, καθώς η Λεμέτρ έχει εντάξει στη σκηνοθεσία της τη χορογραφία, τις πολεμικές τέχνες και μια καρικατούρα κινησιολογίας από το διαλογισμό. Παράλληλα, τα σκηνικά και τα κοστούμια, μέσα στη λιτότητά τους, λειτουργούν σχεδόν πρωταγωνιστικά στην παράσταση. Εξίσου και η μουσική επένδυση. Προφανώς, η πανέξυπνη σκηνοθεσία της Λεμέτρ δεν θα αναδεικνυόταν χωρίς το πολύ αξιόλογο καστ (Claire Bodson, Monia Douieb, Ingrid Heiderscheidt, Michelangelo Marchese, Clément Thirion).

Η παράσταση ανεβαίνει για τρίτη συνεχή χρονιά στο Public και μπορείτε να τη δείτε ως τις 17 Οκτωβρίου.